O przełamaniu stereotypów świadczyć może uwaga prezydenta Peresa, że Polska bywa niesprawiedliwie oskarżana o antysemityzm. "Przybyłem z nowego Izraela do nowej Polski" - zapowiedział Peres. W tej nowej Polsce - jak mówił w bardzo osobistym przemówieniu w Senacie Peres - zachodzi zmiana w stosunku do Żydów i państwa Izrael. Zacieśnione zostały związki kulturalne i relacje ekonomiczne, a przywódcy Polski wystąpili przeciw antysemityzmowi szkodzącemu także imieniu Polski niepotrzebnie i niesprawiedliwie.
O szczególnych więziach łączących Polaków i Żydów mówi dziś w wywiadzie dla DZIENNIKA prezydent Lech Kaczyński. Wspólne tysiąc lat historii zobowiązuje oba narody do współpracy. Także w kwestiach bezpieczeństwa. "Polska jest mocnym głosem broniącym prawa państwa Izrael i narodu żydowskiego do życia w bezpiecznych granicach" - zadeklarował prezydent. I złożył na naszych łamach ważną deklarację polityczną: "Polska jest i będzie jednym z najbliższych sojuszników Izraela.
p
: Polska jest aktywna na Bliskim Wschodzie. Mówił zresztą o tym pan prezydent Peres, podkreślając udział polskich żołnierzy w misjach pokojowych w tamtym regionie
świata. Polska, co również podkreślił mój izraelski kolega, jest mocnym głosem w Unii Europejskiej i w całym świecie zachodnim, podkreślającym konieczność kontynuowania procesu
pokojowego, ale równie mocno broniącym prawa państwa Izrael i narodu żydowskiego do życia w bezpiecznych granicach. Niedopuszczalne jest kwestionowanie prawa Izraela do własnej państwowości,
a już szczególnie nieakceptowalne są deklaracje o zmieceniu Izraela z powierzchni ziemi. Nie ukrywajmy, że dziś na Zachodzie Europy, i to bynajmniej nie w środowiskach skrajnych, stosunek do
Izraela bywa, najdelikatniej mówiąc, ambiwalentny. Polskie jasne stanowisko, które w tej kwestii jest podzielane, co warto podkreślić, przez wszystkie główne siły polityczne, wszystkie
dotychczasowe rządy i wszystkich prezydentów, ma więc dla Izraela ważne znaczenie.
Tysiącletnia obecność narodu żydowskiego na ziemiach polskich spowodowała szczególne więzi między naszymi narodami. Można powiedzieć, że historia Żydów i Polaków splatała się ze sobą
na różny sposób. Powstanie w getcie to jeden z najbardziej dramatycznych, ale jednocześnie podniosłych momentów tej wspólnej historii. Jest coś niesłychanie poruszającego w tym bohaterskim
zrywie zbrojnym, jakim było powstanie w getcie. Myślę, że obowiązkiem każdego polskiego prezydenta byłoby jak najgodniejsze uhonorowanie tej tragedii, jaka rozegrała się w Warszawie. Ważne,
że prezydent wolnej Polski i prezydent państwa Izrael mogli w imieniu obu naszych narodów oddać hołd bohaterom tamtych dni.
Polska stawia rzetelnie czoła różnym aspektom swej przeszłości. Zawsze byłem zwolennikiem mówienia całej prawdy o historii, bo jest oczywiste, że nie ma na świecie narodów, których
przeszłość ma same jasne strony. To dotyczy także nas, Polaków. Najważniejsze jest jednak, by w opisie historii zachować właściwe proporcje. Piętnując bez żadnych wahań przypadki zbrodni
na Żydach czy przestępstw przeciwko nim dokonywanych polskimi rękami, należy zawsze widzieć je właśnie jako kryminalne przypadki. Niestety, te proporcje bywają często zamazywane, by nie
powiedzieć odwracane. Jaskrawym tego przykładem jest oczywiście książka pana Grossa, innym używanie obraźliwych dla nas określeń "polskie obozy koncentracyjne". Wypaczaniu
historii Polski trzeba się mocno przeciwstawiać i z uwagi na wizerunek naszego kraju w świecie, ale także przez wzgląd na morze cierpień, jakich doznali Polacy w czasie obu okupacji. Nie
należy też zapominać, że Polska była jedynym krajem okupowanej Europy, w którym za przechowywanie Żydów groziła kara śmierci wymierzana bezwzględnie całym rodzinom. Decyzja o
przechowywaniu Żydów w czasie okupacji była więc decyzją heroiczną. Za ten heroizm należny jest oczywiście największy szacunek.
Sądzę, że taką pozytywną ewolucję należy przypisać wspomnianemu już przeze mnie konsensusowi głównych sił politycznych, które od wielu lat jednoznacznie potępiają antysemityzm, a z
drugiej strony równie jednoznacznie popierają państwo Izrael.
Polskie prawo jednoznacznie zakazuje szerzenia nienawiści rasowej i prawo to powinno być bezwzględnie przestrzegane. Polska jest jednak demokracją i obowiązuje w niej wolność słowa. Wszystko
więc, co nie jest zabronione przez prawo, jest po prostu dozwolone, nawet jeśli budzi zasadniczy sprzeciw. Proszę pamiętać, że Polska w tej dziedzinie jest daleko bardziej restrykcyjna niż
wiele krajów zachodnich. U nas przecież mamy szczególny przepis zakazujący tzw. kłamstwa oświęcimskiego.
Jak na razie nie znam szczegółów propozycji ustawy reprywatyzacyjnej, którą ma zaproponować rząd. To bardzo delikatna sprawa i liczę, że rząd zrobi wszystko, by miała ona jak najmniej
kontrowersyjny charakter. Poruszamy się tu po szczególnym polu, na którym krzyżują się nie tylko relacje polsko-żydowskie czy polsko-niemieckie, ale przecież także i ogromnie wrażliwe
kwestie związane z własnością należącą w przeszłości i teraz do polskich obywateli. Moją rolą jest, by ta ważna i nie z mojej winy, niestety, nierozwiązana dotąd kwestia została
rozwiązana w sposób sprawiedliwy, nieszkodzący naszemu wizerunkowi w świecie, ale także niejątrzący sytuacji w kraju.
Jeszcze raz podkreślam, na razie nie znamy szczegółów ustawy, więc trudno mi się na ten temat wypowiadać. W oczywisty jednak sposób pamiątkom materialnym żydowskiego dziedzictwa w Polsce
należy się ochrona i szacunek. Robiłem w tych sprawach wiele jeszcze jako prezydent Warszawy.
