Olja Ivanjicki, urodzona w Panczewie, Wojwodina, córka rosyjskich białych emigrantów polskiego pochodzenia, majora Vasilija Ivanjickiego i Weroniki Piotrowskiej. Szkołę średnią ukończyła w Kragujewacu, Akademię Sztuk Pięknych w Belgradzie. Po studiach podyplomowych uzyskała w nagrodę stypendium Fundacji Forda na kontynuację studiów w USA w 1962 roku, a w 1978 możliwość uczestniczenia w programie Fundacji Fulbrighta "Artist in Residence". Jedna z najwybitniejszych malarek serbskich XX wieku, poetka i eseistka, uzyskała najwyższe nagrody w kraju i szereg cennych wyróżnień i tytułów międzynarodowych. Tradycja, dziedzictwo i ciągłość kulturowa w aspekcie przemian cywilizacyjnych to główne tematy jej malarstwa i poezji.

p

O nowy początek

Zwracam się ku nowym czasom,
Kiedy wszystko będzie możliwe od razu,
Na czuły dotyk, na drobny znak uwagi,
Na dotyk palca i dźwięk imienia,
Na ledwie zauważalną zmarszczkę, na drgnienie źrenicy.
Zwracam się ku twórcom żelaznych systemów,
Ku strategom pokoju, generałom ziszczeń i zniszczeń,
Mierniczym nowych granic na starych mapach.
W nowych czasach jednego zastąpi wielu,
Klony skłonią nawet starców, by zeszli im z drogi.
Zwracam się ku tym, którzy sprzedawać będą
Swoje wspomnienia, swoje kraje,
Księżniczki, rycerzy, gwiazdy filmowe,
Wraz z ich ubiorami, biżuterią, rękawiczkami, wachlarzami,
Karetami, jachtami, samochodami i hulajnogami.
W nowych czasach nie ma ograniczeń w kupnie i sprzedaży.
Wszystko jest na sprzedaż, wszystko można kupić
I ponownie sprzedać w następnym sezonie.
Z każdą śmiercią - nowe zakupy, na to się tylko czeka.

















Zwracam się w imię porządku i pokoju,
W imię galaktyki i wyobraźni.
Zwracam się w imieniu narodu, co się gromadzi,
I w imię narodu, co w obronie sprawiedliwości
Mądrze znosi - niesprawiedliwość.
Zwracam się ku nowym czasom.




Zwracam się ku wszystkim, którzy szukają pocieszenia,
Ku wszystkim, którzy nie lubią siebie,
Znad krawędzi przepaści się zwracam
W imię dobra, nie zła,
Ku poszukiwaczom i zmęczonym graczom,
Konstruktorom tajnych i jawnych formuł,
Ku handlarzom białym proszkiem i ciemnymi zamiarami,
Ku nowym Lukrecjom,
Trucicielom skoncentrowaną substancją
Śmiercionośnych mgieł i dymów,
Tlenku magnezu, bromu, cyjanku, sulfidów, fenolu,
Kwasów, węglanów, jodku potasu, uranu, siarki, azotu.
Ku alchemikom fosforyzującego blasku
I mrocznych teorii.
Zwracam się ku wszystkim, którzy zbłądzili
Na ścieżkach tego milenium i znaleźli się na dnie przepaści.
Zwracam się ku Globalnej Hali nowych czasów.
Widzę ją całą, rozległą, ostrzegającą, wszystkowidzącą,
Z czujnymi uszami, przyczajoną,
Z obrazami na życzenie, z historią według potrzeb.
Zwracam się ku tym, którzy tu siedzą
Zamyśleni, a równocześnie w jakiś sposób zadowoleni
Z tych swoich ruchów na szachownicy,
Które nie zostały jeszcze zarejestrowane,
Bo jesteśmy już poustawiani na tej wielkiej szachownicy
Jako pionki, królowe, króle, konie, wieże, gońcy-uczeni.
Panowie, wybierajcie figury,
Za chwilę zacznie się rozgrywka!


























Z języka serbskiego przełożył Grzegorz Łatuszyński