Pomysł wprowadzenia lekcji filozofii do liceów uważam za dobry. Zawsze liczyłem na to, że jak nastanie wolna Polska, to filozofia wróci do szkół. Jednak tak się nie stało, bo ani rządy lewicowe, ani prawicowe nie chciały jej przywrócić. Twierdzono, że to anachronizm. Moim zdaniem był to poważny błąd.
Filozofia pozwoli licealistom uporządkować myślenie i argumentację. Wprowadzi dyscyplinę w procesie poznawczym. Wiadomo, co z czego wynika, co jest bardziej podstawowe, a jakie są kluczowe
przesłanki i założenia. Wszystko, co się działo w historii naszej kultury i cywilizacji, wypływało z jakichś ogólnych założeń. Nie poznamy tej kultury, jeśli nie będziemy rozumieli tych
filozoficznych fundamentów i jeśli nie nabierzemy sprawności poruszania się wśród nich. Dlatego filozofia w szkołach jest niezbędna, tak jak niezbędne są matematyka i literatura.
Filozofia jako dziedzina akademicka daje człowiekowi narzędzia interpretowania świata. Już Sokrates zastanawiał się, czy wiedza filozoficzna czyni nas lepszymi. I podobnie jak wielu innych
filozofów klasycznych był przekonany, że tak rzeczywiście jest. I moim zdaniem mieli rację.
Oczywiście nie można uogólnić, że magister filozofii jest moralnie lepszy od magistra inżyniera metalurga. W jednym i drugim przypadku doskonalenie moralne, jak i upadek są tak samo prawdopodobne. Jednak poprzez filozofię człowiek ma możliwość rozpoznawania skomplikowanej problematyki dobra i zła oraz widzenia konsekwencji moralnych decyzji. W przypadku rozwiniętej samoświadomości może to pomagać we własnych decyzjach. Ale nie jest tak, że filozofia czyni nas lepszymi. Lepszymi stajemy się dzięki formacji moralnej, którą zdobywamy poza filozofią - w rodzinie, Kościele, szkole i życiu obywatelskim.
Filozofia pozwala także zrozumieć lepiej ludzkie doświadczenie i ułatwia komunikowanie własnych myśli oraz zrozumienie cudzych. Ale i tym razem szansa, którą uzyskujemy dzięki filozofii, może zostać zmarnowania przez wady naszego charakteru.
Chyba jednak najcenniejszą wartością, jaką wytwarza w człowieku filozofia, jest pragnienie poznawania. Jak mówił Arystoteles, wszyscy ludzie dążą do poznania. Później, polemizując z nim, powiedziano: lepiej dla człowieka jest pewnych rzeczy nie wiedzieć, bo zbyt duża wiedza przeszkadza w życiu i komplikuje rzeczy proste. Jest w tym trochę prawdy. Ale z drugiej strony pragnienia wiedzy nie da się usunąć, a pasja filozoficzna pojawia się nieodmiennie w każdym pokoleniu.
Jeszcze pół wieku temu było oczywiste, że człowiek wykształcony musi mieć poważny kontakt z filozofią. Na skutek późniejszych zmian w systemie kształcenia filozofia zeszła na dalszy plan. Po parudziesięciu latach eksperymentu z wykształceniem specjalistycznym wracamy do wykształcenia ogólnego. Kandydatów na studia filozoficzne wciąż nie brakuje. Jest to dowód na istnienie głębszych potrzeb odpowiedzi na podstawowe pytania, których nie da się usunąć z umysłu i świadomości.
To są niezwykłe studia, bo w ramach jednego kierunku spotykają się matematycy, fizycy, inżynierowie, studenci akademii rolniczych i medycyny. Wszyscy oni mają wspólną wrażliwość i
próbują nauczyć się tego, jak najlepiej i najtrafniej odpowiedzieć na pytania, które nurtowały ludzkość od samego początku jej istnienia i bez których nasze życie nie miałoby większego
sensu.
