Wiadomości - Historia

Pełny raport NSDAP z 1943. - zawierający szczegółową dokumentację powstałą po ekshumacjach ofiar NKWD w Lesie Katyńskim - ukazał się po raz pierwszy w Polsce. IPN ocenia, że materiał ten słusznie traktuje się z nieufnością, jednak dotyczy on szerokich badań na miejscu zbrodni.

Brytyjska agencja szpiegowska Government Communications Headquarters (GCHQ) opublikowała w sieci ostatni meldunek wojsk niemieckich przechwycony podczas II wojny światowej. 

75 lat temu, 8 maja 1945 r., zakończyła się II wojna światowa w Europie. Akt kapitulacji Niemiec oznaczał koniec sześcioletnich zmagań. Nie oznaczał jednak uwolnienia kontynentu spod panowania autorytaryzmu. Europa Środkowa na pół wieku znalazła się pod kontrolą ZSRS.

Z okazji przypadającej w piątek 75. rocznicy zakończenia II wojny w Europie brytyjski dziennik "The Times" przypomina w czwartek losy trzech mniej znanych polskich lotników, którzy walczyli w szeregach Royal Air Force.

W śródmieściu Gdańska znaleziono szczątki 107 osób – niemieckich żołnierzy i cywilów zmarłych m.in. w czasie walk o miasto w 1945 r. Byli to pacjenci dawnego szpitala wojskowego. Szczątki ekshumowano. O ich ponowny pochówek w nowym miejscu zadba niemiecka organizacja.

Konstytucja 3 maja nie mogła być wzorem rozwiązań ustrojowych w wieku XIX. Jednak w momencie wprowadzenia była znakomitym prawem i proponowała dobrze przemyślane rozwiązania ustrojowe. Gdyby nie jej obalenie w wyniku wojny polsko-rosyjskiej, ustrój ten ewoluowałby – mówi PAP prof. Anna Grześkowiak-Krwawicz, historyk z Instytutu Badań Literackich PAN.

75 lat temu, 1 maja 1945 r., tydzień przed kapitulacją III Rzeszy, wykonano wyrok śmierci na mieszkance Poznania, skazanej za posiadanie odbiornika radiowego. Niespełna dwa miesiące później zakaz posiadania radia został zniesiony.

Film dokumentalny opowiadający o polskich dzieciach porwanych i zgermanizowanych przez Niemców w czasie II Wojny Światowej został opublikowany w niemieckiej telewizji publicznej i na YouTube. Jak podkreśla na swoim portalu Deutsche Welle, "po raz pierwszy szeroka publiczność w RFN poznała ich losy".

Do wszystkich polskich szkół trafi komiks poświęcony Obławie Augustowskiej. Wydawnictwo nosi tytuł "Zabrane życia 1945". 

Pierwszy raport rtm. Witolda Pileckiego o piekle Auschwitz powstał w dworku w Koryznówce - przypomina historyk prof. Witold Stankowski, związany z UJ i Instytutem Pileckiego. Mija 77 lat od słynnej ucieczki rotmistrza z niemieckiego obozu, do którego dobrowolnie trafił na ponad 2,5 roku.

Francuski historyk dr Jeremie Ferrer-Bartomeu opublikował na Twitterze zdjęcie przepustki z XVIII w., która pozwalała na przemieszczanie się między francuskimi miastami w czasie epidemii dżumy. Zauważył, że jest podobna do atestacji obowiązujących w czasie epidemii Covid-19.

Po 76 latach od niemieckiej egzekucji w Rzymie zidentyfikowano szczątki jednej z jej ofiar; to polski Żyd Marian Reicher- podały włoskie media. Prace identyfikacyjne przeprowadzili karabinierzy i badacze z laboratorium antropologii molekularnej we Florencji.

W II RP transport powietrzny tylko na początku był biznesem jak inne. Rządzący szybko dostrzegli, jak użytecznym narzędziem politycznym są własne linie lotnicze

W wieku 97 lat zmarł w Holonie ocalały z łódzkiego getta Eliezer "Lolek" Grynfeld – poinformowała w czwartek dyrektor Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi Joanna Podolska. Był współautorem autobiograficznej książki "Gwizd życia" oraz działał na rzecz upamiętnienia dziejów łódzkich Żydów.

Dawne społeczeństwa niemal przez cały czas doświadczały epidemii oraz pandemii chorób zakaźnych. Nie omijały one również terytorium Polski. Niektóre z nich miały duży wpływ nie tylko na historię, lecz także na rozwój medycyny, a nawet funkcjonowanie instytucji państwowych i sposób życia.

30 lat temu, 13 kwietnia 1990 r., władze ZSRS przyznały się do mordu katyńskiego, nazywając go "jedną z cięższych zbrodni stalinizmu”. Oświadczenie to uznawane jest za przełom w wyjaśnianiu okoliczności śmierci polskich oficerów, ale do dziś Kreml nie zgodził się na pełne ujawnienie akt katyńskich.

80 lat temu, w nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 r., w tym samym czasie, gdy NKWD mordowało polskich jeńców wojennych i więźniów, ich rodziny stały się ofiarami drugiej masowej deportacji w głąb ZSRS. Zesłano łącznie ok. 61 tys. obywateli polskich, głównie do Kazachstanu.

Nie polityka historyczna, lecz polityka pamięci. Historia jako nauka powinna być możliwie jak najodleglejsza od polityki.

30 lat temu, 6 kwietnia 1990 r., Sejm RP uchwalił ustawę o likwidacji Służby Bezpieczeństwa. Proces weryfikacji i rozliczenia funkcjonariuszy SB do dziś budzi wiele dyskusji i często oceniany jest jako jedno z największych zaniechań okresu transformacji.

Są to opowieści o permanentnym, nieustającym strachu. Większość bohaterek "Dziewczyn ocalałych" w zagładzie straciła całą rodzinę. Rodziców i krewnych. Oczywiście nie oznacza to, że Polacy ratujący Żydów nie byli narażeni na ryzyko - mówi Anna Herbich.