O to, czy i jak można zapobiec tego typu incydentom, został zapytany ppłk. rez. Macieja Korowaja, były oficer wywiadu, analityk Instytutu Wschodniej Flanki i wykładowca na Wydziale Stosunków Międzynarodowych Uniwersytety w Białymstoku, który specjalizuje się w kwestiach bezpieczeństwa oraz taktyce, operacjach i strategii Rosji, Białorusi i Ukrainy. Z wojskowego punktu widzenia tego typu zagrożenia należy zwalczać przed granicą państwa, a nie na swoim terytorium - mówił ekspert.
"Rosja mogłaby to odebrać jako sygnał, że Polska włączyła się do wojny"
Zaznaczył jednocześnie, że zestrzelenie przez Polskę rosyjskich obiektów przed jej granicą z politycznego punktu widzenia byłoby ryzykowne. Rosja mogłaby to odebrać jako sygnał, że Polska włączyła się do wojny. Trzeba jednak się zastanowić, czy warto czekać, aż dojdzie do tragedii – podkreślił Korowaj.
"Dopiero ofiary w ludziach doprowadzą do bardziej asertywnych działań"
Zdaniem analityka "najpewniej nic się nie zmieni do momentu, kiedy ktoś zginie w wyniku eksplozji takiej rakiety". "Obawiam się, że dopiero ofiary w ludziach przełamią niechęć polityków i doprowadzą do bardziej asertywnych działań" – zaznaczył.
Czy naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej było celowe? Analityk komentuje
Zapytany ppłk. Korowaj o okoliczności naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej - czy jego zdaniem doszło do tego przez przypadek, czy też było to zaplanowane. Z reguły z powodów technicznych w cel nie trafia od 5-8 proc. rosyjskich pocisków rakietowych czy dronów. W dodatku Ukraińcy dość skutecznie zakłócają ich systemy elektroniczne. Naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej mogło być efektem ubocznym zmasowanego ataku na Ukrainę, albo to była rosyjska prowokacja, albo rakiety spadły z powodu błędu technicznego lub ich tor lotu został zakłócony – powiedział analityk. Zaznaczył przy tym, że opinia publiczna musi zachować zimną krew, bo wojna jest tuż za polską granicą i takie incydenty mogą się powtarzać.
Według niego politycy i media, zamiast "pielgrzymować" do miejsc eksplozji rakiet, powinni "dać pracować odpowiednim służbom".
Ekspert: Gdyby to ode mnie zależało, to zlikwidowałbym rakiety na terytorium Ukrainy
Ppłk Korowaj zapytany o to, czy lecące w naszym kierunku rakiety i drony należałoby zlikwidować jeszcze nad terytorium Ukrainy, odpowiedział: "gdyby to ode mnie zależało, to tak bym robił". Jeśli chcemy zwalczać zagrożenia, róbmy to jak najdalej od miejsc dla nas wrażliwych - tłumaczył.
Ekspert przypomniał, że strona ukraińska jest gotowa na współpracę w tej sprawie: Nie raz mówili, chcecie pomagać nam zwalczać rosyjskie rakiety, nie ma sprawy! Będziemy po cichu koordynować współpracę.
Zapytany, czy w takim razie strona polska powinna zabiegać o zgodę na zestrzeliwanie rosyjskich rakiet nad Ukrainą. Pytanie, czy Polska potrafi grać samodzielnie i zademonstrować Rosji swą determinację? Czy będziemy się zawsze oglądać na innych? – odpowiedział pytaniami.
"Jeśli chcemy grać w pierwszej lidze, musimy dorosnąć"
Jako przykład takiej determinacji podał wydarzenie sprzed 11 lat. Kiedy w 2015 roku w czasie wojny w Syrii Turcja zestrzeliła rosyjski Su-24, który na 45 sekund naruszył jej przestrzeń powietrzną, nie pytała NATO o zdanie, czy może to zrobić. Jeśli chcemy grać w pierwszej lidze, musimy dorosnąć - mówił.
W sierpniu, po podobnym incydencie na Lubelszczyźnie, rozmawiano z gen. rez. Jarosławem Kraszewskim. Były dowódca wojsk rakietowych i artylerii powiedział wówczas, że pociski lecące w kierunku najlepiej strącać nad Ukrainą (przepisy na to nie pozwalają - red.). Jako rakietowiec i artylerzysta jestem zwolennikiem strzelania do takich pocisków. Jeżeli istnieje duże prawdopodobieństwo, że lecą w kierunku naszego kraju – mówił generał Kraszewski. Zapytany, czy obrona przeciwlotnicza powinna zareagować, jeśli kolejna Ch-101 "zabłąka" się nad Polską, odpowiedział, że "należałoby ją zestrzelić bez wahania, oczywiście zakładając, że będzie na to zgoda władz politycznych".
"My żołnierze jesteśmy tylko narzędziami w ręku polityków"
My żołnierze jesteśmy tylko narzędziami w ręku polityków - zaznaczył Kraszewski. Z drugiej strony przyznanie dużej swobody decyzji dowódcom podnosi morale armii. Jeżeli wojsko może sobie od czasu do czasu strącić wrogi obiekt, zyskuje pewność, że jest dobrze przygotowane i wyszkolone. Co więcej, żołnierze mają poczucie, że ich trud i wyrzeczenia nie idą na marne, bo wykonują swoją konstytucyjną rolę – mówił gen. Kraszewski.
Szef MON i premier komentują incydenty
Minister obrony Władysław Kosiniak Kamysz poinformował przed południem w piątek, że chodzi o dwie rakiety Ch-101 i najprawdopodobniej dron odrzutowy. Z kolei premier Donald Tusk podczas popołudniowej konferencji powiedział, że wszystko wskazuje na to, że mamy do czynienia z "intencjonalną prowokacją" Moskwy, zaznaczając, że niedaleko miejsca upadku rosyjskiego obiektu, odbywają się ćwiczenia wojskowe koalicji chętnych. Dodał, że w piątek rano "szybko poinformował" sekretarza generalnego NATO o wstępnych polskich ustaleniach, "żeby nie próbowano jakoś zamydlić tego problemu".
Olga Skórko, dziennikarka, redaktorka, wydawczyni Dziennik.pl. Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Z marką INFOR związana od 2019 r. Pracę rozpoczynała w serwisie Dziennik zajmując się głównie poszukiwaniem i opisywaniem wiadomości z kraju i świata. Wcześniej współpracowała m.in. z Radiem ZET. Aktualnie wydawca serwisu Dziennik.pl.