Dziennik Gazeta Prawana logo

Ostatnia taka tajna misja "cichociemnych". Właśnie mija 70 lat...

26 grudnia 2014, 09:12
Ten tekst przeczytasz w 4 minuty
Gen. Władysław Anders - dowódca Armii Polskiej w ZSRR i płk. dypl. Leopold Okulicki, w gabinecie gen. Andersa.
Gen. Władysław Anders - dowódca Armii Polskiej w ZSRR i płk. dypl. Leopold Okulicki, w gabinecie gen. Andersa./Narodowe Archiwum Cyfrowe
70 lat temu, w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku odbył się ostatni lot legendarnych "cichociemnych". Aby potajemnie przedostać się na teren okupowanej Polski, żołnierze wyruszyli z Brindisi we Włoszech. Po przebyciu samolotami około 1350 kilometrów zostali zrzuceni w kraju na spadochronach.
7232708-dekoracja-cichociemnych-autorstwa.jpg
20 sierpnia 1942 roku gen. Sikorski w ośrodku cichociemnych w Audley End dekoruje krzyżem Virtuti Militari por. „Kawę”, Michała Fijałkę; w ubraniach cywilnych stoją cichociemni przygotowani do misji: (od lewej) kpt. dypl. Wincenty Ściegienny „Las”, kpt. Bolesław Kontrym „Żmudzin”, por. Tadeusz Gaworski „Lawina” i por. Franciszek Rybka „Kula” (fot. aut. nieznany - Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygnatura: 37-552-3)
7232737-stefan-baluk-kubus-fot.jpg
Stefan Bałuk - "Kubuś" (fot. aut. Stefan Bałuk - Stanisław Podlewski, "Rapsodia Żolibowska", Warszawa 1957, PAX, ss. s. 176; "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie" S. Jankowski; http://wilk.wpk.p.lodz.pl/~whatfor/foto.htm)
7232766-michal-fijalka-aut-fot.jpg
Michał Fijałka (aut. fot. nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygnatura: 37-955-1)
7232795-elzbieta-zawacka-w-2006-roku-fot.jpg
Elżbieta Zawacka w 2006 roku (fot. aut. Kancelaria Prezydenta RP; prezydent.pl)
7232853-naczelny-wodz-dekoruje-odznaczeniami.jpg
Naczelny Wódz dekoruje odznaczeniami Polaków przybyłych z kraju. Na pierwszym planie: gen. Kazimierz Sosnkowski i ppor. Jan Nowak-Jeziorański.

Elitarną jednostkę "cichociemnych" tworzyli żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie przeznaczeni do zadań specjalnych. Byli wśród nich komandosi, wywiadowcy, kurierzy. Swoją nazwę zawdzięczają misji, którą mieli wykonać, zgodnie z instrukcją - "cicho i po ciemku".

Początkowo odlatywali do Polski z bazy pod Londynem, a od 1944 roku z Brindisi. W zrzutach, które odbywały się od połowy lutego 1941 roku do grudnia 1944 roku, uczestniczyło 344 skoczków, wśród nich 28 kurierów i 316 żołnierzy.

"Cichociemni" po zrzuceniu do Polski walczyli w szeregach Armii Krajowej. Wyróżniali się profesjonalizmem, wyszkoleniem i postawą bojową. W tej grupie byli między innymi, generał dywizji Tadeusz Kossakowski, generał Leopold Okulicki, pseudonim "Niedźwiadek", porucznik Jan Nowak-Jeziorański i major Jan Piwnik, pseudonim "Ponury".

W ich gronie znalazła się jedyna kobieta, Elżbieta Zawacka, legendarna kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej, awansowana po wojnie do stopnia generała brygady. W latach 1939-1945, posługując się fałszywymi dokumentami przekraczała granice ponad sto razy, przenosząc wiadomości i meldunki.

30 stycznia 2014 roku, w wieku stu lat zmarł jeden z ostatnich "cichociemnych" - generał brygady Stefan "Starba" Bałuk, uczestnik Powstania Warszawskiego.

"Cichociemni" działali na wszystkich frontach walki, prowadzonej przez Armię Krajową. Byli żołnierzami Kedywu, walczyli w oddziałach partyzanckich, pracowali w wywiadzie, sabotażu i dywersji. Przekazywali swoją wiedzę na kursach i w szkołach podchorążych organizowanych w okupowanej Polsce. Z udziałem "cichociemnych" przeprowadzono także dwie operacje "Most", podczas których dochodziło do lądowania samolotów w okupowanej Polsce.

Szkoleni byli w bazie Largo House w Szkocji. Zbudowano tam wieżę spadochronową oraz tor do ćwiczeń tzw. Monkey Grove, czyli Małpi Gaj. "Cichociemni" nie stanowili jednolitej formacji. Przygotowywano ich do wielu zadań, w tym pracy w kontrwywiadzie, jako radiotelegrafistów, czy fałszerzy dokumentów. Kursanci poznawali niemieckie uzbrojenie, ćwiczyli umiejętności saperskie, strzeleckie, uczyli się prowadzić motocykle i samochody. Każdy przygotowywał sobie tzw. legendę, czyli fałszywy życiorys.

Wielu skoczków spadochronowych poległo w walkach. 9 z nich poniosło śmierć podczas lotu lub skoku, 84 zginęło w walce lub zostało zamordowanych przez gestapo, 91 "cichociemnych" brało udział w Powstaniu Warszawskim. Po zakończeniu wojny 8 zginęło z rąk bezpieki.

Imię "Cichociemnych" nosi słynna polska jednostka specjalna - Wojskowa Formacja Specjalna GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej.

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło IAR
Zapisz się na newsletter
Świadczenia, emerytury, podatki, zmiany przepisów, newsy gospodarcze... To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik Radzi. Chcesz się dowiedzieć, kto może przejść na wcześniejszą emeryturę? A może jakie ulgi można odliczyć od podatku? Kto może otrzymać środki w ramach renty wdowiej? Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj