Polska stanęła na czele grupy 10 państw, które chcą realnych zmian w polityce klimatycznej UE. Oprócz Polski w skład koalicji wchodzą: Włochy, Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Estonia, Grecja oraz Cypr. Taki skład daje państwom członkowskim realną siłę przebicia w Radzie UE – grupa posiada tzw. mniejszość blokującą, co zmusza Komisję Europejską do poważnego potraktowania przedstawionych postulatów.
Główne cele reformy
Państwa zrzeszone w koalicji wskazują na konieczność pragmatycznego podejścia do redukcji emisji CO2. Główne punkty ich stanowiska to:
- Wydłużenie terminów redukcyjnych dla przemysłu i energetyki do 2050 roku, co zdejmie presję cenową z przedsiębiorstw.
- Spowolnienie tempa wycofywania darmowych uprawnień do emisji, co jest kluczowe dla ochrony polskiego przemysłu.
- Państwa chcą ponownej dyskusji nad tym systemem, który bezpośrednio uderzy w koszty ogrzewania gospodarstw domowych.
Uwzględnienie specyfiki krajowej: Mechanizmy finansowe powinny brać pod uwagę miks energetyczny oraz PKB poszczególnych państw, aby transformacja nie odbywała się kosztem najuboższych.
Zmiany w systemie EU ETS
System EU ETS, działający od 2005 roku, staje się coraz bardziej rygorystyczny. Obecnie pula darmowych uprawnień kurczy się w szybkim tempie, a bez zmian w metodologii, przemysł energochłonny (m.in. stalowy, cementowy i chemiczny) stanie się niekonkurencyjny na tle światowym.
Polski rząd zabiega również o zwiększenie finansowania z Funduszu Modernizacyjnego na kolejną dekadę. Program ten wspiera inwestycje w nowoczesne technologie w państwach o niższych dochodach. Bruksela zapowiada już uruchomienie "investment booster" w 2027 roku, który ma sfinansować czyste technologie o łącznej wartości 30 mld euro.
Spór trwa
Komisja Europejska przygotowuje obecnie nową propozycję legislacyjną dotyczącą uprawnień do emisji. Spór o tempo wygaszania uprawnień trwa – podczas gdy Niemcy optują za rygorystycznym limitem 4,4 proc. rocznie, Polska i jej sojusznicy walczą o bardziej stonowane 3 proc. Decyzje, które zapadną w najbliższym czasie, przesądzą o przyszłości europejskiej energetyki i konkurencyjności polskiej gospodarki.
Olga Skórko, dziennikarka, redaktorka, wydawczyni Dziennik.pl. Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Z marką INFOR związana od 2019 r. Pracę rozpoczynała w serwisie Dziennik zajmując się głównie poszukiwaniem i opisywaniem wiadomości z kraju i świata. Wcześniej współpracowała m.in. z Radiem ZET. Aktualnie wydawca serwisu Dziennik.pl.