Sejmowa komisja kultury i środków przekazu wysłuchała w środę informacji o przygotowywanej nowelizacji ustawy. Najważniejszym elementem tej nowelizacji ma być, jak mówiła Magdalena Gawin, Generalny Konserwator Zabytków, "przywrócenie podległości wojewódzkich konserwatorów zabytków z obecnej - wojewodom - na przyszłą - Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego". wyjaśniła.
Obecny system ochrony zabytków, w którym wojewódzcy konserwatorzy powoływani są przez wojewodów i tylko przez nich są rozliczani, jest krytykowany od wielu lat. Poprzednia przewodnicząca sejmowej komisji kultury i środków przekazu Iwona Śledzińska-Katarasińska (PO) przypomniała, że sprawa kilkakrotnie omawiana już była na posiedzeniach komisji i dochodzono do wniosków podobnych do tych, które stały się podstawą przygotowywanej nowelizacji - należy podporządkować wojewódzkich konserwatorów zabytków bezpośrednio ministerstwu.
Magdalena Gawin podkreśliła, że jej władza i inicjatywa w zakresie ochrony zabytków jest znikoma. mówiła Gawin.
Jak wskazała, nowelizacja ma stworzyć spójny system służb konserwatorskich, a także zapewnić niezależność wojewódzkim konserwatorom od nacisków wynikających z lokalnych układów. -mówiła Gawin. Jej zdaniem wojewodowie, do których należy obecnie powoływanie wojewódzkich konserwatorów zabytków, nie są specjalistami w tej dziedzinie i często w swoich wyborach kierują się względami nie merytorycznymi, a politycznymi. -mówiła Gawin.
Dobra organizacja ochrony zabytków w Polsce jest - jej zdaniem - tym ważniejsza, że dostępne na ten cel środki są niewielkie w stosunku do potrzeb. W tym roku do MKiDN wpłynęły wnioski o dofinasowanie prac konserwatorskich na sumę 670 mln zł, a do podziału jest zaledwie 80 mln. Gawin powiedziała, że MKiDN będzie dążyć do podwojenia tej kwoty już w 2017 r., ale i tak dysproporcja między potrzebami a możliwościami dofinasowania jest olbrzymia.
W nowelizacji przewiduje się m.in. wprowadzenie zasady, że wojewódzkich konserwatorów zabytków powołuje i odwołuje minister kultury na wniosek Generalnego Konserwatora Zabytków, a od kandydata wymagany jest tytuł co najmniej magistra na kierunkach studiów związanych z ochroną dzieł sztuki oraz doświadczenie zawodowe na tym polu.
Projekt nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami od 25 stycznia 2016 r. jest wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu. Obecnie poddawany jest konsultacjom wewnątrz resortu, po świętach zostanie przekazany do konsultacji społecznych i trafi pod obrady Sejmu. Nowelizacja, jak mówiła Gawin, może wejść w życie już od początku stycznia przyszłego roku.
