Choć formalnie we wrześniu minęło 10 lat od ukazania się pierwszego numeru "Nowej Polszy", to historia tego pisma jest znacznie dłuższa. Należałoby się cofnąć do momentu, kiedy Jerzy Giedroyc postanowił wkroczyć do Rosji. Po pierwsze wydając w języku rosyjskim numer "Kultury", a po drugie publikując w rewelacyjnym tłumaczeniu Michała Kaniowskiego "Archipelag Gułag" Aleksandra Sołżenicyna. Kaniowski jest - jak niektórzy pamiętają - bohaterem powieści "Płomienie" Stanisława Brzozowskiego. To Polak, który znalazł się w szeregach Narodnej Woli i zapłacił za to straszną cenę.

Michał Kaniowski to też pseudonim Jerzego Pomianowskiego. Świetnego tłumacza, pisarza, krytyka teatralnego i literackiego, a przede wszystkim znawcy Rosji i Rosjan. Jak również redaktora naczelnego "Nowej Polszy".

Giedroyc znał dobrze Rosję. Bo przecież jako małe dziecko był obywatelem Imperium Rosyjskiego, uczył się w elitarnym Korpusie Paziów w Petersburgu. Rozumiał, że stosunki polsko-rosyjskie, nie tylko polsko-sowieckie, mają wiele wymiarów. I są obciążone z obu stron nie tylko rzeczywistymi krzywdami, ale i mitologią wyrosłą na tych krzywdach. Skoro jednak jesteśmy sąsiadami, to rzecz nie w tym, by ciągle wystawiać sobie bilanse krzywd, tylko któregoś dnia usiąść i rozmawiać. Do tego z kolei potrzeba woli. Jest naturalna u ludzi rozsądnych, którzy dbają o to, by rozmawiać ze swoimi sąsiadami. Zgodnie z zasadą, że lepiej mieć z nimi przynajmniej neutralne stosunki.

Takie też było nastawienie Jerzego Giedroycia, gdy błogosławił pierwszy numer "Nowej Polszy". W tekście otwierającym gazetę, w liście do czytelników przekonywał, że wśród Polaków i Rosjan pokutuje niedoinformowanie na temat partnera rozmowy.

Jerzy Pomianowski ze swoim zespołem zaczął od razu pisać zarówno o sprawach dotyczących zwykłych ludzi, jak i o trudnych tematach historycznych. Na łamach pojawiali się Erwin Axer i Janusz Anderman, Stanisław Barańczak, Wiktor Woroszylski, Leszek Kołakowski, Jerzy Giedroyc, Janusz Głowacki, Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Tadeusz Konwicki, Erwin Kruk. Wielka ludzka różnorodność. Słowem to, czym polska kultura może się chwalić.

czytaj dalej