Historia - Książki

W polskie pochodzenie Józefa Stalina wierzył sam Nikita Chruszczow, który po jego śmierci przejął władzę w Związku Radzieckim. Czy naprawdę ojcem Józefa Wissarionowicza był pochodzący z Polski uczony i podróżnik Mikołaj Przewalski? Adam Węgłowski w książce „Bardzo polska historia wszystkiego” wyjaśnia tę zagadkę.

W swej najnowszej książce profesor Norman Davies idzie szlakiem bojowym armii generała Władysława Andersa. Zaczyna od wstrząsających relacji tych, którzy narażając życie uciekali z ZSRR do polskiej jednostki, a kończy na sojuszniczej zdradzie i gorzkim losie weteranów starć spod Monte Cassino. Profesor ujawnia też, jak NKWD, prawdopodobnie na rozkaz Stalina, robiła wszystko, by skłócić Żydów z Polakami.

Czy u schyłku PRL w Polsce działało tajne komando zabójców złożone z funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa? Czy wskazywać na to może brutalne morderstwo księdza Stefana Niedzielaka, zabitego 21 stycznia 1989 roku? Historyk IPN Patryk Pleskot w książce „Zabić. Mordy polityczne w PRL” szuka odpowiedzi na to pytanie.

Zdyscyplinowani, opanowani profesjonaliści precyzyjnie trafiający w cel, ale też zwiadowcy i mistrzowie maskowania się... Snajperzy bojowi, to więcej niż strzelcy. Biografie tych najlepszych w swoim fachu przedstawia książka "Snajperzy Drugiej Wojny Światowej". Autorami są czołowi historycy wojskowości, a każdy z rozdziałów czyta się niczym znakomitą powieść. 

Młody chudy okularnik z wąsikiem, z plecakiem na plecach i aparatem fotograficznym na piersiach. Przez mieszkańców podkarpackich wiosek przyjmowany był z uśmiechem i pobłażaniem, ale także z pewną nieufnością - trochę jak turysta, trochę jak miastowy dziwak. Nie sprawiał wrażenia naukowca. Tymczasem on ze skrupulatnością etnografa uwieczniał świat, który za kilka lat miał odejść w niebyt. Nazywał się Roman Reinfuss. Zbiór jego najcenniejszych fotografii z pogranicza ukazał się w albumie "Karpacki świat Bojków i Łemków".

W mundurze generała Wehrmachtu i z podrobionymi dokumentami przemierzał Europę od Warszawy po Paryż. Niemcy nigdy go nie schwytali. Wpadł dopiero po wojnie, w ręce UB. Nie nazywał się co prawda Hans Kloss, a Kazimierz Leski, jednak jego życie prawdopodobnie zainspirowało twórców serialu „Stawka większa niż życie”.

Od 40 lat ich żarty jednych bawią, a innych oburzają. Nagrali cztery filmy fabularne i tyle samo serii programu telewizyjnego, który przyniósł im sławę. Teraz do ich dorobku należy dołożyć również książkę „Monty Python. Autobiografia według Monty Pythona”. Choć w zasadzie to księga. Biblia każdego miłośnika absurdalnego poczucia humoru Pythonów.

Czy skłonności do bycia psychopatą dziedziczy się wraz z genami? Historie dzieci dyktatorów, jakie przedstawiają w swojej najnowszej książce Jean-Christophe Brisard i Claude Quetel, pokazują, że często wystarczy psychopatyczny ojciec.

Książka "Miasta śmierci. Sąsiedzkie pogromy Żydów" autorstwa dr. Mirosława Tryczyka opisuje bestialskie mordy, których dokonano nie tylko w Jedwabnem, ale też w kilkunastu innych miastach i wsiach Podlasia. W swoich badaniach autor korzystał m.in. z materiałów zgromadzonych w IPN, zeznań świadków zbrodni złożonych w śledztwach, materiałów radzieckich, niemieckich i instytutu Yad Vashem.

Wanda miała ledwo 12 lat, kiedy widziała, jak Niemcy strzelają do kobiety z niemowlęciem na ręku. 16-letnia Zosia osiwiała, tak strasznym przeżyciem była dla niej wojna. Marysia nie skończyła jeszcze 18. roku życia, a miała za sobą udany zamach na szefa warszawskiej policji i SS. Wszystkie trafiły do powstania. Ich wspomnienia zawarli w książce „Łączniczki” Maria Fredro-Boniecka i Wiktor Krajewski.

Kiedy usłyszał, jak Władimir Putin chwali Pakt Ribbentrop-Mołotow, który w 1939 roku doprowadził do wybuchu II wojny światowej i ataku na Polskę, postanowił, że swoją najnowszą książkę wyśle na Kreml –  z nadzieją, że może przeczyta ją Władimir Putin albo chociaż ktoś z jego bliskich doradców. Roger Moorhouse, brytyjski historyk i pisarz, przyznaje w rozmowie z dziennik.pl, że jest zaniepokojony rosyjską oficjalną interpretacją historii II wojny światowej. Jak podkreśla, w słowach prezydenta Rosji wyraźnie pobrzmiewa sowiecka propaganda...

"Miasto 44" Jana Komasy to pierwszy polski film zrealizowany z hollywoodzkim rozmachem. Część krytyków zarzuca reżyserowi, że fikcja i efekty specjalne zbyt często brały górę nad historią. Niezadowoleni widzowie powinni sięgnąć po album "Powstanie Warszawskie. Najważniejsze fotografie". Doktor Grzegorz Jasiński, historyk wojskowości zebrał w nim zdjęcia, które krok po kroku wprowadzają czytelnika w powstanie, od pierwszych pełnych słońca i euforii dni aż do ciemnej jak warszawski kanał czeluści klęski.

Każda rodzina kryje w sobie jakieś tragiczne przeżycia, do których wraca się czasami półsłówkami i znaczącymi spojrzeniami. Bolesne wspomnienia potrafią przejść z pokolenia na pokolenie, odcisnąć się na nich jak stempel. Poetka i prozaiczka Anna Janko w książce „Mała Zagłada” rozprawia się z przeszłością, którą sama wciąż przeżywa. Tragedia jej matki, patrzącej na śmierć rodziców zamordowanych przez Niemców, wraca i nie daje spokoju.

Propaganda w Polsce przedwojennej kwitła. Plakaty wzywające do zwarcia szeregów przeciwko bolszewizmowi czy do popierania marszałka Józefa Piłsudskiego były nie tylko narzędziem agitacji, ale również codzienną sztuką ulicy. Kształtowały postawy polityczne, wpływały na nastroje społeczne, zachęcały do angażowania się w życie państwa, a nawet promowały zdrowy tryb życia. Archiwum Państwowe w Lublinie, w którego zbiorach znajduje się bogata kolekcja afiszy i druków ulotnych z wydawanych do 1939 roku, postanowiło podzielić się tymi skarbami. Tak powstał album "Polski plakat propagandowy dwudziestolecia międzywojennego". Prezentujemy niektóre z prac najlepszych polskich przedwojennych grafików, jakie można znaleźć w tej publikacji.

O marzeniach, słabościach, rodzinie, polityce i piosenkach w domu generała Władysława Andersa opowiada jego córka. Anna Maria Anders w swojej autobiograficznej książce wspomina dzieciństwo w londyńskim domu.

Ta książka jeszcze się nie ukazała, a już wywołała burzę. W Polsce będzie nosiła tytuł "Tajne akta S" i ma rzucić nowe światło na to, co wydarzyło się 10 kwietnia 2010 r. w Smoleńsku. Jurgen Roth, niemiecki dziennikarz śledczy, jest podobno w posiadaniu materiałów Federalnej Służby Wywiadowczej, według których tupolew został zniszczony w wyniku zamachu. Miałby go przeprowadzić oddział rosyjskiego FSB.

Przed wojną Warszawa określana była mianem "Paryża północy". Wojna zamieniła ją w morze zgliszcz. Szybko jednak stolica Polski zaczęła dźwigać się z ruin, stając się przy tym zupełnie inną metropolią. Archiwalne fotografie pochodzące z Narodowego Archiwum Cyfrowego i zebrane w serii albumów "Warszawa" pokazują, jak ogromną przemianę przeszła w ciągu trzech dekad...

"Aby zgłębić i pojąć sens tej sprawy - należałoby niejedno życie strawić w tych obozach, w których nawet jednego roku nie sposób odsiedzieć w całości bez jakichś ulg, bo stworzono te obozy dla ludzkiej zagłady. Dlatego też ci, co sięgnęli głębiej, co, co zaznali więcej - już są w grobie i nic nie powiedzą. Tego, co najważniejsze, nikt już nigdy o tych obozach nie opowie" - pisał Aleksander Sołżenicyn w słynnej powieści "Archipelag GUŁag". Tomasz Kizny, dziennikarz, fotoreporter, założyciel opozycyjnej Niezależnej Agencji Fotograficznej "Dementi", która w komunizmie lat 80. pokazywała okrucieństwo stanu wojennego, wydał po raz pierwszy w Polsce album "Gułag". Wypełniona setkami archiwalnych fotografii i historiami byłych łagierników publikacja, opowiada przynajmniej część tego, co - jak pisał Sołżenicyn - najważniejsze.

IPN wydał album fotograficzny poświęcony sowieckim obozom pracy. Są w nim zarówno zdjęcia archiwalne, jak i te zrobione wiele lat po zamknięciu łagrów. Prof. Andrzej Paczkowski uważa, że ta książka to ostrzeżenie przed powrotem sowieckiego terroru.

Tej Polski już nie ma. Rzeczpospolita Kresowa została wchłonięta po wojnie przez Związek Radziecki lub zrujnowana przez komunistyczną Polskę. Pałace i rezydencje polskiej arystokracji swoją świetność zachowały tylko w wyblakłych wspomnieniach i na pożółkłych reprodukcjach. Wydawnictwo BOSZ zebrało najlepsze przedwojenne zdjęcia zgromadzone w Narodowym Archiwum Cyfrowym. Tak powstał album "Rezydencje w starej fotografii".