W Polsce mamy 16 województw. Tego uczymy się w szkole i raczej nikt nie ma co do tego wątpliwości. Kiedy jednak zaczniemy skrupulatnie liczyć miasta pełniące funkcję wojewódzkich stolic, pojawia się niespodzianka. Wychodzi ich nie 16, lecz 18. Błąd w liczeniu? Absolutnie nie. Wszystko przez dwa województwa, w których podczas reformy administracyjnej postanowiono podzielić najważniejsze funkcje pomiędzy dwa sąsiadujące miasta.
- Szkolny mit: Dlaczego prosta zasada „16 województw = 16 stolic” nie sprawdza się w praktyce.
- Nietypowy podział: Jak dwa polskie regiony rozdzieliły najważniejsze funkcje władzy na dwa miasta.
- Spuścizna reformy z 1999 roku: Co zadecydowało o tym, że nie wyznaczono tam jednego głównego ośrodka.
Jedno województwo i… dwie stolice
Większość regionów działa według prostego schematu: jedno główne miasto mieści zarówno władze rządowe, jak i samorządowe. Warszawa jest więc stolicą Mazowsza, Kraków to stolica Małopolski, Wrocław jest stolicą Dolnego Śląska, a Poznań to województwo Wielkopolskie.
Od tej reguły istnieją jednak dwa wyjątki. To właśnie one sprawiają, że oficjalna mapa administracyjna staje się bardziej skomplikowana.
Województwo | Siedziba Wojewody (Rząd) | Siedziba Marszałka i Sejmiku (Samorząd) |
Kujawsko-Pomorskie | Bydgoszcz | Toruń |
Lubuskie | Zielona Góra |
Bydgoszcz czy Toruń? Odpowiedź brzmi: oba
Pierwszym przypadkiem jest województwo kujawsko-pomorskie, gdzie role podzielono pomiędzy dwa najmniejsze odległością ośrodki:
- Bydgoszcz to siedziba wojewody oraz urzędu wojewódzkiego (reprezentacja administracji rządowej w terenie).
- Toruń to siedziba władz samorządu województwa (marszałka, zarządu oraz sejmiku).
W dużym skrócie: państwowa część administracji działa przede wszystkim w Bydgoszczy, a samorządowa jest w Toruniu.
Gorzów Wielkopolski czy Zielona Góra? Identyczny schemat
Drugi bliźniaczy przypadek znajduje się w województwie lubuskim:
- Gorzów Wielkopolski mieści siedzibę wojewody lubuskiego i urzędu wojewódzkiego.
- Zielona Góra skupia samorządowe władze województwa, w tym marszałka i sejmik.
Skąd w ogóle wziął się taki podział?
Kluczem jest wielka reforma administracyjna, która weszła w życie 1 stycznia 1999 roku. Zredukowała ona liczbę dotychczasowych 49 województw do 16.
Podczas ustalania nowych granic starły się lokalne ambicje, historia, wielkość miast oraz obawa przed utratą statusu. Aby uniknąć ostrych konfliktów regionalnych i marginalizacji ważnych ośrodków, w dwóch regionach zdecydowano się na kompromis polityczno-administracyjny.
Dlaczego określenie „stolica” jest tu umowne?
W codziennym języku mówimy po prostu o „stolicy województwa”. Formalnie polskie prawo używa pojęć siedziba wojewody oraz siedziba organów samorządu województwa. Sformułowanie o „dwóch stolicach” jest więc wygodnym skrótem myślowym, ale w praktyce funkcjonuje powszechnie.
Stolice województw w Polsce. Pełna lista
Polska ma 16 województw, ale miast pełniących funkcje ich stolic jest 18. Wszystko dlatego, że w dwóch regionach najważniejsze funkcje administracyjne zostały podzielone między dwa miasta. Poniższa tabela pokazuje, które miasta są związane z poszczególnymi województwami.
Województwo | Miasto / miasta pełniące funkcje stolicy |
|---|---|
dolnośląskie | Wrocław |
kujawsko-pomorskie | Bydgoszcz i Toruń |
lubelskie | Lublin |
lubuskie | Gorzów Wielkopolski i Zielona Góra |
łódzkie | Łódź |
małopolskie | Kraków |
mazowieckie | Warszawa |
opolskie | Opole |
podkarpackie | Rzeszów |
podlaskie | Białystok |
pomorskie | Gdańsk |
śląskie | Katowice |
świętokrzyskie | Kielce |
warmińsko-mazurskie | Olsztyn |
wielkopolskie | Poznań |
zachodniopomorskie | Szczecin |
Polska administracja kryje więcej takich niespodzianek
Na pierwszy rzut oka polski podział administracyjny wydaje się banalny: 16 województw, każde ma swoją stolicę i po sprawie. Dopiero gdy zajrzymy głębiej, okazuje się, że rzeczywistość jest znacznie ciekawsza.
Bydgoszcz, Toruń, Gorzów Wielkopolski i Zielona Góra to najlepszy przykład tego, jak kompromisy i decyzje polityczne podjęte przy reformie z 1999 roku do dziś kształtują mapę administracyjną Polski.
I właśnie dlatego odpowiedź na pozornie proste pytanie: „Ile jest stolic województw w Polsce?” wcale nie brzmi 16 — i potrafi zaskoczyć nawet rodowitych mieszkańców tych regionów.
A Twoim zdaniem podział stolic na dwa miasta w Kujawsko-Pomorskiem i Lubuskiem zdaje egzamin, czy każde województwo powinno mieć tylko jedną, wyraźną stolicę?
FAQ – województwa i ich stolice w Polsce
Ile województw jest w Polsce?
W Polsce jest 16 województw. Obecny trójstopniowy podział administracyjny kraju, obejmujący województwa, powiaty i gminy, został wprowadzony 1 stycznia 1999 roku.
Dlaczego jest 16 województw, ale 18 miast pełniących funkcje stolic?
Powodem są dwa wyjątkowe województwa: kujawsko-pomorskie i lubuskie. W obu najważniejsze funkcje administracyjne zostały rozdzielone pomiędzy dwa miasta. Dlatego przy 16 województwach otrzymujemy 18 miast pełniących funkcje wojewódzkich stolic.
Które województwa mają po dwie stolice?
Za województwa z dwiema stolicami potocznie uznaje się kujawsko-pomorskie oraz lubuskie. W pierwszym funkcje stołeczne dzielą Bydgoszcz i Toruń, a w drugim Gorzów Wielkopolski i Zielona Góra.
Czy Bydgoszcz czy Toruń jest stolicą województwa kujawsko-pomorskiego?
Oba miasta pełnią ważne funkcje wojewódzkie. W Bydgoszczy znajduje się siedziba wojewody i Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, natomiast w Toruniu mieści się Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
Czy Gorzów Wielkopolski czy Zielona Góra jest stolicą województwa lubuskiego?
Tutaj również funkcje zostały podzielone. Gorzów Wielkopolski jest siedzibą wojewody i Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego, natomiast w Zielonej Górze znajduje się Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego.
Czy określenie „województwo ma dwie stolice” jest poprawne?
To przede wszystkim wygodny i powszechnie stosowany skrót. Precyzyjniej należałoby powiedzieć, że w dwóch województwach siedziba wojewody oraz siedziba władz samorządu województwa znajdują się w różnych miastach.
Od kiedy Polska ma 16 województw?
Podział na obecne 16 województw obowiązuje od 1 stycznia 1999 roku. Został wprowadzony w ramach reformy administracyjnej państwa. Wcześniej, od 1975 roku, Polska była podzielona na 49 województw.
Jak policzyć 18 miast wojewódzkich?
To prosty rachunek. W 14 województwach główne funkcje wojewódzkie skupione są w jednym mieście. W dwóch pozostałych są podzielone między dwa miasta: 14 + 2 + 2 = 18. Dlatego Polska ma 16 województw, ale aż 18 miast pełniących najważniejsze funkcje wojewódzkie.
Źródła:
- Główny Urząd Statystyczny – „Podział administracyjny Polski”, reformę obowiązującą od 1 stycznia 1999 r.
- ISAP / Kancelaria Sejmu – ustawa z 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa – podstawowe źródło prawne reformy.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło dziennik.pl
Powiązane
Dominik Kulig
Dziennikarz i redaktor specjalizujący się w nowych technologiach oraz ich wpływie na codzienne życie użytkowników. Pisze przede wszystkim o technologiach konsumenckich, sztucznej inteligencji, telekomunikacji, cyberbezpieczeństwie, usługach cyfrowych i zmianach zachodzących na rynku technologicznym.
W pracy opiera się na oficjalnych komunikatach producentów i operatorów, dokumentach, raportach oraz danych publikowanych przez instytucje krajowe i europejskie. Szczególną uwagę zwraca na warunki ofert, terminy, wyjątki i szczegóły, które mogą mieć znaczenie dla użytkowników.
Publikuje w serwisach Grupy INFOR, m.in. Dziennik.pl, Forsal.pl, INFOR.pl i GazetaPrawna.pl. W swoich tekstach stara się odpowiadać przede wszystkim na jedno pytanie: co nowa technologia lub zmiana w usłudze oznacza w praktyce dla jej użytkownika?
Zobacz
|