Dziennik.pl logo

Historyk zwraca uwagę na niefortunne porównanie. "Ukraina może walczyć dalej, Polska nie mogła"

Ukraina - Polska
Ukraina - Polska/Shutterstock
Światowe media porównują planowane spotkanie Trumpa, Xi i Putina w Shenzhen do konferencji w Jałcie z 1945 roku. "To narracja kremlowska, a jej celem jest kreowanie Rosji na globalne mocarstwo, którym nie jest" – ocenia ekspert OSW Marek Menkiszak. Z kolei historyk prof. Tadeusz Rutkowski zwraca uwagę na niefortunne porównanie również w kontekście analogii do losów obecnej Ukrainy i Polski w 1945 roku.

Według zapowiedzi amerykańskich urzędników na planowanym na czwartek spotkaniu Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem i Władimirem Putinem w chińskim Shenzhen nie pojawi się kwestia wojny w Ukrainie.

Szczyt w Shenzhen "Jałtą 2.0"?

Szczyt ma dotyczyć m.in. ograniczenia arsenałów nuklearnych oraz sytuacji na Bliskim Wschodzie, w tym wojny z Iranem.

Jednak światowe media porównały już spotkanie przywódców trzech nuklearnych mocarstw do konferencji Wielkiej Trójki w Jałcie.

4 lutego 1945 roku na Krymie, prezydent USA Franklin D. Roosevelt, brytyjski premier Winston Churchill i przywódca Związku Radzieckiego Józef Stalin ustalili powojenny porządek świata, nie pytając o zdanie m.in. Polski, która trafiła w wyniku porozumienia mocarstw do sowieckiej strefy wpływów.

Według dziennika "Financial Times" szczyt w Shenzhen może wywołać wrażenie, że świat znowu wkracza w epokę koncertu mocarstw, decydującego tym razem o losach Ukrainy i Europy za ich plecami. W tytule artykułu z poniedziałku dziennik stawia pytanie, czy spotkanie w Chinach może być "Jałtą 2.0".

Ekspert: To narracja wygodna dla Kremla

W ocenie koordynatora projektu "Komunikacja strategiczna o Rosji" w Ośrodku Studiów Wschodnich Marka Menkiszaka, porównywanie szczytu w Shenzhen do Jałty jest niefortunne. Jest to bowiem narracja wygodna dla Kremla.

Ona ma podbudować znaczenie i pozycję Putina i przedstawić go jako jednego z liderów globalnych mocarstw, decydujących o losach świata, tymczasem Rosja takim mocarstwem nie jest – podkreślił ekspert. Jego zdaniem sukces tej narracji wynika z umiejętności wykorzystywania przez Kreml dążenia mediów do wywoływania sensacji i wyolbrzymiania zdarzeń.

Menkiszak przypomniał, że do spotkania w Shenzhen bardzo intensywnie parła Moskwa, a zarówno strona amerykańska jak i strona chińska początkowo były w tej sprawie sceptyczne. Stany Zjednoczone, dodał, nie uważają bowiem Rosji za partnera równej rangi i chcą z Chinami rozmawiać bezpośrednio.

Ekspert: Rosja jest zbyt słaba

W ocenie eksperta obecna sytuacja nie da się porównać do Jałty, ponieważ w 1945 roku na Krymie spotkali się przywódcy mocarstw, które pokonały nazistowskie Niemcy, a Rosja nie ma obecnie na koncie żadnych zwycięstw.

Nie wygrała wojny z Ukrainą, państwem dużo słabszym od siebie i nie jest w stanie tego zrobić militarnie. Szuka więc metod politycznych i propagandowych, a także hybrydowych, żeby doprowadzić do zwycięstwa – podkreślił Menkiszak.

Jak ocenił, Rosjanie chcieliby uczestniczyć w konferencji porównywalnej z Jałtą, która zajęłaby się architekturą bezpieczeństwa europejskiego, aby narzucić nowy porządek świata na wzór 1945 roku, kiedy mocarstwa dogadywały się kosztem mniejszych państw.

Ale na to nie ma przestrzeni, bo Rosja jest zbyt słaba – ocenił Menkiszak. Jego zdaniem właśnie z powodu tej militarnej słabości Kreml usiłuje skłonić Stany Zjednoczone do uznania swoich żądań.

Niemniej wiele wskazuje na to, uważa ekspert, że przynajmniej negocjatorzy występujący w imieniu Stanów Zjednoczonych dali się przekonać do rosyjskiej narracji o potrzebie budowy nowego porządku bezpieczeństwa, aby mógł nastać pokój.

Historyk: Ukraina może walczyć dalej, polska nie mogła

Także prof. Tadeusz Rutkowski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego uważa porównanie szczytu w Shenzhen z Jałtą za mało trafne.

W rozmowie z PAP zwrócił uwagę, że w konferencji jałtańskiej uczestniczyły państwa, które miały np. wobec Polski zobowiązania formalno-prawne.

Dlatego Jałta była zdradą sojuszy i sojuszników poprzez zgodę na objęcie suwerennych państw sowiecką strefą wpływów, wbrew woli społeczeństw i wbrew woli uznawanych formalnie, legalnych władz – podkreślił Rutkowski.

Dziś Zachód, dodał, nie ma podobnych twardych zobowiązań wobec Ukrainy, która nie jest członkiem NATO i nie jest też związana innymi podobnymi układami sojuszniczymi.

Skojarzenia z Jałtą są zrozumiałe jedynie o tyle, zauważył prof. Rutkowski, że w 1945 roku Wielka Trójka podejmowała decyzje ponad głowami takich państw jak Polska.

Z tą różnicą, że Ukraina może jednak walczyć dalej, a Polska i kraje Europy Środkowo-Wschodniej takiej możliwości były w 1945 roku pozbawione – zaznaczył ekspert. Przypomniał, że rozmowy w Jałcie odbywały się w czasie, kiedy tereny Polski i innych państw Europy Wschodniej były już w całości zajęte przez Armię Czerwoną.

Profesor podkreślił także, iż ustalenia Wielkiej Trójki dotyczące granic powojennej Polski miały miejsce już w 1943 roku, w czasie konferencji trzech mocarstw w Teheranie.

Historyk: Stalin rozumiał wolne wybory w Polsce inaczej niż Zachód

Stalin uzyskał wówczas od zachodnich przywódców przyzwolenie na zmianę wschodniej granicy Polski i przesunięcie jej na zachód, wzdłuż tzw. linii Curzona. Oznaczało to utratę przez Polskę znacznej części przedwojennych ziem wschodnich.

W Jałcie zachodni alianci ostatecznie zaakceptowali te zmiany. Ustalili wprawdzie, że miały się w Polsce odbyć wolne wybory, ale – jak zauważył prof. Rutkowski – Stalin rozumiał je zupełnie inaczej niż strona zachodnia.

W efekcie wybory, które odbyły się w styczniu 1947 roku, zostały sfałszowane, utrwalając komunistyczną władzę w Polsce i jej przynależność do sowieckiej strefy wpływów.  

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło PAP
Zapisz się na newsletter
Najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne, istotne wiadomości kulturalne, najlepsza rozrywka, pomocne porady i najświeższa prognoza pogody. To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik.pl. Trzymamy rękę na pulsie Polski i świata. Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj