Nelly Sachs urodziła się w 1891 roku w Berlinie w rodzinie żydowskiej. Nie brała aktywnego udziału w życiu literackim tamtej epoki, pozostawała poetką osobną. Zadebiutowała dopiero w roku 1921 tomem prozy "Legendy i opowiadania" - a wiersze zaczęła publikować jeszcze później, od roku 1929. W hitlerowskiej Rzeszy życiu Nelly Sachs zaczęło zagrażać coraz większe niebezpieczeństwo - w ostatniej chwili, 16 maja 1940 roku udało się jej wraz z matką odlecieć do Sztokholmu. Spędzi tam ostatnich trzydzieści lat życia. Wszyscy jej krewni, pozostali w Niemczech, zginęli w obozach koncentracyjnych. Zginął także jedyny mężczyzna, jakiego kochała. Będzie się on pojawiać w jej wierszach jako umarły narzeczony. Ocalona od zagłady - staje się poetką tragicznego żydowskiego losu. W 1947 wydaje pierwszy tom wierszy "In den Wohnungen des Todes" (W mieszkaniach śmierci). Druga książka poetycka, "Sternverdunkelung" (Zaćmienie gwiazdy), wychodzi w 1949 roku. W roku 1950 umiera jej matka. Osamotniona Nelly pisze "Elegie na śmierć matki". Pod koniec roku 1957 rozpoczyna się regularna korespondencja Nelly Sachs z Paulem Celanem, która przeradza się w głęboką przyjaźń obojga poetów. W roku 1960 Nelly przeżywa poważne załamanie nerwowe, przez prawie trzy lata będzie leczona w klinice psychiatrycznej. Na koniec lat 50. - początek 60. przypada odkrycie jej liryki w Republice Federalnej Niemiec. W roku 1964 Nelly Sachs publikuje dwie pierwsze części cyklu "Glühende Rätsel" (Rozżarzone zagadki), które w całości ukażą się w roku 1968. W 1965 zostaje wyróżniona Pokojową Nagrodą Księgarzy Niemieckich - a 10 grudnia 1966 roku (w dzień swoich urodzin) otrzymuje (wraz z izraelskim pisarzem Samuelem Josefem Agnonem) literacką Nagrodę Nobla.

Umiera 12 maja 1970 roku w Sztokholmie i zostaje pochowana na Cmentarzu Żydowskim. Pośmiertnie, w roku 1971 ukazuje się tom jej wierszy ostatnich "Teile dich Nacht" (Rozstąp się nocy) oraz tom wierszy zebranych "Suche nach Lebenden" (Poszukiwanie żywych). Publikowane wiersze pochodzą z tomu "Rozżarzone zagadki", który ukaże się 18 maja nakładem wydawnictwa a5.

p

Motyl

Jakie piękne zaświaty
wymalowane są w twoim pyłku.
Przez płomieniste jądro Ziemi,
przez jej kamienną skorupę
podawano cię dalej,
tkaninę pożegnań w miarach przemijania.




Motylu,
dobranoc wszystkim stworzeniom!
Szale życia i śmierci
opadają twoimi skrzydłami
na różę,
co przekwita ze światłem dojrzewającym w stronę ojczyzny.




Jakie piękne zaświaty
wymalowane są w twoim pyłku.
Jakiż królewski znak
w tajemnicy powietrza.


Widziałam jak wyszedł z domu
nadpalił go ogień
ale nie spalił
Niósł pod pachą aktówkę
ze snu
była ciężka od liter i cyfr
- jakaś cała matematyka -
Na ręce miał wypalony
moduł 7337
Te cyfry sprzysiężyły się z sobą
Ten człowiek był mierniczym przestrzeni
Jego stopy oderwały się już od ziemi
Ktoś czekał na niego w górze
żeby zbudować nowy raj
"Poczekaj tylko - wkrótce spoczniesz i ty -"













Reklama

ZNOWU cię zobaczyłam,
narysował cię dym,
odrzuciłeś
płaszcz przepoczwarzenia
ze śmiertelnej materii,
zachodzące słońce
na nici twojej miłości
rozświetliło noc,
która się wzniosła
jak lot przyczajony
w skrzydle jaskółki.
Złapałam źdźbło wiatru,
wisiała na nim spadająca gwiazda











przeł. Ryszard Krynicki