Propozycję wzmocnienia niektórych kompetencji samorządów przedstawiono w tym tygodniu na sesji "Samorządna Rzeczpospolita", zorganizowanej w Gdańsku w ramach odbywającego się tam Święta Wolności i Solidarności dla uczczenia 30-lecia wyborów z 4 czerwca 1989 r.

- W Polsce olbrzymie zasługi dla rozwoju demokracji i dla rozwoju naszego kraju, także gospodarczego, mają samorządy, które w Polsce są naprawdę dość silne. I oczywiście można rozmawiać o szczegółach, czy pewne kompetencje nie powinny być samorządom przekazywane, ale tu mówimy o naprawdę o niewielkiej grupie. Natomiast to, co zaproponowano jest w istocie rzeczy rozbiciem państwa - powiedział Spychalski w Poranku Rozgłośni Katolickich "Siódma9".

Rzecznik prezydenta odniósł się np. do propozycji likwidacji urzędu wojewody, który - jak mówił - obecnie jest "nadzorcą nad działalnością w zakresie tworzenia prawa samorządów". - Mamy wprowadzić autonomię samorządów bez realnego nadzorcy? (...) Samorząd gminy ma nadzorować samorząd wojewódzki? Przecież to jest jakiś absurd - ocenił Spychalski, zwracając uwagę, że niezależność samorządów nie może oznaczać ich autonomii.

- Tworzenie prawa przez samorządy musi być weryfikowane przez organ nadzorczy, niezależny od samorządów, a wojewoda jest takim właśnie organem - podkreślił Spychalski.

Rzecznik prezydenta przypomniał też, że zmiany w funkcjonowaniu samorządów byłyby możliwe dopiero po zmianie Konstytucji RP. - Zgodnie z konstytucją państwo polskie jest państwem unitarnym, jednorodnym. Nie ma u nas żadnej federalizacji naszego kraju, nie ma regionów autonomicznych - zauważył. Zwrócił też uwagę, że większość samorządowców, którzy chcą zmian w funkcjonowaniu samorządów, związana jest z Platformą Obywatelską.

Pytany czy prezydent zawetowałby ewentualną ustawę w kształcie zaproponowanym w Gdańsku, Spychalski odpowiedział: "Po pierwsze najpierw musiałaby być przeprowadzona zmiana konstytucji, co jest dość mało prawdopodobne. Po drugie każda zmiana, która jest zmianą rozbijającą Polskę w oczywisty sposób spotka się z bardzo zdecydowanym i ostrym sprzeciwem ze strony pana prezydenta Andrzeja Dudy".

W Gdańsku na spotkaniu ponad 400 samorządowców z całej Polski - wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i marszałków województw - przedstawiono 21 tez; propozycje dotyczyły m.in. pełnego prawa do decydowania o całokształcie spraw lokalnych, przekształcenia Senatu RP w Izbę Samorządową, zniesienia odgórnego ograniczenia kadencyjności, obowiązkowych konsultacji z samorządami i społecznością lokalną wszystkich projektów ustaw i decentralizacji służby zdrowia.

Tezy mają zostać poddane debacie i – po ewentualnych modyfikacjach, zaprezentowane ponownie – 31 sierpnia 2019 r., jako postulaty Samorządnej Rzeczpospolitej. - Na ich podstawie przygotujemy projekty ustaw, które złożymy pod obrady nowego parlamentu RP – poinformowali po spotkaniu samorządowcy.