Oceaniczne „ciepło” przesuwa się ku kontynentowi
Naukowcy przeanalizowali dane oceanograficzne zbierane przez ponad cztery dekady. Wykorzystano zarówno pomiary wykonywane przez statki badawcze, jak i informacje pochodzące z autonomicznych boi oceanicznych Argo, które dryfują w wodach oceanów i regularnie rejestrują temperaturę oraz zasolenie. Badanie wykazało, że tzw. okołobiegunowa woda głębinowa stosunkowo ciepła masa wody znajdująca się na dużych głębokościach i rozszerza się, przesuwa coraz bliżej antarktycznego szelfu kontynentalnego. Proces ten nasilił się szczególnie w ciągu ostatnich 20 lat. To pierwsze bezpośrednie obserwacje potwierdzające zjawisko, które wcześniej przewidywały jedynie modele klimatyczne.
Dlaczego to problem?
Choć Antarktyda kojarzy się z ekstremalnym zimnem, ciepła woda znajdująca się pod powierzchnią oceanu może mieć ogromny wpływ na stabilność lodu. Gdy dociera pod szelfy lodowe, zaczyna topić je od spodu. Ich osłabienie może przyspieszyć utratę lodu z wnętrza kontynentu. A stawka jest ogromna, antarktyczne pokrywy lodowe zawierają tyle wody, że ich całkowite stopnienie mogłoby podnieść poziom mórz nawet o około 58 metrów.
Oceany pochłaniają nadmiar ciepła
Badacze przypominają, że ponad 90 procent nadmiarowego ciepła wynikającego z globalnego ocieplenia trafia właśnie do oceanów. Szczególną rolę odgrywa tu Ocean Południowy otaczający Antarktydę, który absorbuje znaczną część energii zatrzymywanej przez atmosferę wskutek emisji gazów cieplarnianych. Zmiany zachodzące wokół Antarktydy nie dotyczą więc wyłącznie lodu. Ocean Południowy jest jednym z najważniejszych elementów globalnego systemu klimatycznego i odpowiada za transport ciepła, magazynowanie dwutlenku węgla oraz cyrkulację składników odżywczych w oceanach.
Zakłócenie globalnej „taśmy transportowej”
W rejonach polarnych powstają bardzo zimne i gęste masy wody, które opadają w głębiny oceaniczne. Proces ten napędza globalny system prądów morskich, często określany jako oceaniczna „taśma transportowa”. Jednym z jego kluczowych elementów jest Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna (AMOC), odpowiedzialna między innymi za transport ciepła w Atlantyku. Klimatolodzy od lat ostrzegają, że globalne ocieplenie może osłabić ten system. Nowe badania sugerują, że podobne zmiany zachodzą również wokół Antarktydy. Wraz ze zmniejszaniem się ilości zimnej, gęstej wody, cieplejsze wody głębinowe zaczynają zajmować jej miejsce bliżej kontynentu.
„To dzieje się już teraz”
Autorzy badania podkreślają, że nie chodzi już wyłącznie o scenariusze przewidywane przez modele klimatyczne. Proces został zaobserwowany bezpośrednio w danych pomiarowych. To ważny sygnał ostrzegawczy nie tylko dla Antarktydy, ale dla całego globalnego systemu klimatycznego. Zmiany w cyrkulacji oceanicznej mogą bowiem wpływać na tempo magazynowania ciepła i węgla w oceanach, a także na przyszłe tempo wzrostu poziomu mórz. Badanie opublikowano w czasopiśmie Communications Earth & Environment.
Źródło: University of Cambridge
