Historia - Powstanie Warszawskie

Była chuda, miała długie ręce i nogi. Koleżanki zaczęły nazywać ją pająkiem. Po pewnym czasie to przezwisko stało się konspiracyjnym pseudonimem Barbary Gancarczyk. Edmund Baranowski tak był zafascynowany bohaterską postawą działacza niepodległościowego gen. Jana Gorzechowskiego, że postanowił przybrać jego pseudonim – Jur. Witold Kieżun nowy pseudonim otrzymał w nagrodę za bohaterski wyczyn

Podczas Powstania Warszawskiego zawarto 256 związków małżeńskich, co statystycznie daje cztery śluby dziennie – powiedział PAP historyk i varsavianista Adrian Sobieszczański. Jak podkreślił, zjawisko było tak powszechne, że wydany został specjalny rozkaz dotyczący ślubów powstańczych.

"Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny" - taki napis widnieje na słynnych tablicach Karola Tchorka rozsianych po Warszawie. Do dziś przetrwało ich ok. 160, niektóre w fatalnym stanie. "Stąd pomysł, by zwrócić uwagę władz miasta na konieczność ich renowacji. Złożyliśmy władzom miasta petycję z ponad 5 tys. podpisów poparcia. Zbiórka wciąż trwa" - opowiada Rafał Szczepański, inicjator akcji społecznej „Warszawa pamięta o swoich bohaterach”.

63 dni ciężkich walk - nadziei, wiary, cierpienia, śmierci. Oto kalendarium Powstania Warszawskiego od jego wybuchu aż do kapitulacji.

Niemal 4 tys. zabitych, rannych i zaginionych. Taką cenę zapłacili żołnierze Berlinga za pomoc powstańcom warszawskim. Stalin poświęcił ich z pełną premedytacją. To była część jego planu.

Od dziś każdy, kto zechce powiedzieć „dziękuję” uczestnikom walk o stolicę, może to zrobić, wysyłając jedną z ponad miliona bezpłatnych kartek dostępnych na terenie całej Polski. Umożliwia to edukacyjny projekt BohaterON, którego celem jest upamiętnienie i uhonorowanie Powstańców Warszawskich. BohaterON – włącz historię! powstał, by każdy zainteresowany mógł oddać indywidualny hołd ludziom walczącym o wolną Polskę oraz dowiedzieć się więcej o wydarzeniach z tamtych lat.

Bezkarni, wielu z nich dożyło swoich dni w spokoju. Kaci Warszawy odpowiedzialni za zbrodnie popełnione w czasie Powstania Warszawskiego nigdy nie stanęli za swoje czyny przed sądem. Niestety, niekiedy dlatego, że byli zbyt cenni dla aliantów...

Zrównanie Warszawy z ziemią w czasie Powstania było straszną karą, jednak nie dało się tego uniknąć. Tak mówił Prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Leszek Żukowski, przy Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, podczas uroczystości upamiętniających rocznicę zrywu.

Wzruszenie i duma z młodszych pokoleń. Takie uczucia towarzyszyły powstańcom podczas uroczystości z okazji 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.

Kiedy szła do Powstania Warszawskiego, miała 18 lat. Maria Stypułkowska-Chojecka, pseudonim Kama, była już jednak doświadczoną żołnierką. Brała między innymi udział w udanym, brawurowym zamachu, w którym zginął generał Franz Kutschera, dowódca SS i policji na dystrykt warszawski, zwany katem Warszawy. Relacja "Kamy" znajduje się w Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego.

70 lat temu powstańcy z „Zośki” śmiałym atakiem zdobyli obóz koncentracyjny w centrum Warszawy. KL Warschau był sprawnie działającą machiną śmierci.

Rosjanie nie poświęcili dziś zbyt wiele uwagi 70 rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. W rosyjskich mediach pojawiły się jedynie krótkie wzmianki o heroicznym zrywie Polaków.

"Stalin początkowo zakładał, że Polska stanie się 16. republiką Związku Sowieckiego. Dopiero później związał się z zachodnimi aliantami, których pomocy potrzebował" - mówi w rozmowie z "Polską The Times" prof. Norman Davies, historyk, autor książki "Powstanie '44".

Rocznica Powstania Warszawskiego to lekcja historii - tak mówi córka generała Andersa. Anna Maria Anders od dwóch lat bierze udział w uroczystościach upamiętniających powstańców.

Jego uśmiechnięte zdjęcie ze zdobyczną bronią na piersiach jest jedną z ikon Powstania Warszawskiego. Ekonomista profesor Witold Kieżun, używający Armii Krajowej pseudonimu Wypad, wspomina walki sprzed 70 lat. Jednym z tragicznych momentów z jego wspomnień jest niemiecki atak, w którym nacierający zasłaniali się cywilami. Pędzili przed czołgami mężczyzn, kobiety... Relacja prof. Kieżuna znajduje się w Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego.

Na początku entuzjazm, radość, że wyzwala się stolicę Polski. Potem narastająca świadomość, że Niemców nie uda się pokonać, że miasto umrze, że pozostaje tylko jedno - drogo sprzedać swoje życie. Krwawe walki trwały 63 dni. Powstanie Warszawskie upadło 2 października 1944 roku. Dzień później podpisano akt o kapitulacji. Do dziś nie wiadomo, ile pochłonęło ofiar. Prawdopodobnie w czasie walk i egzekucji ulicznych zginęło około 200 tysięcy osób.

17 stycznia 1945 roku do Warszawy weszła Armia Czerwona. Piękna i dumna przedwojenna metropolia wyglądała jak szkielet miasta. Wypalone domy, gruzy ścielące się na wysokość kilku pięter, kikuty drzew, ciała zabitych. Zdjęcia Warszawy z tego okresu są porażające. Zobacz, z jakiego upadku 70 lat temu podnosiła się stolica Polski.

W Warszawie zaprezentowano niepublikowane do tej pory zdjęcia lotnicze miasta wykonane przez Luftwaffe 29 września 1939 roku. Wystawę unikatowych fotografii można obejrzeć w Parku Miniatur Województwa Mazowieckiego.

Przed wojną Warszawa określana była mianem "Paryża północy". Wojna zamieniła ją w morze zgliszcz. Szybko jednak stolica Polski zaczęła dźwigać się z ruin, stając się przy tym zupełnie inną metropolią. Archiwalne fotografie pochodzące z Narodowego Archiwum Cyfrowego i zebrane w serii albumów "Warszawa" pokazują, jak ogromną przemianę przeszła w ciągu trzech dekad...

13 sierpnia 1944 roku to wyjątkowo tragiczny dzień Powstania Warszawskiego. W eksplozji niemieckiego "czołgu pułapki" zginęło ponad 300 osób, w większości cywilów, kobiet i dzieci, a kilkaset kolejnych osób zostało rannych. Masakrę przy ulicy Kilińskiego przeżyła Teresa Łatyńska, sanitariuszka Armii Krajowej, pseudonim Teresa. Jej relację zamieściła Anna Herbich w książce "Dziewczyny z Powstania".