Analityk zwraca uwagę: Polska nie jest postrzegana przez AfD jako podmiot

Z poparciem na poziomie 44,1 proc. prawicowo-populistyczna Alternatywa dla Niemiec (AfD) zwyciężyła w niedzielnych wyborach do parlamentu kraju związkowego Saksonia-Anhalt – wynika z exit pollu przeprowadzonego dla stacji ZDF.

Analityk: Nie ulega wątpliwości, że to wielki sukces AfD

Zdaniem dr. Jasińskiego skala zwycięstwa AfD wynika w dużej mierze ze specyfiki Saksonii-Anhalt, ale sam sukces ugrupowania wpisuje się w szerszy trend widoczny w całych Niemczech. AfD od dłuższego czasu prowadzi w sondażach federalnych, uzyskując około 27-28 proc. poparcia, a dobre wyniki osiąga także w landach zachodnich.

Nie ulega wątpliwości, że to wielki sukces AfD – powiedział PAP analityk. Zwrócił uwagę na bardzo wysoką, sięgającą około 80 proc. frekwencję w niedzielnych wyborach. To nie jest tak, że zwolennicy innych partii pozostali w domu. Przy tak dużej mobilizacji społecznej AfD odniosła zdecydowane zwycięstwo – podkreślił.

Na drugim biegunie znalazła się CDU kanclerza Friedricha Merza, która – jak zauważył Jasiński – straciła ponad połowę poparcia w porównaniu z poprzednimi wyborami. Jego zdaniem tak głęboka porażka chadecji będzie miała konsekwencje także na szczeblu federalnym i osłabi pozycję kanclerza.

Analityk PISM wskazał kilka przyczyn sukcesu AfD. Saksonia-Anhalt od zjednoczenia Niemiec straciła około miliona mieszkańców i dziś liczy ich około 2 mln. Bezrobocie jest wyższe od średniej federalnej, a ważny dla regionu przemysł chemiczny mierzy się z wysokimi kosztami energii i konkurencją z Chin. Do tego dochodzą obawy przed dezindustrializacją i niekontrolowaną migracją oraz charakterystyczne dla części wschodnich Niemiec poczucie, że mieszkańcy tych terenów są lekceważeni przez zachodnią część kraju.

Na sukces złożyła się również – zdaniem Jasińskiego – bardzo profesjonalna kampania AfD, prowadzona w stylu przypominającym kampanie amerykańskie.

Analityk: AfD jest partią prorosyjską i niechętną Polsce

Dla Polski najważniejsze jest jednak pytanie o konsekwencje polityczne zwycięstwa AfD. Jasiński zaznaczył, że kluczowe decyzje dotyczące polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obronności podejmuje rząd federalny. Nawet jeśli AfD utworzyłaby rząd w Saksonii-Anhalcie, możliwości wpływania przez niego na politykę zagraniczną Niemiec byłyby ograniczone. Nie oznacza to jednak, że taki rząd byłby z punktu widzenia Polski obojętny.

AfD jest partią prorosyjską, negatywnie nastawioną do Ukrainy i niechętną Polsce. Pogardliwych wypowiedzi wobec Polski np. lekceważących polskie cierpienia z lat II wojny światowej ze strony polityków tego ugrupowana było naprawdę dużo – powiedział Jasiński.

Zwrócił także uwagę, że premier Saksonii-Anhalt z AfD zasiadałby w Bundesracie, izbie reprezentującej kraje związkowe. Oznaczałoby to wprowadzenie prorosyjskiej, antyukraińskiej, a częściowo także antynatowskiej narracji na poziom, na którym dotychczas AfD nie była reprezentowana.

Jasiński wskazał na działalność polityków AfD w parlamentach wschodnich landów. Jak powiedział, składają oni liczne interpelacje dotyczące, m.in. kontroli i szlaków transportowych prowadzących do Polski czy ochrony infrastruktury krytycznej.

Powstaje pytanie, biorąc pod uwagę bliskość tej partii do Rosji, czy zbierają te informacje tylko dla siebie, czy przekazują je gdzieś dalej. Gdyby były przekazywane, osłabiałoby to nasze kolektywne bezpieczeństwo – zaznaczył analityk.

Istotna jest również rola Niemiec w planach obronnych NATO. RFN ma pełnić funkcję jednego z głównych węzłów, przez które w razie zagrożenia wojska sojusznicze byłyby przerzucane na wschodnią flankę.

Rząd AfD w Saksonii-Anhalcie nie mógłby zablokować wsparcia Niemiec dla Polski czy państw bałtyckich, ale mógłby na przykład utrudniać transporty wojskowe przechodzące przez terytorium landu. W sytuacji zagrożenia, gdy liczy się każda godzina, byłaby to dodatkowa komplikacja – podkreślił ekspert.

Analityk: Taki rewizjonizm historyczny jest bardzo niebezpieczny

Kolejnym problemem jest – jego zdaniem – stosunek AfD do historii. Ugrupowanie dąży do ograniczenia znaczenia okresu nazizmu i zbrodni III Rzeszy w niemieckiej pamięci historycznej oraz większego eksponowania innych okresów niemieckiej historii na zasadzie "mówić więcej o Bismarcku a mniej o Hitlerze". Towarzyszy temu m.in. przypominanie o "wypędzeniach" Niemców po II wojnie światowej z terenów Polski.

Taki rewizjonizm historyczny w dłuższej perspektywie jest bardzo niebezpieczny – ocenił Jasiński. Analityk podkreślił, że z punktu widzenia Warszawy korzystna jest polityczna stabilność Niemiec. Obecny rząd Friedricha Merza w kwestiach fundamentalnych dla polskiego bezpieczeństwa – stosunku do Rosji i wsparcia Ukrainy – znajduje się po podobnej stronie jak Polska. Czekaliśmy na to bardzo długo. Kontrast między Merzem a Olafem Scholzem, nie mówiąc już o Angeli Merkel czy Gerhardzie Schröderze, jest w tych kwestiach duży.

Analityk: Polska nie jest postrzegana przez AfD jako podmiot

Jasiński nie widzi większego pola do współpracy Polski z AfD. Co prawda politycy tego ugrupowania pozytywnie oceniali m.in. sposób zabezpieczenia przez Polskę granicy z Białorusią i działania podczas wywołanego przez Łukaszenkę kryzysu migracyjnego, ale wątpliwe by przełożyło się to na konstruktywną współpracę.

Podstawowym problemem jest to, że dla AfD na wschód od Odry i Nysy głównym, absolutnie kluczowym partnerem politycznym i gospodarczym jest Rosja. Polska nie jest postrzegana przez AfD jako podmiot, jako państwo, które jest potencjalnym partnerem i ma własne interesy – podkreślił analityk.

Zastrzegł jednocześnie, że perspektywa przejęcia przez AfD władzy w całych Niemczech pozostaje odległa. Na szczeblu federalnym partia ma w sondażach około 27-28 proc. poparcia i – jego zdaniem – trudno oczekiwać, by powtórzyła tam wynik osiągnięty w Saksonii-Anhalcie.

Zgodnie z exit pollem dla ZDF AfD zdobyła 44,1 proc. głosów, a CDU – 18,5 proc. Kolejne miejsca zajęły Lewica – 9,2 proc., SPD – 8,8 proc. oraz Zieloni – 8,7 proc. Według tego badania AfD zabraknie jednego mandatu do uzyskania samodzielnej większości w landtagu.

AfD jest określana jako partia prawicowa, nacjonalistyczna, populistyczna i antyestablishmentowa. Jej program zakłada m.in. znaczne ograniczenie imigracji, zmniejszenie kompetencji instytucji UE oraz "normalizację" stosunków z Rosją, w tym zniesienie sankcji i odbudowę gazociągu Nord Stream.

Landowy oddział AfD w Saksonii-Anhalcie od 2023 r. jest klasyfikowany przez Urząd Ochrony Konstytucji jako ugrupowanie prawicowo-ekstremistyczne. Wybory były uznawane za ważny test tzw. zapory ogniowej – polityki izolowania AfD przez niemieckie partie głównego nurtu.