Aresztowanie na lotnisku i poważne zarzuty
Do zatrzymania doszło we wtorek rano na lotnisku w Sydney. 47-letni były żołnierz australijskich sił zbrojnych został przewieziony do sądu, gdzie ma usłyszeć zarzuty. Jak poinformowała Australian Federal Police, sprawa dotyczy pięciu zbrodni wojennych związanych z zabójstwem cywilów w Afganistanie w latach 2009–2012. Każdy z zarzutów zagrożony jest karą dożywotniego pozbawienia wolności.
Od bohatera narodowego do oskarżeń
Jeszcze kilka lat temu Roberts-Smith był symbolem odwagi i poświęcenia. Za służbę w Afganistanie – gdzie odbył sześć zmian bojowych w latach 2006–2012 – otrzymał najwyższe odznaczenia wojskowe, w tym prestiżowy Krzyż Wiktorii. To właśnie te osiągnięcia sprawiły, że w Australii okrzyknięto go bohaterem narodowym.
Oskarżenia wstrząsnęły opinią publiczną
Zarzuty wobec byłego żołnierza pojawiały się już wcześniej i były szeroko opisywane przez media. Wśród najpoważniejszych znalazły się oskarżenia o:
- zastrzelenie nieuzbrojonego afgańskiego nastolatka
- zrzucenie skutego kajdankami mężczyzny z klifu i wydanie rozkazu jego zabicia.
Sprawa od początku budziła ogromne kontrowersje – zarówno wśród opinii publicznej, jak i w środowisku wojskowym. Roberts-Smith konsekwentnie zaprzeczał wszystkim zarzutom.
Najdroższy proces o zniesławienie w historii kraju
Próba oczyszczenia nazwiska zakończyła się jednak niepowodzeniem. Były żołnierz pozwał media za publikacje na jego temat, jednak w 2023 roku sąd federalny uznał, że gazety udowodniły cztery z sześciu zarzucanych mu morderstw. To był przełomowy moment w całej sprawie. Ostateczna próba odwołania zakończyła się we wrześniu 2025 roku – High Court of Australia oddalił wniosek, zamykając drogę prawną w tym zakresie.
Raport, który zmienił narrację
Sprawa Roberts-Smitha wpisuje się w szerszy problem dotyczący działań australijskich sił specjalnych w Afganistanie. W 2020 roku opublikowano raport, który wskazywał na wiarygodne dowody, że członkowie elitarnego pułku SAS mogli dopuścić się zabójstw dziesiątek nieuzbrojonych jeńców. Dokument ten wywołał ogromny wstrząs w Australii i doprowadził do szeregu dochodzeń.
Wojna w Afganistanie i jej długie konsekwencje
Australijscy żołnierze uczestniczyli w misji w Afganistanie przez ponad dekadę, w ramach operacji prowadzonych wspólnie z sojusznikami. Konflikt ten, trwający od 2001 roku, pozostawił po sobie nie tylko zniszczenia, ale też trudne pytania o odpowiedzialność i granice działań wojennych. Sprawy takie jak ta pokazują, że rozliczenia mogą trwać latami – długo po zakończeniu działań zbrojnych.
Zatrzymanie Roberts-Smitha nie oznacza jeszcze wyroku. Teraz sprawa trafi na wokandę, gdzie sąd oceni przedstawione dowody.
