Waldemar Żurek po opinii Komisji Weneckiej: Prezydent nie ma żadnego prawa weta

We wpisie na portalu X minister sprawiedliwości dodał, że 'obowiązkiem Prezydenta jest natychmiastowe odebranie przysięgi bez zbędnej zwłoki” od wybranych przez Sejm sędziów Trybunału.

Opinia Komisji Weneckiej

Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, stwierdziła w swej opinii, że należy zagwarantować, aby "prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm, nie roszcząc sobie prawa do kontroli procedury wyborczej”.

Czarzasty głosował przeciwko Berkowi w TK. Tak się teraz tłumaczy

Zobacz również

Zarekomendowała, by - "w przypadku, gdy prezydent odmawia odebrania ślubowania od sędziego wybranego przez Sejm lub opóźnia to (…) dopuszczono możliwość dopełnienia aktu ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta, pod warunkiem zachowania jego istotnych elementów, w tym złożenia ślubowania w przepisanej formie, należytego zweryfikowania jego wykonania oraz skierowania i przekazania go prezydentowi”. 

Na odebranie ślubowania czeka łącznie pięć osób wybranych w tej kadencji przez Sejm na sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Są to wybrani w marcu: Krystian Markiewicz, Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska, Maciej Taborowski i wybrany we wrześniu Maciej Berek.

Żurek: Prezydent nie ma żadnego prawa weta wobec sędziów TK

Minister sprawiedliwości napisał, że Komisja Wenecka "potwierdza stanowisko prawników i Konstytucjonalistów”, że prezydent „nie ma żadnego prawa weta” wobec sędziów TK wybranych przez Sejm. Według niego, złożenia ślubowania "przed Głową Państwa” wynika „wyłącznie ze zwykłej ustawy i ma charakter ceremonialny, a nie władczy”.

Żurek podkreślił, że wybór sędziów TK jest wedle konstytucji powierzony Sejmowi i ustawa zasadnicza "nie daje Prezydentowi uprawnień do recenzowania decyzji parlamentu ani do badania kandydatów”.

Obowiązkiem Prezydenta jest natychmiastowe odebranie przysięgi bez zbędnej zwłoki. Próba paraliżowania sądu konstytucyjnego poprzez obstrukcję to naruszenie fundamentów ustrojowych Rzeczypospolitej – podkreślił szef MS.

Dodał, że w opinii Komisji Weneckiej wskazano na możliwość złożenia przysięgi przez sędziego TK bez fizycznego udziału prezydenta, jeśli prezydent odmówi lub opóźni przeprowadzenie zaprzysiężenia sędziego, uniemożliwiając tym zakończenie procedury.

Co równie ważne, międzynarodowi eksperci stawiają tamę samowoli także przy wszystkich pozostałych powołaniach sędziowskich – napisał Żurek i dodał, że Komisja „wprost zaleca zagwarantowanie kandydatom ochrony przed arbitralnością oraz pełnego prawa do kontroli sądowej każdej odmowy”.

"Prawo nie przyznaje Prezydentowi prawa do kontroli wyboru dokonanego przez Sejm"

Do opinii odniósł się też wiceszef resortu sprawiedliwości Dariusz Mazur, który napisał na X, że ze stanowiska Komisji wynika, iż prezydent powinien przyjąć ślubowanie od osób wybranych na sędziów "niezwłocznie”, a polskie prawo „nie przyznaje Prezydentowi prawa do kontroli wyboru dokonanego przez Sejm”.

Jeżeli Prezydent odmawia lub zwleka z przyjęciem ślubowania, dopuszczalne jest złożenie ślubowania bez fizycznego udziału Prezydenta. Należy zachować wszystkie elementy procedury, a ślubowanie przekazać do wiadomości Prezydenta” – napisał Mazur na portalu X.

Spór dotyczący odebrania ślubowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego sięga początku kwietnia tego roku. 13 marca Sejm wybrał sześcioro nowych sędziów TK. Prezydent Karol Nawrocki zaprosił dwoje spośród wybranych wtedy na sędziów TK: Magdalenę Bentkowską i Dariusza Szostka i złożyli oni ślubowanie w jego obecności.

Cztery pozostałe osoby wybrane w marcu przez Sejm na sędziów TK nie zostały zaproszone przez prezydenta. Według przedstawicieli prezydenckiej kancelarii, podczas wyboru nowych sędziów TK doszło w Sejmie do błędów.

Sędziowie ci złożyli więc 9 kwietnia w sejmowej Sali Kolumnowej ślubowanie z formułą, że robią to „wobec prezydenta”. Potem przekazali pisemne roty ślubowań na biurze podawczym Kancelarii Prezydenta RP. Nie objęli jednak urzędów w TK; prezes Trybunału Bogdan Święczkowski oświadczył, iż wydarzenia w Sejmie z ich udziałem nie może uznać za ślubowanie „wobec prezydenta”. Sytuacja tych czworga sędziów pozostaje wciąż przedmiotem sporu. 

Ponadto w czerwcu Sejm wybrał Sławomira Patyrę na sędziego TK - po zaproszeniu przez prezydenta złożył on ślubowanie pod koniec lipca. We wrześniu natomiast na sędziego Trybunału wybrany został w Sejmie Maciej Berek, który dotąd nie został zaproszony przez prezydenta do złożenia ślubowania.

O wydanie opublikowanej we wtorek opinii Komisji Weneckiej wnioskował Komitet Monitorujący PACE, czyli Komitet ds. Dotrzymywania Zobowiązań przez Państwa Członkowskie Rady Europy. Jest to jeden z najważniejszych stałych komitetów Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.