Historia - Ludzie

"Nie lubię, jak się nazywa nas Żołnierzami Wyklętymi. Po co to? Byliśmy żołnierzami, walczyliśmy o wolną Polskę, niektórzy z nas jeszcze wiele lat po wojnie" - mówi Lidia Lwow-Eberle.

Władysław Bartoszewski, Witold Pilecki i ks. Jan Zieja to patroni kolejnych drzewek w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych, które zostaną posadzone w tym roku – ogłoszono podczas niedzielnej gali w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Skąd my to znamy. Aby przywrócić niepodległość Polsce, Józef Piłsudski nie cofał się przed współpracą z wywiadem austriackim i pobieraniem pieniędzy od tajnych służb. Potem zadbał o to, by niewygodne dokumenty nie ujrzały światła dziennego.

Zdrajcą okazał się jeden z najbliższych przyjaciół, brat stryjeczny jego narzeczonej. Aby schwytać ostatniego żołnierza podziemia niepodległościowego, SB sięgała nawet po nowoczesne – jak na tamte czasy – urządzenia podsłuchowe. Sierżant Józef Franczak, pseudonim Laluś, skutecznie wymykał się obławom przez 18 lat po zakończeniu wojny.

IPN opublikował kolejną partię dokumentów, znalezionych w domu Czesława Kiszczaka. Tym razem nie dotyczą one jednak Lecha Wałęsy. Są wśród nich raporty dotyczące przygotowań państw Układu Warszawskiego do interwencji w Polsce, opinie dotyczące przywódców PRL, czy też wnioski o paszport.

Zmarł Samuel Willenberg, ochotnik 1939 roku, uczestnik buntu w Treblince w 1943-cim, powstaniec warszawski, rzeźbiarz. Po wojnie wyemigrował do Izraela, jednak w 1994 na powrót przyjął polskie obywatelstwo.

Niewykluczone, że dokumenty zabrane przez pracowników Instytutu Pamięci Narodowej z domu zmarłego niedawno generała Czesława Kiszczaka uzupełnią dość skąpą wiedzę na temat działalności chyba najbardziej znanego tajnego współpracownika Służby Bezpieczeństwa. Co do tej pory wiadomo o działaniach, jakie na polecenie SB w latach 70. podejmował TW „Bolek”?

Dziś odbyło się ostatnie pożegnanie Marii Stypułkowskiej - Chojeckiej pseudonim "Kama". Legendarna łączniczka batalionu Parasol spoczęła na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Maria Stypułkowska-Chojecka zapisała bohaterską kartę w najnowszych dziejach Polski. W czasie okupacji niemieckiej, pod pseudonimem Kama, brała udział w siedmiu akcjach bojowych polskiego podziemia. Była łączniczką w grupie likwidacyjnej batalionu "Parasol" Armii Krajowej. Uczestniczyła w udanym zamachu na "kata Warszawy", szefa warszawskiej policji i SS Franza Kutscherę. Walczyła w Powstaniu Warszawskim. Dziś spoczęła na Powązkach.

Prezydent przyznał Marii Stypułkowskiej-Chojeckiej jedno z najwyższych polskich odznaczeń. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski otrzymała dziś "Kama".

Chciałem się zabić, zresztą próbowałem nieraz. Głodowałem ponad 50 dni. Pilnowali mnie bardzo. Byłem ich – Kiszczaka, Jaruzelskiego, Urbana, Milewskiego – ostatnią deską ratunku.

Harcmistrz, dowódca warszawskich grup szturmowych Szarych Szeregów, podporucznik Armii Krajowej. 95 lat temu, 24 stycznia 1921 roku, urodził się Tadeusz Zawadzki, pseudonim "Zośka", jeden z bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec". Zginął 20 sierpnia 1943 roku podczas ataku na posterunek niemieckiej straży granicznej w Sieczychach koło Wyszkowa. Miał 22 lata. 

Młodzi działacze porównywali szefa Solidarności Walczącej do generała Armii Krajowej. „Czułem się, jakbym spotkał Grota-Roweckiego” – opowiadał jeden z nich. Kornel Morawiecki w latach 80. był legendą nie tylko na Dolnym Śląsku. Ukrywał się przed esbekami, spiskował, organizował akcje bojowe. Gdyby komunizm potrwał dłużej, pewnie przygotowałby zbrojne powstanie. Choć od tego czasu minęło kilkadziesiąt lat, Morawiecki zmienił się niewiele.

Do końca przekonywał, że został niesłusznie skazany za wprowadzenie stanu wojennego. "Tej Polsce służyłem najlepiej, jak umiałem" - przekonywał generał Czesław Kiszczak w jednym z wywiadów. "Stan wojenny uchronił Polskę przed rozpadem państwa, ruiną gospodarki, walkami wewnętrznymi oraz interwencją Układu Warszawskiego" - twierdził były szef MSW i bliski współpracownik generała Wojciecha Jaruzelskiego. Zmarł 5 listopada 2015 roku, w wieku 90 lat, po długiej i ciężkiej chorobie.

Czy Bronisław Komorowski powinien wziąć udział w uroczystościach upamiętniających niemieckiego oficera, Clausa von Stauffenberga, który walczył przeciwko Polsce i nie krył się nigdy ze swoimi antysemickimi poglądami? Głos w tej sprawie zabrał prof. Tomasz Nałęcz, doradca prezydenta i historyk z wykształcenia.

Był pierwszym polskim kandydatem do pokojowej nagrody Nobla, królem kolei żelaznych, naukowcem-samoukiem. Dzisiaj nazwisko Jana Gotliba Blocha bardziej znane jest za granicą niż w Polsce. Szkoda, bo zmarły ponad 100 lat temu przemysłowiec był postacią wielkiego formatu.

W uroczystościach pogrzebowych uczestniczyło w sumie 250 tysięcy osób. W kondukcie szły delegacje 16 krajów. Hołd zmarłemu oddali przywódcy najważniejszych państw, w tym Adolf Hitler, Benito Mussolini i japoński cesarz Hirohito. Gdy składano trumnę do wawelskiej krypty, rozbrzmiał dzwon Zygmunt. Cała Polska zamarła na trzy minuty, a działa ustawione na Wawelu oddały 101 salw. Tak w maju 1935 roku został pożegnany marszałek Józef Piłsudski.

W uroczystościach pogrzebowych uczestniczyło w sumie 250 tysięcy osób. W kondukcie szły delegacje 16 krajów. Hołd zmarłemu oddali przywódcy najważniejszych państw, w tym Adolf Hitler, Benito Mussolini i japoński cesarz Hirohito. Gdy składano trumnę do wawelskiej krypty, rozbrzmiał dzwon Zygmunt. Cała Polska zamarła na trzy minuty, a działa ustawione na Wawelu oddały 101 salw. Tak w maju 1935 roku został pożegnany marszałek Józef Piłsudski.

5 marca 1940 roku Biuro Polityczne Wszechzwiązkowej Partii Komunistycznej (bolszewików) WKP(b) podjęło decyzję o rozstrzelaniu polskich jeńców. Na dokumencie podpisał się Józef Stalin. To był wyrok na co najmniej 22 tysiące osób - polskich oficerów, policjantów, strażników granicznych. Wszyscy oni zostali zabici przez Rosjan i pochowani w masowych leśnych mogiłach. Przypominamy niektóre z ofiar katyńskich...

Rodzina Ulmów z podłańcuckiej wsi Markowa stała się symbolem poświęcenia i sprzeciwu Polaków wobec holokaustu. Przez półtora roku ukrywała Żydów - dwie rodziny, Szallów i Goldmanów. 24 marca 1944 roku Niemcy rozstrzelali wszystkich, nawet małe dzieci Józefa i Wiktorii Ulmów. Zabili w sumie 17 osób, łącznie z przechowywanymi Żydami.