Ilu sędziów ma Trybunał Konstytucyjny w Polsce?
Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów. Liczba ta wynika bezpośrednio z art. 194 ustawy 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku. Przepis określa również, że sędziowie są wybierani indywidualnie przez Sejm na dziewięcioletnią kadencję. Zmiana konstytucyjnej liczby sędziów wymagałaby zmiany samej konstytucji. Nie wystarczy do tego uchwalenie zwykłej ustawy.
Kto wybiera sędziów Trybunału Konstytucyjnego?
Sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybiera Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Nie powołuje ich ani rząd, ani Senat. Kompetencja ta została przyznana Sejmowi również w art. 194 ust. 1 Konstytucji RP. Ta sama osoba nie może zostać ponownie wybrana do Trybunału Konstytucyjnego. Zakaz również wynika z Konstytucji.
Sędziowie nie są wybierani na czas trwania kadencji Sejmu. Ich dziewięcioletnia kadencja jest niezależna od czteroletniej kadencji parlamentu.
Osoba wybrana przez Sejm składa ślubowanie wobec prezydenta RP. Obowiązek ten wynika z ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego z 30 listopada 2016 r. Zgodnie z jej przepisami stosunek służbowy sędziego nawiązuje się po złożeniu ślubowania.
Kto może zostać sędzią Trybunału Konstytucyjnego?
Konstytucja RP wskazuje, że sędziowie są wybierani spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą. Bardziej szczegółowe wymagania określa ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z jej art. 3 kandydat musi również spełniać wymagania niezbędne do zajmowania stanowiska sędziego Sądu Najwyższego. Od sędziów TK wymaga się nie tylko odpowiednich kwalifikacji, ale również niezawisłości.
Kto stoi na czele Trybunału Konstytucyjnego?
Na czele Trybunału Konstytucyjnego stoi prezes, którego wspiera wiceprezes. Sposób obsadzania obu stanowisk został określony w art. 194 ustawy 2 Konstytucji RP.
Prezesa i wiceprezesa TK powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Prezes kieruje pracami Trybunału, reprezentuje go na zewnątrz i wykonuje zadania organizacyjne przewidziane w ustawie.
Czym zajmuje się Trybunał Konstytucyjny?
Podstawowym zadaniem Trybunału Konstytucyjnego jest kontrolowanie zgodności prawa z Konstytucją RP. Zakres jego kompetencji określa przede wszystkim art. 188 Konstytucji RP.
Trybunał konstytucyjny orzeka m.in. w sprawach:
- zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją.
- zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymaga wcześniejszej zgody wyrażonej w ustawie.
- zgodności przepisów wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami.
- zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych,
- skarg konstytucyjnych.
Trybunał rozstrzyga również spory kompetencyjne pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa. Wynika to z art. 189 Konstytucji RP.
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Tak stanowi art. 190 ust. 1 Konstucji.
Ilu sędziów faktycznie orzeka w Trybunale Konstytucyjnym w 2026 roku?
Zgodnie z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów. Jednak w 2026 roku sytuacja dotycząca jego składu stała się przedmiotem poważnego sporu. Dotyczy on przede wszystkim składania ślubowania, dopuszczania sędziów do orzekania oraz kierowania pracami Trybunału.
13 marca 2026 roku Sejm wybrał sześcioro sędziów TK. Byli to Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek, Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda i Anna Korwin-Piotrowska. Prezydent Karol Nawrocki odebrał 1 kwietnia ślubowanie tylko od dwojga z nich, Magdaleny Bentkowskiej i Dariusza Szostka. Pozostała czwórka złożyła 9 kwietnia ślubowanie podczas uroczystości w Sejmie, jednak nie została dopuszczona do orzekania przez ówczesne kierownictwo TK.
11 czerwca Sejm wybrał kolejnego sędziego, Sławomira Patyrę, który 28 lipca złożył ślubowanie przed prezydentem. Zapowiedział jednak, że nie będzie uczestniczył w orzekaniu ani w procedurach organizacyjnych do czasu dopuszczenia do obowiązków pozostałych sędziów.
Z kolei 4 września Sejm wybrał na sędziego TK Macieja Berka. 14 października złożył on ślubowanie w Sejmie, ponieważ prezydent nie odebrał od niego przysięgi.
Łącznie w 2026 roku Sejm wybrał ośmioro sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Prezydent odebrał ślubowanie od trojga z nich, natomiast status pozostałej piątki jest przedmiotem sporu.
Sytuacja zaostrzyła się 30 października 2026 roku. Anna Korwin-Piotrowska ogłosiła przerwę w czynnościach urzędowych prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego, a następnie przejęła kierowanie pracami Trybunału. Decyzje te zostały zakwestionowane przez stronę prezydencką i dotychczasowe kierownictwo TK.
2 listopada osoby wybrane w 2026 roku przez Sejm stawiły się w siedzibie Trybunału, z wyjątkiem Dariusza Szostka, który przebywał na zwolnieniu lekarskim. Do budynku próbował dostać się również dotychczasowy prezes TK, Bogdan Święczkowski, jednak nie został wpuszczony. Wcześniej Anna Korwin-Piotrowska, która ogłosiła przejęcie obowiązków prezesa Trybunału, wydała zarządzenie ograniczające dostęp do siedzib zarówno Święczkowskiemu, jak i wiceprezesowi Bartłomiejowi Sochańskiemu. Obaj kwestionują legalność podjętych wobec nich decyzji.
Niezależnie od trwającego sporu konstytucyjna liczba sędziów Trybunału Konstytucyjnego pozostaje niezmienna i wynosi 15. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te osoby faktycznie uczestniczą w orzekaniu w 2026 roku.
Obecni sędziowie TK w 2026 roku [LISTA]
Siedmioro wybranych przed 2026 rokiem:
- Bentkowska Magdalena
- Patyra Sławomir
- Piotrowicz Stanisław
- Sochański Bartłomiej
- Stelina Jakub
- Sych Wojciech
- Szostek Dariusz
- Święczkowski Bogdan
- Wojciechowski Rafał
- Wyrembak Jarosław
Ośmioro wybranych w 2026 roku:
- Magdalena Bentkowska,
- Dariusz Szostek,
- Krystian Markiewicz,
- Maciej Taborowski,
- Marcin Dziurda,
- Anna Korwin-Piotrowska,
- Sławomir Patyra.
- Maciej Berek.
Doświadczona redaktorka i wydawca online, od lat związana z mediami branżowymi, zwłaszcza w obszarze budownictwa, wnętrz, biznesu i gospodarki. Specjalizuje się w SEO, marketingu treści i mediach internetowych. Autorka licznych artykułów i wywiadów. Prywatnie miłośniczka kotów, pasjonatka jazdy na rowerze i długich rozmów z ciekawymi ludźmi.