Czesław Mroczek, wiceminister obrony narodowej, nie zgadza się z taką opinią. Według niego jeśli chodzi o umowy offsetowe, nie popełnimy błędów z przeszłości. – Po pierwsze, offset będzie kierowany tylko do przemysłu zbrojeniowego, po drugie, jest związany z dziedziną zamówienia, po trzecie wreszcie, zakładamy ścisłą współpracę z polskimi firmami – przekonuje.

Kułakowski radzi, by z tym uważać, bo w Komisji już pojawiają się głosy, że nasze przepisy mogą być sprzeczne z zasadami wolnego rynku. Według niego bardzo ważne będą najbliższe doświadczenia dwóch przetargów: na śmigłowce wielozadaniowe i obronę powietrzną.

John P. Baird z Raytheon Integrated Defense Systems przypomniał, że firma, która zabiega o wyposażenie Polski w system obrony powietrznej, już jest w takcie podpisywania umów partnerskich. Zakładają one nie tylko transfer technologii, ale także budowę rynku eksportowego dla polskich firm. – Nie zastanawiamy się, jak my możemy wykorzystać polski przemysł zbrojeniowy, ale jak polski przemysł może wykorzystać nas, nasze doświadczenie, kompetencje, technologie – dodaje Tomasz Zakrzewski z Thales Polska, drugiego oferenta.

Według ekspertów to właśnie te firmy wyznaczą sposób funkcjonowania nowych mechanizmów kooperacji przemysłu obronnego. – Albo zbrojeniówka będzie nowoczesnym sektorem na wzór sektora IT, albo będzie odgrywać rolę sprawnej, efektywnej taśmy montażowej. Tak jak nasz przemysł motoryzacyjny – uważa Jacek Libucha z Boston Consulting Group.

Jednak Wojciechowski uważa, że ocena skutków offsetu możliwa będzie najwcześniej za kilka lat.

Nowe przepisy, nowa rzeczywistość

Modyfikacja charakteru offsetu z ekonomicznego na obronny to główna zmiana w znowelizowanej w zeszłym roku ustawie o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa (offsetowej).

Nowe umowy offsetowe mają służyć ochronie podstawowych interesów bezpieczeństwa państwa. Ponadto odpowiedzialność za zawieranie umów offsetowych przejął teraz minister obrony narodowej. Dotychczas było to obowiązkiem ministra gospodarki.

W nowym reżimie prawnym zawierane mają być jedynie umowy offsetowe adresowane do przedsiębiorstw przemysłu obronnego, co będzie miało wpływ na rozwój zdolności obronnych Polski. Dokument zakłada też utworzenie Komitetu Offsetowego, czyli organu opiniodawczo-doradczego ministra obrony narodowej. Będzie on miał charakter zespołu realizującego zadania analityczne dotyczące bezpieczeństwa.

Wprowadzane zmiany dotyczą także usunięcia progu 5 mln euro wartości umowy dostawy, który zobowiązywał do zawarcia umowy offsetowej ponad tę wartość. Zlikwidowane będą też mnożnik offsetowy oraz przepisy dotyczące przyrzeczenia offsetowego.