Szefową grupy została holenderska europosłanka Sophie in’t Veld. Jej dotychczasowe oceny zmian wprowadzanych przez polski rząd, m.in. dotyczących sądownictwa, były bardzo krytyczne. Z Polski do 12-osobowej grupy złożonej z deputowanych komisji wolności obywatelskich PE (LIBE) weszły dwie osoby: Sylwia Spurek z Wiosny oraz Patryk Jaki z PiS.

Już w poprzedniej kadencji Parlamentu Europejskiego po zabójstwach dziennikarzy na Słowacji i na Malcie w PE powołana została grupa ds. monitorowania rządów prawa, ze szczególnym uwzględnieniem wolności mediów i korupcji. Teraz mandat i nazwa tej grupy zostały zmienione, ale eurodeputowani mają też kontynuować prace swoich poprzedników.

Zgodnie z mandatem dla nowej grupy eurodeputowani teraz mają „koncentrować się na zagrożeniach dla demokracji, praworządności i praw podstawowych, a także walce z korupcją w UE we wszystkich państwach członkowskich”.

Grupa robocza – jak wynika z komunikatu PE - będzie mogła zalecić konkretne kroki, które europarlament miałby podjąć w danym przypadku. Chodzi np. o spotkania z zainteresowanymi stronami, przesłuchania i misje w państwach członkowskich. Deputowani mają mieć również możliwość wysuwania propozycji rezolucji i przygotowywania sprawozdań dla komisji wolności obywatelskich. Mandat do tych działań został udzielony na dwa i pół roku, do 31 grudnia 2021 roku, kiedy to ma zostać przeprowadzony przegląd śródokresowy.

Grupa ma zajmować się problemami w jednym lub większej liczbie państw członkowskich UE, jeśli większość jej członków uzna to za konieczne. Jeśli takim działaniom sprzeciwiłaby się którakolwiek frakcja wówczas to koordynatorzy komisji zdecydują, czy podjąć jakieś kroki.

Sophie in‘t Veld ma na bieżąco składać sprawozdania z działalności grupy komisji LIBE. Poza Holenderką w skład grupy weszli Roberta Metsola z Malty (EPL), Vladimir Bilczik ze Słowacji (EPL), Katarina Barley z Niemiec (S&D), Anna Donath z Węgier (Odnowić Europę), Gwendoline Delbos-Corfield z Francji (Zieloni), a także dwóch posłów eurosceptycznej frakcji Tożsamość i Demokracja: Nicolaus Fest (Niemcy) i Nicolas Bay (Francja) oraz dwóch deputowanych skrajnie lewicowej GUE Konstantinos Arwanitis z Grecji oraz Malin Bjoerk ze Szwecji. Patryk Jaki jest jedynym przedstawicielem Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (EKR).