Do czasu zawieszenia umowy mały ruch graniczny między Polską i Rosją był możliwy od lipca 2012 r. i obejmował cały obwód kaliningradzki oraz część województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego. Ułatwiał mieszkańcom tych terenów regularne przekraczanie wspólnej granicy. Rosjanie przyjeżdżali do Polski na zakupy (spożywcze, po sprzęt AGD, RTV czy odzież), a Polacy zaopatrywali się w Rosji w tańsze paliwo.
Małym ruchem granicznym (w skrócie mrg) między Polską a Rosją nazywamy wielokrotne przekraczanie granicy między Rzeczpospolitą Polską a Obwodem Kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej (czyli granicy zewnętrznej UE) przez mieszkańców strefy przygranicznej Polski i Obwodu Kaliningradzkiego na podstawie zezwoleń.
Powodem przekroczenia granicy mogą być względy społeczne, kulturalne lub rodzinne, o ile nie mają one charakteru działalności zarobkowej.
Mieszkańcy strefy przygranicznej są to wszystkie osoby mieszkające w strefie legalnie nie krócej niż trzy lata, nawet jeśli nie są obywatelami Polski i Rosji.
Mieszkańcy strefy przygranicznej mogą przekraczać granicę polsko – rosyjską w ramach małego ruchu granicznego tylko drogą lądową i pod warunkiem, że:
- posiadają ważne zezwolenie na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydane przez właściwy organ na podstawie ważnego dokumentu podróży oraz zaświadczenia o miejscu stałego zamieszkania w strefie przygranicznej przez okres nie krótszy niż 3 lata;
- nie stanowią zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego, zdrowia publicznego lub stosunków międzynarodowych.
Zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydają:
mieszkańcom strefy przygranicznej RP:
- Ambasada Federacji Rosyjskiej w RP w Warszawie
- Konsulat Generalny Federacji Rosyjskiej (FR) w Gdańsku
mieszkańcom strefy przygranicznej FR:
- Konsul RP w Kaliningradzie
Strefę przygraniczną, objętą zasadami małego ruchu granicznego, stanowią:
na terytorium RP:
w województwie pomorskim: powiat pucki, miasto Gdynia, miasto Sopot, miasto Gdańsk, powiat gdański, powiat nowodworski, powiat malborski;
w województwie warmińsko-mazurskim: miasto Elbląg, powiat elbląski, powiat braniewski, powiat lidzbarski, powiat bartoszycki, miasto Olsztyn, powiat olsztyński, powiat kętrzyński, powiat mrągowski, powiat węgorzewski, powiat giżycki, powiat gołdapski, powiat olecki.
na terytorium FR:
Obwód Kaliningradzki.
Wjazd i pobyt w strefie przygranicznej w ramach mrg
Wjazd i pobyt w strefie przygranicznej państwa drugiej strony może trwać każdorazowo nie dłużej niż 30 dni od dnia przekroczenia granicy.
Przekraczanie polsko-rosyjskiej granicy państwowej przez beneficjentów umowy o małym ruchu granicznym odbywa się w następujących przejściach granicznych:
1. Bezledy – Bagrationowsk (drogowe);
2. Gołdap – Gusiew (drogowe);
3. Grzechotki – Mamonowo II (drogowe) ;
4. Gronowo -Mamonowo (drogowe);
5. Braniewo – Mamonowo (kolejowe).
