Do ataku doszło w sobotę na Rynku Głównym w Krakowie. 24-letni Michał O. wjechał samochodem na płytę rynku, a następnie otworzył ogień z broni automatycznej do przypadkowych osób. Zginęło sześć osób, a 15 zostało rannych, w tym dwóch policjantów. Siódmą ofiarą śmiertelną jest sam sprawca, który został postrzelony podczas wymiany ognia z policjantami. W mieszkaniu rodziny napastnika w Ostrowcu Świętokrzyskim policjanci znaleźli ciała trzech osób - rodziców i siostry zamachowca.
Mózg reaguje na obrazy przemocy
Jak uspokoić umysł poruszony tragedią?
Najpierw trzeba ograniczyć dopływ dramatycznych informacji. Wielokrotne oglądanie tych samych obrazów podtrzymuje pobudzenie i poczucie zagrożenia. Pomagają rozmowa z bliskimi, aktywność fizyczna, spokojny oddech i powrót do codziennych zajęć. Nie chodzi o wyparcie emocji, ale o odzyskanie wpływu na własną uwagę.
Dlaczego postrzegamy takie wydarzenia jako bezpośrednie zagrożenie?
Nasz mózg nie ocenia zagrożeń wyłącznie statystycznie. Silnie reaguje na obrazy przemocy, zwłaszcza gdy wydarzenie jest bliskie geograficznie lub przypomina nasze codzienne życie. Działa tu heurystyka dostępności: im łatwiej wyobrazić sobie tragedię, tym większe wydaje się prawdopodobieństwo, że spotka również nas.
Równowaga psychiczna i regulacja emocji
Jak odzyskać równowagę psychiczną?
Warto oddzielić trzy rzeczy: to, co się wydarzyło, emocje, które odczuwamy, i rzeczywiste zagrożenie w naszym otoczeniu. Pomaga przywrócenie codziennej rutyny, snu, kontaktów społecznych i poczucia sprawczości. Równowaga psychiczna nie oznacza braku smutku czy lęku, lecz zdolność do normalnego funkcjonowania pomimo tych emocji.
Czy można się psychicznie "uzbroić", żeby przetrwać takie sytuacje?
Tak, choć psychiczna odporność nie polega na niewrażliwości. Budujemy ją poprzez regulację emocji, elastyczność myślenia, relacje społeczne i umiejętność radzenia sobie z niepewnością. Nie jesteśmy w stanie kontrolować wszystkich zagrożeń, ale możemy rozwijać zdolność powrotu do równowagi po trudnych doświadczeniach.
Jak wyłączyć poczucie winy, kiedy dochodzi do tragedii, a my nadal potrafimy się śmiać?
Nie trzeba go wyłączać, tylko zrozumieć, że jest oparte na fałszywym założeniu: skoro inni cierpią, ja nie mam prawa odczuwać radości. Tymczasem współczucie i radość mogą współistnieć. Nasze cierpienie nie zmniejsza cierpienia ofiar. Możemy okazywać solidarność, pomagać potrzebującym i jednocześnie cieszyć się własnym życiem. To nie obojętność, lecz zdrowa regulacja emocji.
Beata Zatońska, dziennikarka, autorka książek, miłośniczka i znawczyni Włoch oraz filmoznawczyni. Współautorka bloga italianki.pl oraz m.in. książki "Zmontowani". W Dziennik.pl zajmuje się tematyką show-biznesową oraz lifestylową.