Wiadomości - Historia

Salwami artyleryjskimi z morza oraz lądu i bombardowaniem z powietrza 1 września 1939 r. o świcie zaatakowana została załoga Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Jej bohaterska walka – do 7 września – stała się symbolem polskiego oporu przeciwko niemieckiej agresji i ważnym składnikiem narodowej tradycji.

81 lat temu, 1 września 1939 r., wojska niemieckie bez wypowiedzenia wojny przekroczyły o świcie na całej niemal długości granice Rzeczypospolitej, rozpoczynając tym samym pierwszą kampanię II wojny światowej. Osamotnione w walce Wojsko Polskie nie mogło skutecznie przeciwstawić się agresji Niemiec i sowieckiej inwazji przeprowadzonej później, 17 września. Konsekwencją stał się IV rozbiór Polski dokonany przez Hitlera i Stalina.

To było największe w dziejach Polski zwycięstwo; polegało na pokonaniu starego porządku, a jednocześnie wytworzeniu przekonania tych pokonanych, aby przyjaciółmi zostali - mówił b. przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego Lech Wałęsa na uroczystościach Porozumień Sierpniowych w Gdańsku.

Niemiecka okupacja w Polsce była wyjątkowa i miała straszne konsekwencje, których upamiętnienie nie jest nacjonalizacją pamięci – powiedziała PAP szefowa Instytutu Pileckiego w Berlinie Hanna Radziejowska. Podkreśliła, że śmierć milionów polskich obywateli i zniszczone państwo nie są obecne w niemieckiej edukacji szkolnej.

"Nie pcham się tam, gdzie nie jestem zapraszany. Chciałbym, żeby spory zostały zawieszone na kołku. Dobrze czuję się z tym, co było 40 lat temu i biorę udział we wszystkich uroczystościach, które organizuje Centrum Solidarności" - powiedział w "Graffiti" opozycjonista, współorganizator strajku w Stoczni Gdańskiej Bogdan Borusewicz, obecnie wicemarszałek Senatu.

Korzenie 10-milionowego ruchu "Solidarności” tkwią w przełamywaniu istniejących wcześniej barier, które wydawały się nie pozwalać na myślenie o zmianie porządku w kraju totalitarnym. Nieprzypadkowo formułowany wewnątrz "S” program reform był oparty na potrzebie zaistnienia wartości odrzucanych przez państwo komunistyczne.

100 lat mija od bitwy pod Komarowem, uznawanej przez historyków za największą bitwę kawalerii w XX wieku. W związku z rocznicą na polach w Wolicy Śniatyckiej odbyła się inscenizacja bitwy, w której wzięły udział setki uczestników.

Nie wiemy jeszcze o Edwardzie Gierku bardzo ważnej rzeczy, a pewnie i długo nie będziemy wiedzieć – myślę tutaj o jego powiązaniach ze Związkiem Sowieckim i z sowieckimi służbami specjalnymi, ale nie w okresie, kiedy był I sekretarzem KC PZPR, lecz dużo wcześniej: gdy był działaczem belgijskiej partii komunistycznej w pierwszych powojennych latach – mówi PAP prof. Jerzy Eisler, historyk, dyrektor Oddziału IPN w Warszawie.

Mit o jednolitości pierwszej "S" jest zupełnie nieprawdziwy. Toczyła się bardzo ostra i zacięta rywalizacja, która była najlepiej widoczna w takich momentach, jak spór z I Zjazdu NSZZ "Solidarność" w Gdańsku jesienią 1981 r. Chodziło m.in. o stosunek do Komitetu Obrony Robotników – mówi PAP prof. Antoni Dudek, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

40 lat temu, 31 sierpnia 1980 r., w Polsce doszło do jednego z najbardziej zaskakujących wydarzeń XX wieku. Pokojowy bunt doprowadził do zgody władz na powstanie niezależnych związków zawodowych. Porozumienia Sierpniowe stanowiły wyłom w systemie politycznym bloku komunistycznego.

W okresie karnawału „Solidarności” po stronie społecznej raczej nie używano pojęcia socjalizmu, bo różne grupy podkładały pod nie bardzo różne znaczenia, m.in. dyktaturę partii. Słowo „socjalizm” niemal nie pojawiało się też w wypowiedziach liderów „S” czy w prasie związkowej – mówi PAP prof. Andrzej Friszke, historyk z PAN.

Dwa świetnie zachowane średniowieczne topory bojowe i kilkadziesiąt innych artefaktów odnaleziono podczas badań archeologicznych na dawnym polu bitwy pod Grunwaldem. W zakończonych w sobotę poszukiwaniach wzięło udział 70 detektorystów.

W opublikowanym w środę na stronie internetowej dziennika "Die Welt" komentarzu emerytowany szef Federalnego Urzędu Budownictwa i Zagospodarowania Przestrzennego Florian Mausbach przypomniał o potrzebie postawienia w Berlinie pomnika polskich ofiar II wojny światowej.

Wojna polsko-bolszewicka od 1920 r. była w dużej mierze kampanią przeciwko Europie jako całości, a nie tylko przeciwko Polsce, dlatego stała się wydarzeniem o znaczeniu światowym – uważa brytyjsko-polski historyk prof. Norman Davies. Dodaje, że Polacy jednocząc się w obronie kraju przed bolszewikami zyskali poczucie kim są i "to nie zostało nigdy utracone".

Małej grupie ukraińskich radykałów udało się latem 1930 r. podpalić galicyjskie Kresy. Wybierając brutalną odpowiedź, Józef Piłsudski przekreślił własne marzenie o pojednaniu

To zapomniany na Zachodzie „cud nad Wisłą” uratował miliony ludzi przed tyranią marksizmu-leninizmu – pisze w niedzielę na łamach brytyjskiej gazety „Sunday Telegraph” publicysta Daniel Hannan.

Szczątki wykopane w kaplicy pobitewnej na Polach Grunwaldu, wszystko wskazuje na to, że to szczątku rycerzy biorących udział w bitwie z 1410 roku, od 60 lat spoczywają w kartonach w muzeum w Morągu. "Chcielibyśmy je przebadać, nie mamy na to środków" - powiedział PAP dyrektor Muzeum Bitwy pod Grunwaldem.

Piłsudski nie był nacjonalistą, bolszewicy to nie socjaliści, Sowieci w 1920 r. realnie zagrażali Niemcom - prostował, w opublikowanym w środę we "Frankfurter Allgemeine Zeitung" liście ambasador RP w Berlinie Andrzej Przyłębski, wcześniejszy esej w tej gazecie autorstwa niemieckiego prof. Stephana Lehnstaedta.

Panorama piórem pisana

Polska musiała praktycznie sama stawić czoła ofensywie bolszewików - pisze prof. Andrzej Nowak w artykule w "Nowej Gaziecie", poświęconym Bitwie Warszawskiej 1920 r. Historyk podkreśla, że "nie byłoby roku 1989, gdyby nie było wcześniej roku 1920".