Historia - Wydarzenia

Tego dnia w Rzymie rozpoczął panowanie ostatni władca cesarstwa zachodniorzymskiego. Sprawdź, co wiesz o upadku Imperium Romanum.

Sprawdź swoją wiedzę na temat kluczowych wydarzeń, które ukształtowały świat w XXI wieku! Czy pamiętasz, co miało miejsce w polityce, technologii i historii w ciągu ostatnich dwóch dekad? Odpowiedz na 10 pytań i zobacz, jak dobrze znasz współczesne dzieje!

115 lat temu, 26 września 1908 r., przeprowadzono akcję pod Bezdanami. W napadzie na rosyjski pociąg wzięli udział członkowie Organizacji Bojowej PPS. Uczestniczyło w niej czterech późniejszych premierów Polski, w tym Józef Piłsudski, który dowodził nią osobiście.

25 września 1939 roku przez cały dzień niemal 400 niemieckich bombowców zrzuciło na Warszawę blisko 630 ton bomb. W czasie całego wrześniowego oblężenia zniszczeniu uległy m.in. Zamek Królewski, Filharmonia Narodowa oraz część zabudowań Politechniki.

31 lat temu, późnym wieczorem 4 czerwca 1992 r., upadł rząd Jana Olszewskiego, pierwszy gabinet po II wojnie światowej wyłoniony przez Sejm po całkowicie wolnych wyborach. Przyczyną jego odwołania była sprawa lustracji polityków. O jego upadku zadecydowały również podziały w środowisku „Solidarności”.

34 lata temu, 4 czerwca 1989 r., na mocy porozumień między władzami PRL a częścią opozycji odbyły się częściowo wolne wybory parlamentarne. Zwycięstwo „S” otworzyło nową epokę w najnowszych dziejach Polski oraz wpłynęło na proces upadku komunizmu w Europie Środkowej.

36 lat temu, 9 maja 1987 r. w warszawskim Lesie Kabackim rozbił się samolot należący do linii lotniczych LOT. Była to największa katastrofa w dziejach polskiego lotnictwa cywilnego. Zginęły 183 osoby - wszystkie, które znajdowały się na pokładzie.

11 i 12 lipca 1943 r., UPA dokonała skoordynowanego ataku na polskich mieszkańców 150 miejscowości na Wołyniu. Była to kulminacja trwającej już od początku 1943 r. fali prześladowania Polaków, w wyniku której na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło ok. 100 tys. osób.

70 lat temu, 10 czerwca 1952 r., bombowiec Pe-2FT spadł w centrum Poznania. Zginęło dziewięć osób, co najmniej kilkanaście odniosło obrażenia. Była to największa katastrofa samolotu bojowego z udziałem cywilnych ofiar w Polsce. Przez 55 lat wydarzenie było utajnione.

Stalin chciał skazać na głód 2 mln mieszkańców Berlina, aby wyrugować z miasta aliantów. Zamiast tego dzięki determinacji USA i ich sojuszników świat zobaczył, jak potężny jest Zachód.

Jan Paweł II przebaczył zamachowcy; myślał o nim, jak o zagubionym bracie, chociaż Ali Agca nigdy nie przeprosił Jana Pawła II - powiedział PAP kard. Stanisław Dziwisz. Jak zaznaczył - "papież swoje cierpienia ofiarowywał Bogu za Kościół i świat".

Akcja pod Arsenałem to jedna z najbardziej spektakularnych akcji polskiego podziemia. Jest symbolem poświęcenia, ofiarności polskiej młodzieży w walce z okupantem, o wolność i niepodległość naszej ojczyzny – powiedział historyk, kustosz Muzeum Więzienia Pawiak Robert Hasselbusch.

27 stycznia 1945 r. żołnierze Armii Czerwonej otworzyli bramy niemieckiego obozu Auschwitz. Skrajnie wyczerpani więźniowie, których było w nim jeszcze ok. 7 tys. - w tym pół tysiąca dzieci - witali ich jako wyzwolicieli.

50 lat temu, 14 grudnia 1970 r., na wieść o podwyżce cen żywności, w Trójmieście, Szczecinie i innych miastach wybuchły strajki robotników. Było to największe po roku 1956 wystąpienie przeciwko polityce władz. Krwawa pacyfikacja protestów doprowadziła do skompromitowania rządzącego od czternastu lat Władysława Gomułki. W dłuższej perspektywie dramat Grudnia ’70 przyczynił się do realizacji idei niezależnych od władz związków zawodowych.

Wydaje się dziwne, że w szczycie niemiecko-radzieckiej przyjaźni w 1939 i 1940 roku obydwa państwa budowały umocnienia i przygotowywały się do wojny przeciw sobie. 

"Nie pcham się tam, gdzie nie jestem zapraszany. Chciałbym, żeby spory zostały zawieszone na kołku. Dobrze czuję się z tym, co było 40 lat temu i biorę udział we wszystkich uroczystościach, które organizuje Centrum Solidarności" - powiedział w "Graffiti" opozycjonista, współorganizator strajku w Stoczni Gdańskiej Bogdan Borusewicz, obecnie wicemarszałek Senatu.

100 lat mija od bitwy pod Komarowem, uznawanej przez historyków za największą bitwę kawalerii w XX wieku. W związku z rocznicą na polach w Wolicy Śniatyckiej odbyła się inscenizacja bitwy, w której wzięły udział setki uczestników.

Nie wiemy jeszcze o Edwardzie Gierku bardzo ważnej rzeczy, a pewnie i długo nie będziemy wiedzieć – myślę tutaj o jego powiązaniach ze Związkiem Sowieckim i z sowieckimi służbami specjalnymi, ale nie w okresie, kiedy był I sekretarzem KC PZPR, lecz dużo wcześniej: gdy był działaczem belgijskiej partii komunistycznej w pierwszych powojennych latach – mówi PAP prof. Jerzy Eisler, historyk, dyrektor Oddziału IPN w Warszawie.

Mit o jednolitości pierwszej "S" jest zupełnie nieprawdziwy. Toczyła się bardzo ostra i zacięta rywalizacja, która była najlepiej widoczna w takich momentach, jak spór z I Zjazdu NSZZ "Solidarność" w Gdańsku jesienią 1981 r. Chodziło m.in. o stosunek do Komitetu Obrony Robotników – mówi PAP prof. Antoni Dudek, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Panorama piórem pisana