– Pani, my tu na końcu świata żyjemy, u czorta na kuliczkach. Pies z kulawą nogą dotąd tu nie zajrzał. Aż tu nagle te Szwedy. To my jakby pana Boga za nogi złapali. I takie okazje te warszawskie chachmęciarze marnują – mówi starszy mieszkaniec Orli, znacząco spluwając na koniec. To jedna z bardziej łagodniejszych.

Szwedzki koncern planuje zainwestować w gminie Orla na Białostocczyźnie 340 mln euro. W fabryce płyt i mebli pracę może znaleźć ponad 2 tysiące osób. Koncern wykupił 100 hektarów ziemi. Jednak w Ministerstwie Rolnictwa po aferze gruntowej trudno było o szybką decyzję o odrolnieniu gruntów – bezpieczniej zwlekać, trzymać inwestora i cały region w niepewności.

Jedna z największych od lat inwestycji zagranicznych w Polsce wisiała tygodniami na włosku. Dlaczego? Bo minister rolnictwa długo nie chciał wydać zgody na odrolnienie gruntów, na których Ikea chce zbudować potężną fabrykę. Zrobił to dopiero 21 stycznia.

W okolicy pod adresem chłopskiego ministra trudno usłyszeć słowa inne niż te uznawane powszechnie za obraźliwe. Pomimo że negatywne dla Orli decyzje podpisywał wiceminister Kazimierz Plocke z PO, to najwięcej gromów sypie się na głowę Marka Sawickiego z PSL, „sąsiada zza Buga”, jak mówią tu o nim. Bo Sawicki przez wiele lat był wójtem sąsiadującej z Podlasiem gminy Repki na Mazowszu, a granicę pomiędzy województwami wyznacza rzeka Bug.

Gmina na końcu świata

W gminie Orla mieszka zaledwie 3300 osób, w większości to ludzie już po sześćdziesiątce. Młodzi wyjechali do miasta szukać pracy i lepszego życia. Orla słynie teraz najbardziej z tego, że mieszka tu znachorka, przez „swoich” nazywana zdrobniale Waloczka. Przed domem szeptuchy zatrzymują się samochody z rejestracjami z całej Polski. – Nawet doktory do niej przyjeżdżają. Ona tylko spojrzy i wszystko już o tobie wie – mówią z podziwem miejscowi.

W lecie czasem zaglądają do Orli również Żydzi, ale z zupełnie innego powodu. Orlańska barokowa murowana synagoga bielejąca nad wsią to jeden z najcenniejszych tego typu zabytków w kraju. Poza tym sennie tu i swojsko. Tylko dzieci i wnuki zaglądają tu latem, spędzają na baćkauszczynie, jak miejscowi Białorusini określają ojcowiznę, weekendy i urlopy. Wielu chętnie wróciłoby na stałe, gdyby tylko była dla nich praca.

Gmina wystąpiła o odrolnienie gruntów dla Ikei w sierpniu 2009 roku. Wniosek poparły urząd marszałkowski i Podlaska Izba Rolnicza. W grudniu przyszła odpowiedź. Minister Sawicki nie zgodził się na odrolnienie 46 hektarów ziemi III klasy, bo uznał je za cenne rolniczo. Zażądał dodatkowych dokumentów, m.in. dokładnych map gruntów w gminie z podziałem na klasy bonitacyjne. Gmina się odwołała, dokumenty dostarczyła i całe Podlasie w napięciu czekało, co będzie dalej.

>>>Czytaj dalej>>>