ANDRZEJ PRZEWOŹNIK: Cała sekwencja wydarzeń, która ma miejsce w ostatnich tygodniach, świadczy o otwarciu strony rosyjskiej w sprawach katyńskich, co może zwiastować poważniejszy przełom w tej sprawie. To niewątpliwie wpisane jest w cały kontekst rozliczeń Rosji z przeszłością.
Nie chciałbym się wypowiadać na ten temat na podstawie doniesień mediów. To język prawniczy, w którym każde słowo i każdy przecinek ma znaczenie. Ale warto zwrócić uwagę, że zawsze będą tacy, jak Nikita Michałkow i inni Rosjanie, którzy będą chcieli pełnego otwarcia w sprawie Katynia. A od innych, jak dotychczas, usłyszymy, że zrobili to Niemcy. To będzie proces zmagania się tych, którzy chcą prawdy z tymi, którzy uważają, że prawda uwłacza Rosji.
Myślę, że to słowa niezywkle ważne, bo to mówi urzędnik państwowy wysokiego szczebla. Na pewno nie jest to wypowiedź przypadkowa i na ogłoszenie takiej informacji na pewno dostał przyzwolenie - bo właśnie tak działa władza rosyjska.
Między innymi dokumenty dotyczące losów 3870 polskich obywateli, którzy zostali z więzień na tzw. zachodniej Białorusi wiosną 1940 r. przekazani do dyspozycji NKWD w Mińsku i tam zakończyło się ich życie. Nie znamy ich nazwisk ani miejsc ukrycia zwłok. Nie mniej ważną są protokoły posiedzeń, kolegium specjalnego NKWD, czyli tzw. trójki, która w trybie przyśpieszonym podpisywała wyroki śmierci.
Oczywiście ważne jest też uzasadnienie umorzenia śledztwa katyńskiego z 2004 r. Bo nie znamy go i nie wiemy, co spowodowało, że strona rosyjska podjęła taką decyzję. A jej skutkiem są orzeczenia rosyjskich sądów oddalające wnioski rodzin o odtajnienie śledztwa i rehabilitację ofiar.
Samo to, że premier Putin zaprosił premiera Donalda Tuska do Katynia i do oddania wspólnie hołdu polskim oficerom zamordowanym przez NKWD, to już znaczący fakt. Mam nadzieję, że równie znaczące będą przemówienia obu premierów. Spotkanie w lesie katyńskim nad grobami ofiar NKWD - polskich oficerów, ale też obywateli Związku Sowieckiego (w tym bardzo licznych Polaków), którzy zostali zamordowani w latach 1937 - 1938, będzie wydarzeniem historycznym w relacjach między Polską a Rosją.
