Historia - Aktualności

Lekarze z Instytutu Radowego przy ul. Wawelskiej 15 w Warszawie leczyli nawet w czasie Powstania Warszawskiego, mimo że trwała pacyfikacja placówki. Bez wynagrodzenia, robiąc naświetlania w nocy, bo w dzień nie było prądu. Wypełniana ręcznie pismem kaligraficznym "Księga Ruchu Chorych" Instytutu Radowego z lat 1943–1944 to historia chorych i cywili nie tylko z warszawskiej Ochoty.

"Cudu nad Wisłą" nie było? "Polski radiowywiad przechwytywał i łamał sowieckie szyfry, dostarczając dowódcom informacje o planach Armii Czerwonej. Cudem była wiedza o zamiarach bolszewików, postawa wojska i narodu oraz doskonały plan ich pokonania – mówi prof. Grzegorz Nowik. I dodaje, że chodzi mu o to, żeby zastąpić mity faktami.

"Oczekiwanie, że Ukraińcy teraz się rozliczą z dziedzictwem UPA, jest po prostu nierealistyczne" – stwierdził na antenie Polsatu dyrektor Muzeum POLIN prof. Dariusz Stola, zwracając uwagę, że w obliczu wojny nasi sąsiedzi mają ważniejsze sprawy na głowie. W kontekście UPA historyk dodał, że "my mieliśmy podobnych ludzi; u nas się to nazywało Narodowe Siły Zbrojne i ONR".

Zaskakujący trend w USA. Plemię Pamunkey odkupiło za 1,9 mln dol. teren w hrabstwie King William County, w Wirginii, będący częścią jego historycznych terytoriów; to przykład nowego zjawiska, w ramach którego rdzennie Amerykanie odzyskują ziemie stanowiące ich dziedzictwo – zauważa we wtorek "Washington Post".

Historyczna zagadka wreszcie wyjaśniona. Okazuje się, że dom Hermanna Göringa w Wilczym Szańcu został zbudowany na terenie cmentarza. Dlatego pod podłogą znaleziono tam w przeszłości fragmenty szkieletów – ustalili archeolodzy PAN, którzy do niedzieli prowadzą w tym miejscu prace badawcze. Naukowcy już znaleźli kolejnych 5 szkieletów.

Milicję pamięta z końca PRL, policyjną odznakę dostał kilka miesięcy po upadku komunizmu. Robert Duchnowski, były policjant przez ponad ćwierć wieku dokumentował najgłośniejsze zbrodnie i oględziny miejsc przestępstw. W rozmowie z PAP mówi o narodzinach nowej policji, wojnie z mafią, a także o tym, że nawet Francuzi uczyli się od ZOMO.

"Informowanie o wyraźnie mniejszych liczbach znalezionych szczątków ludzkich podczas ekshumacji prowadzonych na Wołyniu, niż szacowali wcześniej polscy historycy, na nowo rozpali spór polsko-ukraiński" – ocenił w rozmowie z PAP dr hab. Tomasz Stryjek. Zwrócił też uwagę, że dotychczasowymi metodami nacisku na Ukrainę Polska wiele nie osiągnie.

Order Zasługi RFN, czyli najwyższe niemieckie odznaczenie państwowe, odebrano w całej historii Niemiec tylko dwukrotnie, a powodem w obu przypadkach był ujawniony po fakcie udział odznaczonych w aparacie władzy III Rzeszy. Przypadki odbierania wysokich wyróżnień państwowych zdarzały się też w innych krajach.

"Świadomość ukraińskiego społeczeństwa dotycząca wydarzeń na Wołyniu wzrosła, jednak nie należy oczekiwać, że nawet wiedza o ciemnych stronach działalności UPA doprowadzi w najbliższym czasie do radykalnej zmiany oceny wśród jej sympatyków" – uważa ukraiński historyk Ołeksandr Zajcew. I wskazuje, że ukraińscy nacjonaliści uważnie czytywali Romana Dmowskiego, a Bereza Kartuska tylko ich wzmocniła.

Ukraiński analityk polityczny Jewhen Mahda ocenił, że decyzje władz w Kijowie dotyczące upamiętniania postaci związanych z ukraińskim ruchem niepodległościowym XX wieku wynikają z poszukiwania przez Ukrainę własnej tożsamości w czasie wojny, a nie ze zwrotu w stronę nacjonalizmu. Zarazem ekspert dziwi się, że w obronie europejskich wartości występuje akurat polska prawica i wskazuje, że Ukraińcy będą kozłem ofiarnym kampanii wyborczej w Polsce.

Nikt w Ukrainie nie gloryfikuje sprawców zbrodni wołyńskiej, ale wielu Ukraińców uważa UPA za część walki o niepodległość – powiedział PAP Roman Romaniuk, dziennikarz polityczny opiniotwórczego portalu "Ukraińska Prawda". Zauważył też, że "dla wielu Ukraińców kontrowersyjną postacią jest Roman Dmowski", ale mimo to Ukraińcy "nie żądają od Polaków usuwania jego pomników".

Konflikt pamięci historycznej między Polską a Ukrainą rozgorzał na nowo. "UPA wymordowała najpierw 100 tys. polskich cywilów, a walkę z Sowietami podjęła dopiero później" – przypomniał w rozmowie z PAP historyk prof. Mirosław Szumiło. Ekspert odniósł się w ten sposób do argumentów strony ukraińskiej, że formacja ta miała charakter antysowiecki, a nie antypolski.

Decyzje władz Ukrainy dotyczące upamiętniania działaczy OUN i UPA pogłębiają polsko-ukraiński konflikt pamięci historycznej, szkodzą interesom obu państw i mogą utrudnić europejskie aspiracje Kijowa, dlatego konieczny jest dalszy dialog – ocenia historyk, dyrektor Centrum Mieroszewskiego dr Łukasz Adamski.

Polska państwowość zależy od ukraińskiej państwowości – oświadczył w rozmowie w Studiu PAP profesor historii z Uniwersytetu w Toronto Timothy Snyder, który jest gościem kongresu Impact w Poznaniu. Zdaniem amerykańskiego historyka bolesna prawda jest taka, że Stany Zjednoczone pomagają więcej Rosji niż Ukrainie.

"81 lat po wyzwoleniu spod nazistowskiej dyktatury, w części niemieckiego społeczeństwa, rośnie niechęć do kultury pamięci" – napisał w piątek portal sieci redakcji regionalnych RND. "Wraz ze śmiercią ostatnich świadków Niemcy potrzebują nowych sposobów podtrzymywania pamięci o zbrodniach" – dodano.

O ile w odniesieniu do osób publicznych temat członkostwa w partii nazistowskiej był w Niemczech omawiany, to w życiu rodzinnym długo pozostawał tematem tabu; teraz to tabu zanika – mówi PAP historyk z niemieckiego Instytutu Historii Współczesnej (IfZ) Felix Lieb. Jednocześnie ekspert zwraca uwagę na problemy związane z wyszukiwarką przodków w NSDAP.

Publicysta dziennika "Die Welt" przypomina o losie Niemców przymusowo wysiedlonych z Europy Środkowo-Wschodniej po 1945 roku, okazując zrozumienie dla postulatów ziomkostw. Ośrodek Dokumentacji Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie powinien pokazywać pamięć o ich cierpieniu mimo krytyki ze strony Polski – ocenia.

Wybór historyka Rolanda Borchersa na nowego dyrektora Centrum Dokumentacji "Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie" jest kompromisem rozwiązującym polityczny spór – pisze "FAZ". Z kolei "Der Spiegel" zwraca uwagę na osobiste zaangażowanie kanclerza Friedricha Merza w porozumienie, który chciał w ten sposób uniknąć pogorszenia relacji z Polską.

W polskiej ambasadzie w Berlinie odbyła się w środę konferencja poświęcona polsko-niemieckiemu podręcznikowi "Europa. Nasza historia - Europa. Unsere Geschichte". Uczestnicy podkreślali jego wysoką jakość i znaczenie dla dialogu, wskazując jednocześnie na potrzebę szerszej popularyzacji tego materiału dydaktycznego.

Nowa burza w Niemczech wokół historii. Centrum Dokumentacji Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie w Berlinie połączyło pamięć o niemieckich ofiarach wojny z porozumieniem z sąsiadami. Związek Wypędzonych (BdV) chce przejąć kontrolę nad muzeum, co może ponownie wywołać zarzuty o rewizjonizm historyczny – ocenia "FAZ".