Procedura kwalifikacji wojskowej w Polsce - jaki ma przebieg i kto jej podlega

Obrona Ojczyzny jest kwestią, do której zobowiązuje wszystkich obywateli Konstytucja RP. Choć obecnie zasadnicza służba wojskowa jest fakultatywna, to odpowiednie organy państwowe zarządzają corocznie przeprowadzenie kwalifikacji wojskowej. Zdefiniować ją można jako całokształt działań dążących do ustalenia zdolności psychofizycznych pozwalających na podjęcie czynnej służby wojskowej u przedstawicieli określonych grup społecznych.

W jakim celu prowadzona jest kwalifikacja wojskowa

Ma ona na celu przede wszystkim określenie stopnia predyspozycji psychofizycznych danych osób do pełnienia czynnej służby wojskowej. Ponadto wiąże się z prowadzeniem ewidencji wojskowej podmiotów podlegających procedurze kwalifikacji wojskowej oraz ochotników, a także wydaniem książeczek wojskowych i decyzji administracyjnych o stopniu zdolności do czynnej służby.

Kto podlega obowiązkowi stawienia się przed komisję

Pierwszą grupę, której zdolność do służby wojskowej chce sprawdzić państwo, stanowią mężczyźni kończący danego roku 19 lat. Ci, którzy są pomiędzy 20 a 24 rokiem życia, ale dotąd nie posiadają określonej kategorii zdolności do służby, również podlegają procedurze. W przypadku, gdy wspomniana kategoria została orzeczona jako „B” (czasowa niezdolność do służby), badania lekarskie zostają powtórzone. Odnosi się to do przypadków, gdy termin orzeczonej kategorii czasowej niezdolności do służby upływa przed zakończeniem kwalifikacji wojskowej.Do stawiennictwa zostały zobligowane również kobiety w przedziale wiekowym 19- 24, jeśli posiadają oraz uczennice kończące w danym roku naukę w szkołach lub uczelniach medycznych i weterynaryjnych oraz na kierunkach psychologicznych. Wspomniano też absolwentki i studentki kierunków związanych z medycyną, farmacją, pielęgniarstwem czy psychologią- kwalifikacja wojskowa obejmuje kandydatki nieposiadające jeszcze orzeczonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Ponadto istnieje możliwość wezwania osób pełnoletnich, które zgłosiły swoją kandydaturę ochotniczo.

Jakie organy przeprowadzają kwalifikację wojskową

To działanie należy do kompetencji wojewodów, którzy podejmują je przy współudziale wojewódzkich sztabów wojskowych, wojskowych komendantów uzupełnień oraz starostów, wójtów, burmistrzów (prezydentów miast). To właśnie właśnie województwa oraz powiaty ustalają szczegółowe terminy i miejsca kwalifikacji wojskowej, udostępniając je publicznej wiadomości w formie obwieszczeń. Organy władzy wykonawczej danych samorządów lokalnych tj. wójtowie, burmistrzowie bądź prezydenci miasta mają dodatkowo obowiązek rozesłania wezwań imiennych mieszkańcom podlegającym kwalifikacji wojskowej. Dokument musi zawierać informacje o dacie i miejscu, gdzie należy się stawić, jak również wymaganych od kandydata dokumentach.

Wróci obowiązkowy pobór do wojska? Wiceszef resortu obrony zabrał głos

Zobacz również

Jakie dokumenty należy mieć ze sobą, odpowiadając na wezwanie

Osoby odpowiadające na wezwanie po raz pierwszy muszą zabrać: dokument potwierdzający tożsamość – dowód osobisty lub paszport, posiadaną dokumentację medyczną, aktualną fotografię o wymiarach 3 x 4 cm, a także zaświadczenia potwierdzające zdobyte wykształcenie i posiadane kwalifikacje bądź informujące o kontynuowaniu nauki.
Kandydaci, którzy stawiają się do kwalifikacji wojskowej po raz drugi również zabierają dokument tożsamości. Dodatkową są zobligowane okazać dokumentację medyczną związaną ze zmianami stanu stanu zdrowia i uwzględniającą wyniki badań przeprowadzonych w ciągu ostatniego roku oraz książeczkę wojskową.

Czy istnieje możliwość zmiany terminu wezwania

Kandydat świadomy faktu, iż w określonym przez wezwanie terminie nie może stawić się do kwalifikacji wojskowej, musi powiadomić o nim właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Powinien to zrobić najpóźniej w dniu, gdy miało mieć miejsce stawiennictwo, podając powody, dla których przewidziana data nie jest odpowiednia. Poinformowany organ wyznaczy kolejny termin oraz miejsce.

Osoby, które z dowolnych przyczyn nie odpowiedziały na wcześniejsze wezwanie, a najpóźniej 31 grudnia danego roku ukończą 24 lata, muszą stawić się się w wojskowej komendzie uzupełniającej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania, by uregulować stosunek do powszechnego obowiązku ochrony.

Jakie kategorie zdolności można wyróżnić

Elementem kwalifikacji wojskowej stanowią badania lekarskie zwieńczone wydaniem orzeczenia o stopniu zdolności do pełnienia służby wojskowej. Wyróżnia się kategorie: A, B, D oraz E.

Pierwsza z nich jest tożsama z pełną zdolnością do czynnej służby wojskowej danego podmiotu. Oznacza, że może on odbywać może wszystkie typy czynnej służby wojskowej lub służby w obronie cywilnej w czasie wojny, ale także pokoju czy w przypadku mobilizacji. Wyjątek stanowi zawodowa służba wojskowa,do jakiej orzekają wojskowe komisje lekarskiej.

Z racji tego, iż obecnie zasadnicza służba wojskowa nie jest obowiązkowa (podobnie jak przeszkolenie wojskowe absolwentów szkół wyższych), ma ona miejsce jedynie w przypadku osób, które wyraziły chęć jej pełnienia. Pozostali posiadacze kategorii A zostają przeniesieni do rezerwy.

Kategoria B oznacza czasową niezdolność do czynnej służby wojskowej, która nie może jednak trwać dłużej niż 24 miesiące i jest związana z aktualnym stanem zdrowia. Po upływie ustalonego okresu, posiadający kategorię zostają ponownie wezwani w celu powtórzenia badań lekarskich.

Kategoria D wiąże się z niezdolnością do czynnej służby w czasie pokoju. Co za tym idzie, dana osoba nie może zostać powołana do żadnej z form czynnej służby wojskowej w czasie pokoju i zostaje przeniesiona do rezerwy.

Kategoria E zupełnie zwalnia z obowiązku wojskowego, będąc trwałym orzeczeniem o niezdolności do jego podjęcia w żadnym przewidzianym wypadku (wojna, pokój lub mobilizacja).

Jaki organ wydaje orzeczenia o kategoriach zdolności

Orzekaniem kategorii zdolności zajmują się powiatowe komisje lekarskie, uwzględniając przeprowadzone badania lekarskie oraz dokumentację medyczną dostarczoną przez kandydata. Może się zdarzyć, że wystąpią trudności z jednoznacznym określeniem predyspozycji kandydata, wówczas organ ma prawo skierować go na badania specjalistyczne bądź obserwację szpitalną. Wspomniany musi podporządkować się decyzji na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Orzeczenie o stopniu zdolności mają formę decyzji administracyjnej. Istnieje możliwość pisemnego od niej odwołania przez kandydata, który nie jest usatysfakcjonowany przyznaną kategorią. Wówczas składa on odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w ciągu 14 dni od otrzymania orzeczenia. Po takim bowiem okresie staje się ono prawomocne. W przypadku skorzystania z tego rozwiązania prawnego, należy pamiętać, iż wojewódzka komisja lekarska może przeprowadzić dodatkowe badania lekarskie, zażądać przedstawienia dokumentacji medycznej czy skierować na badania specjalistyczne czy obserwację szpitalną.