Przede wszystkim mowa jest o tym, że krach finansów USA, a potem całego świata – to efekt oparcia praktyki gospodarczej, a także państwowej i międzynarodowej polityki, na ideach neoliberalizmu czy też neokonserwatyzmu - co na jedno w tym wypadku wychodzi.

Ideologia i wrzask

Nic dziwnego, że rozpoczęła się natychmiast dyskusja ideologiczna. Przecież podstawowymi przejawami kryzysu były upadki wielkich instytucji finansowych, i to takich, które dotychczas cieszyły się zaufaniem społecznym.

Oto, do czego prowadzi niczym nieograniczona, rozbuchana i napędzana żądzą zysku działalność finansowa - wołać zaczęli wszyscy marksiści, neomarksiści i neoneomarksiści wraz z całą lewicą. Obrońcy neoliberalnych zasad znaleźli się w trudnej sytuacji: w USA i wkrótce w Europie zwyciężyła bowiem strategia daleko idącej interwencji państwa, a pieniądze z państwowych budżetów z całą pewnością przyczyniły się do zahamowania skutków finansowej zapaści.

W związku z tym niektórzy chcieliby mówić o tryumfalnym powrocie socjaldemokracji, jeśli nie socjalizmu zgoła. Ale dziś, rok po upadku Lehman Brothers, ekonomiści i politycy wyliczają, jakie astronomiczne kwoty z finansów publicznych wpompowano w banki i inne instytucje finansowe, aby nie powtórzyła się sytuacja, jaka miała miejsce w legendarnym dla naszej kultury kryzysie końca lat 20. Zarazem jednak trudno nie pamiętać o tym, że państwa - czy to USA, czy szczególnie Wielka Brytania - korzystały przedtem w całej pełni z finansowych spekulacji. Nabrało to szczególnie silnego, moralnego posmaku, gdy wybuchł finansowy skandal wokół jakże wpływowej instytucji Bernarda Madoffa.

Żart z moralności

To tylko dolało oliwy do ognia rozkrzyczanych, lewicowych krytyków wolności gospodarczej. Tym bardziej że wychodziły na jaw doprawdy skandaliczne szczegóły działalności kredytowej, które nie mogły się skończyć niczym innym niż wielkim krachem. Okazywało się także, że na szczytach kierowniczych finansowych instytucji zasiadali nie tylko ludzie o wątpliwym morale, ale także niekoniecznie najlepiej przygotowani do swych nader odpowiedzialnych funkcji, jak choćby Richard Fuld (dyrektor Lehman Brothers, były pilot wojskowy).

czytaj dalej