Nie bronię i nie broniłem żadnych nadużyć, także w telewizji Kwiatkowskiego. Zawsze zresztą w telewizji publicznej chorobą było nieszanowanie własnych pracowników. Ale
w czasach rządów PiS było to boleśniejsze, bo jest to formacja z solidarnościowego pnia, i do tego działo się to już po poprzednich doświadczeniach z zawłaszczaniem telewizji.
Jeśli tak byłoby rzeczywiście, to nie podoba mi się. Mówiłem, że wyrzucanie dziennikarzy to ostateczność. Dobrze by było, gdyby na przyszłość dziennikarze publicznej telewizji mieli
większe gwarancje stabilności zawodowej. Aby nie można ich było zwolnić z dnia na dzień.
Ależ widziałem. W telewizji Urbańskiego próbowano wprowadzić pewną różnorodność w dziedzinie publicystyki. Zresztą ta ekipa próbowała coś zdziałać w dziedzinie kultury. Bo przypomnę:
TVP to nie tylko "Wiadomości" i programy publicystyczne. Transmisje Małysza czy mecze piłkarskie to wielomilionowa publiczność. A dobry teatr telewizji czy film kształtują
społeczną świadomość i zachowania, uruchamiają wyobraźnię, bywają nieocenione jako znaki narodowej i społecznej tożsamości. No i oznaczają konieczność wydania odpowiedniej sumy
pieniędzy.
Politycy PO o tyle mają rację, że telewizja publiczna nie powinna się ścigać o reklamy z telewizjami komercyjnymi. Z drugiej strony europejskie telewizje publiczne są obficie zasilane
właśnie abonamentem – na przykład w Niemczech czy Anglii ten system działa bardzo dobrze. BBC ubiega się raz na pięć lat o tak zwaną kartę królewską, czyli rodzaj licencji
dającej podstawy do przyznania określonej sumy abonamentu. Podstawą są jej dokonania. Stąd taki długi okres. Bo dopiero na przestrzeni trzech, czterech lat o takiej telewizji można coś
powiedzieć. A wcześniej trzeba precyzyjnie określić jej zadania.
Zadania społeczne. Bo telewizja publiczna w przeciwieństwie do komercyjnej takie zadania ma wypełniać. Na przykład ile, jakich i za ile ma być programów dziecięcych, oświatowych, filmów o
historii Polski itp. itd. O tym powinni rozmawiać fachowcy, a potem trzeba oprzeć to o budżet, czyli podawać konkretne sumy. A ja pamiętam, że usłyszałem w Senacie w 2004 r.: dokładamy panu
cztery nowe ośrodki terenowe, ale o pieniądze musi się pan starać sam. Bo my, senatorowie, jesteśmy od nakładania społecznych zadań, a nie od szukania pieniędzy.
Próbuje go zastąpić finansowaniem z budżetu. To od razu napotka kłopot, bo musi się na to zgodzić Komisja Europejska jako na formę pomocy publicznej. I trzeba się będzie starać o taką
pomoc co roku, bo za każdym razem to będzie inna suma.
W uzasadnieniu wymienia się kwotę 600 – 800 mln zł, bo tyle uzyskała TVP w 2007 r. z abonamentu. Ale wtedy już narzekano na komercjalizację. Nie, to na telewizję publiczną z
prawdziwego zdarzenia na pewno nie wystarczy.
Nie wiem. Jestem zresztą ogromnie ciekaw, kto jest autorem tych zapisów. Bo profesor Tadeusz Kowalski, szef zespołu ekspertów ministra kultury, od tych rozwiązań w wywiadach się odcina.
Chętnie bym dopytał autorów o wiele innych rzeczy: na przykład o to, dlaczego telewizja ma być podzielona na 16 niezależnych oddziałów. Przecież to zdecydowanie zwiększa koszty
funkcjonowania. Przykłady można mnożyć.
Ja też powtórzę: nie wiem. Na razie nie znam nawet autorów tych zapisów.
Znów powtórzę: to PiS odpowiada za obecną sytuację w mediach. Nawet SLD nie osłabił pewnych mechanizmów chroniących niezależność mediów publicznych, na przykład nieodwoływalności rad
nadzorczych. A partia Kaczyńskiego za jednym zamachem wymieniła wszystkie władze, zmieniając ustawę. Od tej pory każda nowa ekipa może się powołać na ten zły precedens. A obecna koalicja
obchodzi się z mediami w rękawiczkach.
Zgoda. Ja bym wolał działać w ramach logiki dawnej ustawy z 1993 r. Wystarczyłoby uszczelnić abonament, wprowadzić licencje programowe i zmienić sposób wyłaniania władz.
Pierwszy krok w tym kierunku uczyniono. Obecna koalicja proponuje, aby kandydaci mieli rekomendację dwóch stowarzyszeń twórczych. Czy to wystarczy? Nie wiem. Ale po co iść dalej w innych
kwestiach? Ja bym wolał wzmacniać media publiczne, a nie szukać cudownych recept. Na przykład nie rozumiem, dlaczego zarządy mediów publicznych mają się składać z trzech osób. Najlepiej
sprawdzają sie zarządy jednoosobowe. Choćby dlatego, że są mniej zależne od polityków. To jest realne polskie doświadczenie.
Najcięższy jest taki, że nie została poprzedzona żadnym raportem, żadną próbą zebrania wcześniejszych doświadczeń.
Po prostu nie wiem, jakie intencje mają politycy Platformy. Wiem, że przez 20 lat zbudowaliśmy niezły samorząd, weszliśmy do NATO i do Unii Europejskiej. Tego dokonała jeszcze stara generacja
polityków. Niech więc młodsza generacja polityków, która rządzi dzisiaj Polską, da nam nie tylko dobrą służbę zdrowia, edukację czy autostrady, ale także silne media publiczne.
To byłby szczególny wniosek. Inne kraje inwestują w publiczne media, traktując je jako ważne narzędzie stymulowania publicznej debaty i budowania społecznej świadomości. Stacje komercyjne
ich nie zastąpią, bo mówią przede wszystkim w imieniu tych bardziej uprzywilejowanych, w imieniu rynku. To też jest ograniczenie. Media publiczne powinny mówić w imieniu przeciętnego
obywatela.
Wierzę, że Platforma traktuje jednak media publiczne lepiej niż PiS, które zresztą zaczynało się już dobierać nawet do mediów prywatnych. I liczę, że w tym projekcie zajdą jeszcze
zmiany. Mam podstawy. Jednego dnia czytam krytyczny artykuł w „Trybunie”, z którego wynika, że ma zniknąć TVP Info, i jeszcze tego samego wieczoru dowiaduję się, że TVP
Info jednak powstanie. Widać z tego, że autorzy projektu nie mają zbyt ugruntowanych przekonań. Ale ostatecznie zdecyduje jakość wybranych ludzi.
Pozostaje nadzieja.
To czysta abstrakcja. Zbyt wiele niewiadomych. Cenię media publiczne jak instytucje kultury narodowej. Wierzę w ich wartość jako instytucji gwarantującej wolność. Na dziś to jedyna sensowna
odpowiedź.
*Jan Dworak, były prezes TVP w latach 2004 - 2006, wcześniej należał do Platformy Obywatelskiej. Był też wiceprezesem zarządu TVP i zasiadał w radzie programowej Telewizji Publicznej
Cały wywiad z Janem Dworakiem można przeczytać w DZIENNIKU z 26.03.2009
