Rada, będąca organem doradczym premiera w sprawach dotyczących terenów byłego obozu Auschwitz oraz innych miejsc zagłady w granicach Polski, zakończyła w czwartek dwudniowe obrady w Warszawie.
Zdaniem sekretarza Rady Marka Zająca, ciało to od początku działania uważa, że tereny byłych niemieckich, nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady, które teraz znajdują się na terytorium Polski, ze względu na wymowę międzynarodową powinny być pod bezpośrednią opieką ministerstwa kultury bądź na zasadzie współprowadzenia z samorządem.
Miejsca te wymienia ustawa z 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady. Na liście znalazły się byłe obozy: Auschwitz, Majdanek, Stutthof, Gross-Rosen, Treblinka, Kulmhof, Sobibór i Bełżec. mówił Marek Zając w rozmowie z PAP.
Jarosław Sellin podczas obrad przedstawił informacje o stanie prac nad przekształceniem instytucjonalnym muzeum obejmującego były niemiecki ośrodek zagłady w Treblince, a także przy tworzeniu nowych projektów upamiętnienia byłego ośrodka zagłady w Sobiborze i obozu w Płaszowie.
Muzeum Walki i Męczeństwa Treblinka jest obecnie oddziałem Muzeum Regionalnego w Siedlcach. Wiceminister mówił, że zostanie ono przekształcone w placówkę współorganizowaną przez resort kultury oraz samorząd Mazowsza. Zarząd województwa wyraził już na to zgodę. To samo musi jednak uczynić sejmik. Zdaniem Marka Zająca placówka może zostać przekształcona w przyszłym roku. wyjaśnił.
Sekretarz Rady dodał, że trwają też prace nad nowym upamiętnieniem miejsca, na którym istniał ośrodek zagłady w Sobiborze. Od 2012 r. muzeum, które je obejmuje, jest oddziałem Państwowego Muzeum na Majdanku.
– powiedział Marek Zając.
Wiceminister wspomniał, że w sprawie godnego upamiętnienia niemieckiego obozu w Płaszowie, w którym Niemcy więzili Żydów, resort kultury blisko współpracuje z samorządem Krakowa. Zdaniem Marka Zająca ministerstwo znacząco wsparło finansowo m.in. przeprowadzenie po raz pierwszy na tym terenie badań archeologicznych. – wskazał Marek Zając.
Podczas dyskusji członkowie Rady podnosili również kwestię stopniowego zanikania śladów po obozie koncentracyjnym Gusen w Austrii.
Dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński podczas spotkania Rady wspomniał o ostatnich wydarzeniach w kierowanej przez niego placówce. Mówił m.in. o rosnącej frekwencji w Miejscu Pamięci, które w ub.r. odwiedziło 1,72 tys. osób. podkreślił.
Zdaniem Cywińskiego najważniejszym wydarzeniem w 2016 r. była wizyta papieża Franciszka oraz ponad 155 tys. pielgrzymów Światowych Dni Młodzieży, którzy odwiedzali Miejsce Pamięci w ciągu 10 dni. – zaznaczył.
Dyrektor wspomniał o prowadzonych pracach konserwatorskich, które finansuje przede wszystkim Fundacja Auschwitz-Birkenau. Obecnie koncentrują się one głównie na dwóch murowanych barakach w byłym obozie Birkenau, a także na zabezpieczeniu jednej ze ścian rozbieralni komory gazowej i krematorium III.
Wicedyrektor Muzeum Andrzej Kacorzyk mówił o działaniach podległego mu Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. Podkreślił, że w połowie 2019 r. ukończona powinna zostać adaptacja budynku tzw. starego teatru na siedzibę Centrum.
W posiedzeniu uczestniczyła delegacja Narodowego Funduszu Republiki Austriackiej na rzecz ofiar Narodowego Socjalizmu, która przygotowuje projekt nowej austriackiej wystawy narodowej w Miejscu Pamięci Auschwitz. Ekspozycja w dotychczasowym kształcie została zamknięta. Zdaniem rzecznika Muzeum Bartosza Bartyzela na razie nie wiadomo kiedy zostanie otwarta nowa.
Międzynarodowa Rada Oświęcimska zrzesza 25 osób z różnych krajów, m.in. byłych więźniów, specjalistów zajmujących się tematyką Holokaustu, przedstawicieli instytucji pamięci, a także duchownych.
Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości. W 1947 r. powstało muzeum, które obejmuje byłe obozy Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau.
