I chociaż już jego poprzednik Paweł VI zaczął odbywać dalekie podróże, to Jan Paweł II poprzez tak liczne pielgrzymki nadał swemu pontyfikatowi nowy wymiar duszpasterski. Zebrane razem relacje setki dziennikarzy-watykanistów, którzy stale towarzyszyli papieżowi w jego pielgrzymkach po świecie i relacje wielu tysięcy miejscowych sprawozdawców złożyły się na zaskakującą kronikę tego niezwykłego pontyfikatu.

Pierwsza podróż zagraniczna Jana Pawła II, 25 stycznia - 1 lutego 1979 r. do Meksyku. Zupełna nowość: papież wychodzi do dziennikarzy zajmujących tylną część samolotu, rozmawia z każdym, wszyscy mogą zadawać mu pytania. Dotychczas protokół watykański absolutnie to wykluczał: dziennikarz nie mógł o nic pytać następcy Św. Piotra.

Praktyka zaimprowizowanych rozmów i konferencji prasowych papieża na pokładzie "volo papale", samolotu papieskiego, przyjęła się na dobre i trwała długie lata. Jedna z ostatnich, dłuższych konferencji prasowych Jana Pawła II na pokładzie samolotu odbyła się podczas lotu papieża na Kubę, w styczniu 1998 r.

Meksyk z jego żywiołową, ludową pobożnością, stał się celem aż pięciu pielgrzymek Jana Pawła II. Podczas czwartej, powracając do stałego tematu swych homilii i katechez w tzw. krajach rozwijających się, tj. do sytuacji społecznej w tych krajach, papież wołał w sanktuarium Madonny z Gwadelupy: "Nigdy więcej przemocy, tortur i handlu narkotykami! Nigdy więcej tortur lub innych form zniewalania! Nigdy więcej wyzyskiwania najsłabszych, dyskryminacji rasowej i gett biedoty! Nigdy więcej!"

W stolicy znów przybyło na mszę papieską półtora miliona Meksykanów. Pomieścił ich z trudem jeden z największych autodromów świata. Msze papieskie odbywały się z reguły na wielkich otwartych przestrzeniach. Podczas wizyty papieża na portugalskim Archipelagu Azorów, mszę na wyspie Terceira Jan Paweł II celebrował przy ołtarzu urządzonym w bardzo niezwykłym miejscu, jedynym które spełniało warunki - było obszerne i bezpieczne: na miejscowym placu corridy.

Z Meksyku Jan Paweł II poleciał do Stanów Zjednoczonych, przewodzących bogatemu światu zachodniemu. Do Amerykanów skierował apel: "Wiem, że wysłuchacie mego wezwania i otworzycie serca na palące potrzeby mniej uprzywilejowanych braci rozproszonych po całym świecie". Główne hasło pielgrzymki do USA brzmiało "Wybieram życie!" i stało się inspiracją do kolejnej kampanii na rzecz zniesienia kary śmierci w Stanach Zjednoczonych.

Dialog z dwoma monoteistycznymi religiami światowymi jest jednym z priorytetów całego pontyfikatu. Podczas wizyty w Tunisie nieliczni chrześcijanie na spotkaniu z papieżem dosłownie zginęli rozproszeni w tłumie wyznawców Islamu. Jan Paweł II spotkał się potem przy drzwiach zamkniętych z biskupami katolickimi z Północnej Afryki i zachęcał ich usilnie do układania sobie dobrych stosunków z muzułmanami, aby mogły one stanowić zaporę przeciwko wojującemu islamskiemu fundamentalizmowi, który - choć jest w swoim kraju w opozycji - stara się rozszerzać swe wpływy z Algierii na cały region.

Podczas wizyty w Ziemi Świętej papież powtarzał, że "nie wolno zabijać w imię Boga". "Żadna grupa nie powinna uważać się za wyższą ponad inne, ponieważ wszystkie narody są jednakowe" - miał odwagę powiedzieć w Sudanie, gdzie obowiązywało islamskie prawo szariatu, zabraniające wyznawania innych religii, niż muzułmańska. Religie nie mogą też być źródłem nacjonalizmu - brzmiało przesłanie, z którym papież zwracał się do narodów bałkańskich podczas swych kilkakrotnych wizyt w krajach tego regionu.

W Zagrzebiu, we wrześniu 1994 r., w pełni konfliktu między katolickimi Chorwatami a prawosławnymi w swej większości Serbami, Jan Paweł II ostrzegał przed traktowaniem religii jako źródła nacjonalistycznej nietolerancji. Papież powiedział, przemawiając do młodych Chorwatów: "kiedy marginalizuje się Boga (...) można dojść do bałwochwalczego stosunku wobec narodu, rasy, partii, aby usprawiedliwić w ich imieniu nienawiść, dyskryminację, przemoc".