Porozumienia z Iranem. "Dżentelmeńska umowa"
Przedstawiciele administracji Trumpa, zaangażowani w negocjacje z Iranem, punkt po punkcie odczytali tekst wstępnego porozumienia "memorandum of understanding” (MOU), w obliczu publikacji innej wersji tekstu m.in. przez telewizję CNN i agencję Bloomberga. Jeden z urzędników zastrzegł, że choć dokument został podpisany – według administracji cyfrowo w niedzielę – sam prezydent określił porozumienie jako "jeszcze nieostateczne”. Rozmówca nazwał obecny etap „dżentelmeńską umową", od której każda ze stron może odstąpić aż do zawarcia wiążącego porozumienia końcowego.
Zapowiedział przy tym, że kolejna, „krytyczna” runda rozmów odbędzie się w najbliższy weekend w Szwajcarii, w Genewie. Zaznaczył, że jeśli strona amerykańska uzna, iż Iran „gra na zwłokę", administracja „bardzo szybko” zerwie rozmowy i wróci do presji na Iran, a prezydent Trump zachowuje w tej sprawie „pełną swobodę działania”.
Wciąż nie jest też jasne, czy i kiedy dojdzie do ostatecznego podpisania umowy. Sam prezydent Trump zapowiedział w środę we Francji, że może zostać w Europie, by podpisać dokument. Powiedział też, że porozumienie zostanie „prawdopodobnie” podpisane.
Jakie są zasady porozumienia?
Główne zasady porozumienia są w większości takie, jak we wcześniej publikowanych wersjach: natychmiastowe otwarcie cieśniny Ormuz i zakończenie amerykańskiej blokady, tymczasowe zawieszenie sankcji na irańską ropę naftową, rozpoczęcie 60-dniowych negocjacji na temat irańskiego programu atomowego oraz zniesienia wszelkich sankcji, odblokowania aktywów i oszacowanego na 300 mld dolarów programu odbudowy Iranu.
Mimo to, w porównaniu z wcześniej publikowanym przez media projektem umowy, oficjalna wersja tekstu jest bardziej konkretna w sprawie losów programu jądrowego Iranu, mówiąc o tym, że zapasy wzbogaconego uranu zostaną zneutralizowane jako minimum poprzez ich rozcieńczenie („down-blending”).
Tekst wprost mówi o zapewnieniu żeglugi przez cieśninę Ormuz bez opłat, lecz tylko przez 60 dni trwania negocjacji. Porozumienie zdaje się dopuszczać możliwość przyszłych opłat w drodze porozumienia z Omanem.
Oto kluczowy punkt
"Republika Islamska Iranu przeprowadzi dialog z Sułtanatem Omanu w celu określenia przyszłej administracji i usług morskich cieśninie Ormuz, we współpracy z innymi państwami nadbrzeżnymi Zatoki Perskiej, zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych cieśniny Ormuz” - brzmi kluczowy punkt.
Porozumienie mówi też wprost o zobowiązaniu do „zapewnienia integralności terytorialnej i suwerenności Libanu”, choć według amerykańskich negocjatorów nie oznacza to koniecznie wycofania wojsk izraelskich z Libanu.
W umowie nadal pozostały zapisy o wartym 300 mld dol. planie odbudowy Iranu oraz o natychmiastowym zawieszeniu sankcji USA na sprzedaż irańskiej ropy naftowej i produktów pochodnych.
MOU przewiduje, że dostęp do zamrożonych lub ograniczonych funduszy i aktywów Iranu zostanie udostępniony dopiero „po wdrożeniu” porozumienia, a procedury ich uwolnienia strony uzgodnią w trakcie negocjacji. Wysoki rangą przedstawiciel administracji wyjaśnił, że Iran domagał się dostępu do tych środków już w momencie podpisania MOU, ale ostatecznie zgodził się, że nie otrzyma żadnych pieniędzy – „nawet jeśli to jego własne środki” – dopóki nie wykona zobowiązań.
Urzędnicy tłumaczyli też, że treść zapisu o zobowiązaniu USA do wycofania sił „z sąsiedztwa Islamskiej Republiki Iranu” w ciągu 30 dni od ostatecznego porozumienia należy rozumieć jako wycofanie tylko dodatkowych sił wysłanych przez USA do regionu w ramach przygotowań do wojny.
Poniżej pełny tekst porozumienia:
1. Stany Zjednoczone Ameryki oraz Islamska Republika Iranu, wraz ze swoimi sojusznikami w obecnej wojnie, podpisują niniejsze porozumienie (Memorandum of Understanding - PAP), aby ogłosić natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie, i zobowiązują się odtąd nie wszczynać żadnej wojny ani operacji wojskowej przeciwko sobie nawzajem, powstrzymać się od groźby użycia siły lub jej użycia przeciwko sobie oraz zapewnić integralność terytorialną i suwerenność Libanu. Porozumienie końcowe potwierdzi trwałe zakończenie wojny na wszystkich frontach, w tym w Libanie, oraz pozostałe postanowienia niniejszego paragrafu.
2. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zobowiązują się szanować wzajemnie swoją suwerenność i integralność terytorialną oraz powstrzymać się od ingerencji w wewnętrzne sprawy drugiej strony.
3. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zobowiązują się do negocjowania i osiągnięcia porozumienia końcowego w terminie maksymalnie 60 dni, z możliwością przedłużenia za obopólną zgodą.
4. Natychmiast po podpisaniu niniejszego MOU Stany Zjednoczone Ameryki rozpoczną znoszenie blokady morskiej oraz wszelkich zakłóceń i przeszkód wobec Islamskiej Republiki Iranu i całkowicie zniosą blokadę morską w ciągu 30 dni. W tym okresie ruch statków będzie proporcjonalny do wielkości ruchu sprzed wojny, przywracanego przez Islamską Republikę Iranu. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się ponadto wycofać swoje siły z sąsiedztwa Islamskiej Republiki Iranu w ciągu 30 dni po zawarciu porozumienia końcowego.
5. Po podpisaniu niniejszego MOU Islamska Republika Iranu, dokładając najlepszych starań, poczyni przygotowania do bezpiecznego przepływu statków handlowych bez opłat, wyłącznie przez 60 dni, z Zatoki Perskiej na Morze Omańskie i odwrotnie. Ruch statków handlowych rozpocznie się natychmiast, a z uwagi na konieczność usunięcia przeszkód technicznych i wojskowych oraz rozminowania przez Islamską Republikę Iranu zostanie przywrócony w ciągu 30 dni. Islamska Republika Iranu przeprowadzi dialog z Sułtanatem Omanu w celu określenia przyszłej administracji i usług morskich w cieśninie Ormuz, w porozumieniu z innymi państwami nadbrzeżnymi Zatoki Perskiej, zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych cieśniny Ormuz.
6. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się, wraz z partnerami regionalnymi, opracować ostateczny, wzajemnie uzgodniony plan o wartości co najmniej 300 mld USD na odbudowę i rozwój gospodarczy Islamskiej Republiki Iranu. Mechanizm realizacji tego planu zostanie sfinalizowany jako część porozumienia końcowego w ciągu 60 dni. Wszelkie wymagane licencje, zwolnienia i zezwolenia niezbędne dla odpowiednich transakcji finansowych zostaną udzielone przez Stany Zjednoczone Ameryki.
7. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się znieść wszelkiego rodzaju sankcje wobec Islamskiej Republiki Iranu, w tym wynikające z rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, rezolucji Rady Gubernatorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) oraz wszystkie jednostronne sankcje USA, pierwotne i wtórne, zgodnie z harmonogramem uzgodnionym jako część porozumienia końcowego. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone Ameryki uznają krytyczne znaczenie wspomnianej wyżej kwestii zniesienia sankcji i wyraziły zamiar niezwłocznego zajęcia się tymi kwestiami w negocjacjach w celu osiągnięcia wzajemnego porozumienia.
8. Islamska Republika Iranu potwierdza, że nie będzie pozyskiwać ani rozwijać broni jądrowej. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu uzgodniły, że rozstrzygną kwestię losu zgromadzonego materiału wzbogaconego zgodnie z mechanizmem, który zostanie wzajemnie uzgodniony, w zgodzie z harmonogramem wskazanym w paragrafie 7, przy czym minimalną metodą będzie mieszanie wsteczne („down-blending”-PAP) na miejscu pod nadzorem MAEA. Obie strony uzgodniły także omówienie kwestii wzbogacania oraz innych wzajemnie uzgodnionych spraw związanych z potrzebami nuklearnymi Islamskiej Republiki Iranu, w oparciu o satysfakcjonujące ramy, które zostaną uzgodnione w porozumieniu końcowym. Porozumienie końcowe potwierdzi postanowienia niniejszego paragrafu, a Islamska Republika Iranu uznaje krytyczne znaczenie wspomnianych wyżej kwestii nuklearnych. Strony wyrażają zamiar niezwłocznego zajęcia się tymi kwestiami w negocjacjach w celu osiągnięcia wzajemnego porozumienia.
9. W oczekiwaniu na porozumienie końcowe Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zgadzają się utrzymać status quo. Islamska Republika Iranu utrzyma obecny status quo swojego programu nuklearnego, a Stany Zjednoczone Ameryki nie nałożą żadnych nowych sankcji ani nie rozmieszczą dodatkowych sił w regionie.
10. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się, że niezwłocznie po podpisaniu niniejszego MOU i do czasu zniesienia sankcji Ministerstwo Finansów USA wyda zwolnienia (z sankcji) na eksport irańskiej ropy naftowej, produktów naftowych i ich pochodnych oraz wszelkich powiązanych usług, w tym transakcji bankowych, ubezpieczeń, transportu itd.
11. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się w pełni udostępnić do użytku zamrożone lub ograniczone fundusze i aktywa Islamskiej Republiki Iranu po wdrożeniu niniejszego MOU. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu wzajemnie uzgodnią procedury dotyczące uwolnienia tych funduszy w trakcie negocjacji. Fundusze takie, niezależnie od tego, czy pozostaną na pierwotnym koncie, czy zostaną przekazane, będą w pełni dostępne do wypłaty na rzecz każdego ostatecznego beneficjenta wskazanego przez Bank Centralny Islamskiej Republiki Iranu. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się wydać wszelkie niezbędne licencje i zezwolenia.
12. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zgadzają się, że zostanie ustanowiony mechanizm wykonawczy do monitorowania pomyślnego wdrożenia niniejszego MOU oraz przyszłej zgodności z porozumieniem końcowym.
13. Po podpisaniu niniejszego MOU i z zastrzeżeniem rozpoczęcia wdrażania paragrafów 1, 4, 5, 10 i 11 niniejszego MOU oraz kontynuacji wdrażania tych środków, Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu rozpoczną negocjacje dotyczące porozumienia końcowego wyłącznie w odniesieniu do pozostałych paragrafów.
14. Porozumienie końcowe zostanie zatwierdzone wiążącą rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
W dzienniku pracuje od 2020 roku. Pracowała m.in. w fundacji działającej na rzecz osób starszych przy TV Puls. Zajmowała się tworzeniem informacji, przeprowadzała wywiady na potrzeby spotów reklamowych, pisała reportaże ukazujące problemy społeczne i materialne osób starszych. Tworzyła content na social media, organizowała plany filmowe na potrzeby spotów charytatywnych. Zajmowała się również montażem treści wideo.
W dziennik.pl zajmuje się głównie pisaniem o aktualnych wydarzeniach politycznych, newsowych i gospodarczych.