Max Fuzowski: Słyszał pan, że Witkacy przeżył II wojnę światową?
Janusz Degler: Słyszałem o planowanym na jesień filmie "Mistyfikacja" Jacka Koprowicza. Nie ukrywam, że cała ta koncepcja mnie głęboko zaskoczyła i zniesmaczyła.

Zdaniem Koprowicza Witkacy 18 września 1939 roku finguje własne samobójstwo. Reżyser opiera swoją teorię na kilku przesłankach: po wojnie kochanka artysty, Czesława Oknińska, odbiera od dentysty jego sztuczną szczękę, w Desie sprzedaje najpewniej nowe portrety Witkacego, a do innych znajomych docierają pocztówki od artysty.
Biedny Witkacy znów staje się ofiarą reżysera z tzw. pomysłami. Są granice prawdopodobieństwa i złego smaku. Życie Witkacego od kolebki do tragicznej śmierci to gotowy scenariusz, wystarczy go tylko napisać. Powiem krótko - to kompletna bzdura niemająca nic wspólnego z rzeczywistością. Co więcej, ten film umacnia czarną legendę Witkacego.

Rozumiem, że sensacyjną, ale dlaczego od razu czarną?
Ta legenda związana z dziwactwami Witkacego, jego erotycznymi przygodami, zakopiańskimi imprezami czy alkoholem była popularna już w okresie międzywojennym. Ale przecież prawda o nim jest dużo bardziej skomplikowana. Witkacy to również człowiek ciężko pracujący, który potrafi dzielić swój czas na pisanie, lektury, pracę portrecisty. Do tego dochodziły regularne wycieczki w góry i życie towarzyskie. To człowiek, który walczy uparcie ze słabościami i nałogami, choćby z paleniem papierosów. Ciągle wytycza sobie nowe zadania. W listach do żony Jadwigi nieraz oświadcza: "zaczynam nowe życie na wielką skalę".

W pana książce "Witkacego portret wielokrotny" wychodzi na wrażliwca.
Portretuję człowieka, który zmaga się z kłopotami, od materialnych po związane z własną osobowością, a jednocześnie pozostaje bardzo samotny. Zdawał sobie sprawę, że ani jego twórczość, ani proroctwa nie znalazły akceptacji i zrozumienia. Mimo całego poczucia humoru, autoironii pozostawał postacią głęboko tragiczną. Jego prawdziwą twarz można zobaczyć dzięki listom do żony. Ta korespondencja od 1923 do 1939 roku ukazuje doskonale zorganizowanego twórcę. To ponad 1200 listów nie przeznaczonych do publikacji, szczerych do bólu, niezwykle osobistych.