Nasza propozycja uwzględnia zmieniające się potrzeby obronne i potrzeby odbudowy Ukrainy - powiedział na briefingu prasowym komisarz UE ds. wewnętrznych Magnus Brunner. Według niego prosiły o to władze ukraińskie. Na Ukrainie powszechna mobilizacja obowiązek mężczyzn z wieku od 25 do 60 lat.
Nie mogą opuścić Ukrainy
Nasza propozycja przewiduje, że tymczasowa ochrona nie powinna być udzielana nowo przybyłym osobom, które nie mogą opuścić Ukrainy ze względu na obowiązki wojskowe wynikające z ukraińskiego prawa. Właśnie o to poprosiła nas Ukraina i to właśnie robimy - podkreślił komisarz. Jak dodał, nie dotyczyłoby to osób, które już przebywają w UE.
Z tymczasowej ochrony w UE korzysta obecnie blisko 4,4 mln Ukraińców. Jest to mechanizm przewidziany w unijnej dyrektywie o ochronie tymczasowej, która gwarantuje osobom objętym ochroną prawo do legalnego pobytu, pracy i szkoły we wszystkich państwach UE.
Uregulowanie statusu Ukraińców w UE
Według Eurostatu wśród Ukraińców, którzy już objętych tym mechanizmem, największą grupę stanowią kobiety w wieku 35-64 lat (23 proc.). Udział mężczyzn w tej samej kategorii wiekowej wynosi 12 proc. Podobny odsetek (13 proc.) stanowią mężczyźni w wieku 18–34 lat.
Brunner zaznaczył, że ochrona tymczasowa jest rozwiązaniem przewidzianym w sytuacjach nadzwyczajnych. W jego ocenie UE powinna nastawić się na bardziej długoterminowe uregulowanie statusu Ukraińców w UE, by nie byli oni zależni od przedłużania mechanizmu co rok. Państwa członkowskie poczyniły postępy w tym zakresie i musi to nadal być priorytetem, oczywiście równolegle z zapewnieniem tymczasowej ochrony - powiedział.
Brunner ogłosił też uruchomienie pilotażowego programu dobrowolnych powrotów Ukraińców do kraju i ich reintegracji. Jak powiedział, chodzi o wsparcie osób, które chcą wrócić do kraju już teraz, a także o pomoc w przygotowaniu przyszłych powrotów.
Sprzeciw komisarza
Wykluczeniu mężczyzn w wieku poborowym z unijnej ochrony sprzeciwił się komisarz praw człowieka Rady Europy Michael O'Flaherty. Ta międzynarodowa organizacja nie jest związana z UE i zrzesza więcej państw niż unijna "27", ale Wspólnota z nią współpracuje.
Według O'Flaherty'ego przyznawanie Ukraińcom ochrony nie powinno odbywać się w sposób dyskryminacyjny, a w szczególności w oparciu o kryterium płci. Inny urzędnik unijny, odpowiadając w piątek anonimowo na pytania dziennikarzy, podkreślił, że propozycja KE nie przewiduje wykluczenia konkretnej grupy osób, lecz odnosi się do ukraińskiego prawa dotyczącego służby wojskowej. Nie wpływa również na możliwość ubiegania się przez Ukraińców o inne formy ochrony międzynarodowej w państwach członkowskich, np. o status uchodźcy.
Nowe zasady ochrony dla obywateli Ukrainy
W Polsce od marca obowiązują nowe zasady ochrony dla obywateli Ukrainy. Muszą oni w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski złożyć wniosek o ukraiński PESEL; w przeciwnym wypadku mogą stracić prawo do ochrony.
Osoby, które uzyskały PESEL bez okazania dokumentów, muszą je zaktualizować do końca sierpnia br. Przepisy te wprowadzono w ramach prac nad implementacją przedłużenia unijnej ochrony do 2027 Wykluczenie Ukraińców w wieku poborowym z unijnej ochrony ma zacząć obowiązywać, gdy na propozycję KE zgodzą się jednomyślnie państwa członkowskie i zostanie ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE.
Agnieszka Maj, dziennikarka, redaktorka i wydawczyni. W Dziennik.pl od 2023 roku. Wcześniej pracowała w Interii i Polska Press. Absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim.