Ruch polityczny nie powstaje z ogłoszenia, że powstaje. Mamy dzisiaj w Polsce głęboki deficyt demokracji. Są partie, jest parlament, wolne wybory i wolne media, a mimo
to deficyt demokracji i alienacja świata polityki dla chyba większości Polaków są oczywistością. Partie pozamykały się dla ludzi, jak źrenicy oka strzegą swoich funduszy, zawłaszczyły
dziesiątki, może setki tysięcy dobrze opłacanych posad, a nie wypełniają podstawowej dla nich funkcji - prezentacji alternatywy programowej odnoszącej się do najważniejszych wyzwań, z
którymi konfrontować się będą Polska, Europa i świat. To się musi zmienić. I zmieni się. Ale nie dlatego że grono, skądinąd może zacnych ludzi ogłosi, że tworzy ruch.
Organizowałem pod tą nazwą konferencję krakowską. Przed 10 tygodniami. Jeśli ktokolwiek chciałby się nią posłużyć bez mojej zgody, źle by zaczął. Choć nie rejestrowałem tej nazwy. Po
co? Kto chce zacząć jakieś nowe otwarcie od nazwy, zazwyczaj na nazwie kończy.
Nie wiem. To pytanie do Rosatiego. System partyjny w Polsce jest w głębokiej depresji. Nie podniesie się go przez utworzenie takiej lub innej listy wyborczej. Trzeba zmienić kilka ustaw, sposób
finansowania partii, ordynacje wyborcze, przyjąć sensowną ustawę o kampaniach wyborczych i ich finansowaniu, wprowadzić mechanizm prawyborów na listy kandydatów w wyborach parlamentarnych,
zająć się służbą cywilną, postawić wreszcie szlaban przed politykami, którzy szukają szansy życiowej, wykorzystując swoją partyjność w gospodarce.
Nie. Marek Balicki wrócił do pracy zawodowej. Celem Onyszkiewicza jest Parlament Europejski. Ja uważam te wybory za bardzo istotne, ale z punktu widzenia projektu sanacji polskiej polityki będą
one jedynie ważnym epizodem. Jeśli nie odbudujemy powagi polityki w Polsce, kwestia europejska przestanie mieć aż tak wielkie znaczenie. Znajdziemy się na marginesie Europy.
Chyba nie. Zresztą ja nie wiem, co to za projekt. Wybory do Parlamentu Europejskiego?
Mam wrażenie, pozwoli pani, że użyję starego wyrażenia, że dzisiaj, kiedy lewica jest w kryzysie, wielu zachowuje się tak, jakby kręciła się pod klientem. Ożywają w polityce krajowej,
kiedy wybory za pasem. Mnie interesuje sanacja demokracji w Polsce. Zmuszenie partii, aby zajmowały się tym, od czego są - tworzeniem alternatywy politycznej. To, czy ten lub ów znajdzie się
ponownie w Parlamencie Europejskim, jest sprawą drugorzędną.
Ja mandat miewam. A wcześniejsze wybory w Polsce są możliwe. Bo jeśli Tusk w ciągu najbliższego roku ich nie zrobi, popełni kosztowny dla siebie błąd. Powinien zrobić wybory, odejść z
rządu i powiedzieć, że szykuje się do wyborów prezydenckich. Powinien też uzyskać jakiś dystans wobec PO. PO powinna zaś uznać ten ruch i poprzeć go w wyborach prezydenckich. Wtedy Tusk by
te wybory wygrał w cuglach. A mandat rządu PO byłby przedłużony na kolejne cztery lata, kiedy jeszcze jest na to szansa. Przecież oni nie rozwiązują żadnego z istotnych problemów kraju. Oni
chowają głowę w piasek. Za to się w polityce płaci. Uważam, że skrócenie kadencji jest realne.
Może tak jest. Dla niektórych perspektywa wyborów do europarlamentu jest ważniejsza. Ale w takim składzie osobowym nowa formacja nie powstanie.
Nie wiem. Taką listę próbuje zbudować Cimoszewicz. Życzę mu jak najlepiej. Założeniem jest, że byłaby to lista obywatelska. Żeby to miało sens i szansę na sukces, a także otwierało
nową perspektywę, partie lokujące się na lewo od PO - SLD, SdPl, PD i UP - musiałyby zrezygnować ze swoich list. W tej chwili na stole mamy trzy możliwości: propozycję Cimoszewicza,
propozycję Rosatiego, który wierzy w sensowność zbudowania listy SdPl i PD, i listę SLD. Sojusz, ewidentnie najsilniejszy podmiot na lewicy, startując z własną listą, zdobędzie cztery czy
pięć mandatów. Boleśnie mało, by na tym budować nową perspektywę. Ale już Rosati, startując z Warszawy z listy SdPl i PD, nie ma szans na mandat. Podobnie jak pozostali eurodeputowani z PD
i SdPl. Jeśli będą dwie albo więcej list na lewo od PO nie będzie kandydował Cimoszewicz, polityk największego formatu.
Małe. Ale trzeba próbować. Hamulcem dla tego projektu są rozgrywki wewnątrz słabiutkich partii. Tym skuteczniejszym hamulcem, że żadna nie ma silnego kierownictwa. W SLD walczy Napieralski z
Olejniczakiem. PD i SdPl mają w styczniu kongresy wyborcze. W PD ustępuje Onyszkiewicz, jest dwoje czy troje kandydatów. W SdPl zetrze się ze sobą dwoje kandydatów. A decyzje w kwestii wyborów
europejskich podjąć trzeba do końca stycznia.
Jeśli nie myśli się o wielkiej perspektywie, to rzeczywiście po nic. Można jednak spojrzeć szerzej. Polska zdominowana jest przez partię neoliberalno-konserwatywną. To partia retro. W
konfrontacji z załamaniem się rynków finansowych w USA w Europie wiara Platformy w zbawczą rolę niewidzialnej ręki rynku jest potworkowatym anachronizmem. Oni nie rozumieją, czym jest kapitał
społeczny, że trzeba w niego inwestować. Że nikt poza państwem tego nie jest w stanie zrobić skutecznie. Nie wiedzą, jakie są imperatywy rozwoju i konkurencji na globalnym rynku. Nie widzą
Chin i Indii. Losy ludzi oddają w ręce korporacyjnych i nie zawsze dokształconych mnichów. Ale jeśliby dzisiaj przegrali, zastąpi ich PiS. Jeszcze gorzej. Dla jednych i drugich trzeba wreszcie
utworzyć alternatywę. Ta jedna lista do PE to początek długiej drogi. Ci politycy, którzy dzisiaj rządzą swoimi partiami, nie mają ani wiary, ani wyobraźni, aby uzyskać to, co zdaje się w
zasięgu ręki. Nie potrafią odwołać się do zwyczajnych ludzi, powiedzieć "stop!" partyjniactwu, uruchomić mechanizm prawyborów, poddać werdyktom demokracji. Ja myślę, że
jeśli tego na czas nie zrozumieją, powstanie coś zupełnie nowego, niekoniecznie z nimi.
Tak, najpierw program, potem listy. Jak łączyć, jeśli jedynym spoiwem są euromandaty dla kilkunastu osób? Kolejne konferencje są konieczne choćby po to, by wiedzieć, kto i gdzie chce iść.
Pierwsza była zadziwiającym sukcesem. To pokazuje, jak bardzo potrzebna jest merytoryczna debata o przyszłości Polski i Europy. I że marketing tego nie zastąpi. Następna za miesiąc. Wolno.
Miała być jeszcze przed świętami. "Otwarta Polska", jak w październiku, ale z podtytułem "Polska dla wszystkich". To kosztuje. Rzecz prozaiczna. Konferencje
miały być finansowane przez SdPl i PD. Kierownictwa tych partii wybrały finansowanie marketingu. Nie pierwszy raz coś podobnego w Polsce widzę, pewnie nie ostatni. Czas, kiedy kierownictwa
partii zrozumieją, że sukces jest w zasięgu ręki, ale wymaga czegoś innego niż dzisiaj, jest treścią polskiej partyjnej polityki, byłby dla nich wielkim czasem. Zresztą ta doraźność
działań nie jest chorobą wyłącznie lewicy. Żadna partia w Polsce nie ma think tanku. To też jedna z przyczyn, dla której partie nie prezentują alternatywy rozwoju kraju. Nie mają wiedzy
koniecznej do przedstawienia jakiegoś projektu. Więc wylepiają miasta portretami swoich przywódców. Może Polską niedługo rządzić będą ludzie przystojni jak Brosnan i mądrzy jak Doda.
Podobno.
Mnie tam nie ma.
Nie. Podobno mam je dostać. Choć nie wiem, czy powinienem skorzystać.
Tak. Ale nie tak się takie rzeczy robi. Politycy w takim gremium powinni być w znakomitej mniejszości. Ci, którzy rzeczywiście w swoich partiach decydują. Cały zespół nie powinien liczyć
więcej niż 20 osób. I musi być lider, który wie, o co pytać.
Więc to jest zespół ekspertów. Ja myślę o liderze, który chce i może przeprowadzić wielkie zmiany. Profesor Reykowski to wielki człowiek, uczony. Podobnie jak kilku innych uczestników
zespołu. Ale problem nie w ich wiedzy, lecz w przywódcy. Problem w człowieku, który ciekaw prawdziwej wiedzy ma w sobie tę szczyptę bezczelności, która pozwoli mu powiedzieć: tak, zrobię
to, zmienię polską politykę!
*Andrzej Celiński jest posłem wybranym z list LiD. Obecnie bezpartyjny
