Brazylia w szoku. Lula wygrywa wybory prezydenckie, Bolsonaro nie uznaje porażki

Według danych Najwyższego Trybunału Wyborczego (TSE) Lula zdobył niecałe 51,8 proc., a Bolsonaro – nieco ponad 48,2 proc. ważnych głosów. W liczbach bezwzględnych Lula zwyciężył przewagą około 4,4 mln głosów.

Pierwsze przemówienie nowego prezydenta

Chcę podziękować narodowi brazylijskiemu za hojność, którą obdarzał mnie przez tak długi czas – powiedział lewicowy prezydent w Sao Paulo, w pierwszym przemówieniu po ogłoszeniu wyników.

Lula powtórzył swoje zapewnienie, że Brazylia nie będzie "niczyim podwórkiem". Komentatorzy oceniają to jako aluzję do rosnących wpływów USA w Ameryce Łacińskiej i napiętych relacji pomiędzy Lulą a amerykańskim prezydentem Donaldem Trumpem.

W przemówieniu brazylijski przywódca krytykował też swojego rywala, któremu zarzucił kłamstwa. Na scenie razem z Lulą wystąpił wiceprezydent Geraldo Alckmin, który ocenił, że Lula "po raz drugi uratował brazylijską demokrację".

Gratulacje złożyli Luli przywódcy Meksyku, Urugwaju i kilku innych państw Ameryki Łacińskiej, a także amerykański senator Bernie Sanders.

Pierwsze takie osiągnięcie i rekordowe zwycięstwo

Brazylijscy komentatorzy podkreślają, że Lula jako pierwszy polityk w najnowszej historii kraju wygrał w drugiej turze po zajęciu drugiego miejsca w pierwszej. Jego wygrana oznacza, że zostanie prezydentem Brazylii po raz czwarty, co również jest rekordem.

Bolsonaro: Nie można uznać wyników tych wyborów

Bolsonaro nie uznał swojej porażki i zapowiedział złożenie do władz wyborczych wniosku o unieważnienie wyniku. Skrytykował przy tym decyzję sędziego Sądu Najwyższego, który w czasie wyborów zarządził przedłużenie głosowania o dwie godziny.

Nie można uznać wyników tych wyborów (...). To, co się dziś wydarzyło, nie było normalne i nie jest możliwe do zaakceptowania – powiedział senator, który jest ideologicznym sojusznikiem Trumpa.

Odniósł się w ten sposób do decyzji sędziego Cristiano Zanina o wydłużeniu głosowania. Została ona ogłoszona tuż przed planowanym zamknięciem lokali wyborczych i wywołała zamieszanie w komisjach. W efekcie niektóre lokale zostały zamknięte o pierwotnie wyznaczonej porze, a inne pracowały dłużej.

Ojciec Flavia, były prezydent Jair Bolsonaro, odbywa obecnie wyrok 27 lat więzienia za próbę zamachu stanu po przegranych z Lulą wyborach z 2022 roku. Jego zwolennicy, kwestionując wyniki, domagali się interwencji wojska i przypuścili szturm na budynki rządowe w Brasilii.

O przedłużenie głosowania apelowały w niedzielę sztaby obu kandydatów. Ekipa Luli motywowała to opóźnieniami w działaniu transportu publicznego w wielu miastach. Natomiast sztab Bolsonaro chciał wydłużenia pracy lokali wyborczych tylko na niektórych obszarach i uzasadniał to ulewnymi deszczami.

Wśród komentarzy w brazylijskiej prasie pojawiały się głosy, że zamieszanie może być wykorzystane do kwestionowania wyników. Dwaj brazylijscy politolodzy, z którymi rozmawiała PAP, ocenili jednak, że unieważnienie wyniku z tego powodu jest mało prawdopodobne.

Wybory w Brazylii uznawane są za jedne z najważniejszych na świecie w tym roku i kluczowe dla politycznej mapy regionu. Lula i Bolsonaro prezentują bardzo odmienne wizje polityki gospodarczej, społecznej i zagranicznej. Oceniano, że od wyniku głosowania zależy przyszłość współpracy kraju z USA, Chinami i Europą oraz ochrony Puszczy Amazońskiej.

Lula proponował utrzymanie obecnej polityki państwa, w tym systemu zapomóg społecznych i wielostronnej współpracy międzynarodowej. Bolsonaro zapowiadał twardą walkę z przestępczością, obniżanie podatków, cięcia budżetowe i reformy probiznesowe i zbliżenie w relacjach z USA.

Politolożka: Jestem w szoku, to historyczne wybory

W przyszłości politolodzy będą studiować te wybory, by zrozumieć, jak Luli udało się odwrócić wyniki pierwszej tury i wbrew sondażom pokonać Flavia Bolsonaro – powiedziała PAP brazylijska politolożka Ana Tereza Duarte po ogłoszeniu rezultatów wyborów prezydenckich.

Jestem w szoku. Myślę, że w przyszłości jako politolodzy będziemy musieli studiować te wybory – powiedziała Duarte, która pracuje na uniwersytecie Facultade Central do Recife.

Duarte podkreśliła, że Luli udało się w krótkim czasie zmobilizować wielu wyborców, którzy nie głosowali w pierwszej turze. Podkreśliła, że zwykle odsetek absencji jest wyższy w drugiej turze, a tym razem było odwrotnie.

Według politolożki sukces Luli wynikał z sumy kilka czynników. Myślę, że wiece na ulicach i agitacja w sieciach społecznościowych były zaskakująco skuteczne. To złożyło się z osobowością Luli, który jest charyzmatycznym liderem – powiedziała.

Jej zdaniem nieuznanie porażki przez Bolsonaro było do przewidzenia. Przypomniała, że w 2022 roku zwolennicy byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, ojca Flavia, kwestionowali wyniki wyborów, w których przegrał on z Lulą mniejszą różnicą głosów.

Nie wykluczyła przy tym, że w kraju może dojść do zamieszek, takich jak po wyborach z 2022 roku, gdy niezadowoleni z wyniku wyborów zwolennicy Bolsonaro przypuścili szturm na budynki rządowe w Brasilii.

Tylko czas pokaże. Wszystko jest możliwe. Trzeba się przyglądać, jak będą się zachowywać oni (politycy z obozu Bolsonaro) i ich zwolennicy – oceniła.