Dziennik Gazeta Prawana logo

Pogrom reputacji. Niepodległość i zagłada Żydów

30 listopada 2018, 15:03
Ten tekst przeczytasz w 3 minuty
Józef Piłsudski
Józef Piłsudski/Wikimedia Commons
Niecałe dwa tygodnie od momentu, kiedy w świat poszła wieść, iż Polska odzyskała niepodległość, nowe depesze doniosły, że Polacy masowo mordują Żydów

Informacje napływające w poniedziałkowy poranek, 25 listopada 1918 r., z Polski postawiły w stan alarmowy Żydowskie Biuro Korespondencyjne w Sztokholmie. Biuro było filią agencji założonej rok wcześniej w Amsterdamie przez amerykańskiego dziennikarza Jakuba Landaua. W założeniu miała ona zajmować się zbieraniem oraz rozpowszechnianiem wiadomości o sytuacji mniejszości żydowskiej, mocniej wiążąc ze sobą diasporę oraz umożliwiając szybką reakcję w obliczu zagrożenia. Pomysł Landaua zadziałał znakomicie. Żydowskie Biuro Korespondencyjne natychmiast posłało ze Sztokholmu alarmistyczny telegram do przywództwa Labour Party w Wielkiej Brytanii, a potem podobne depesze do gremiów kierowniczych partii socjalistycznych we Francji i Włoszech. Donoszono w nich, że we Lwowie Polacy masowo mordują Izraelitów. Apel o pomoc powędrował też do Waszyngtonu.

Przed I wojną światową pogromy Żydów były codziennością w Rosji i uchodziły carskiemu państwu bezkarnie. Jednak czasy się zmieniły, a dopiero tworząca państwowe struktury Rzeczpospolita nie była potężnym Imperium Romanowów. To, co na jej temat sądziła opinia międzynarodowa, miało ogromne znaczenie. W świecie zaś rozchodziła się wieść, że dzicy Polacy wyrzynają Żydów. To, czemu do pogromu doszło i jak reagowały władze, nie miało znaczenia. Zwłaszcza że fakty znane były jedynie uczestnikom tragedii, a rząd nie zadbał o publiczne naświetlenie zdarzeń, próbując całą sprawę zamieść pod dywan.

Dobre chęci i brutalne realia

Piłsudski znany był z życzliwego podejścia do starozakonnych. Endecy, nie mogąc odnaleźć w jego genealogii żydowskich korzeni, nieustannie oskarżali go o skrajny filosemityzm, mijając się jednak z prawdą. Naczelnik Państwa, zauroczony ideą Rzeczpospolitej wielu narodów, starał się jedynie traktować Żydów na równi z innymi nacjami, trochę w ten sposób naśladując ostatnich monarchów z dynastii Jagiellonów. Delegację żydowskich „poddanych” przyjął na audiencji w pałacu Kronenberga we wtorek, 12 listopada 1918 r. Mimo wysiłków syjonistów nie zjawiła się wówczas wspólna reprezentacja wszystkich środowisk. Wbrew wyobrażeniom antysemitów społeczność polskich Izraelitów była bowiem wewnętrznie śmiertelnie skłócona. Najbardziej rozpolitykowani syjoniści usiłowali ją zdominować, by przejąć rolę jedynego reprezentanta w kontaktach z Polakami. Jednocześnie chcieli, żeby diaspora rządziła się wedle własnej konstytucji, którą sformułować miał Żydowski Zjazd Narodowy.

Piłsudskiemu opowiedział o tym przywódca ruchu syjonistycznego w Polsce adwokat Izaak Grünbaum: . Jednocześnie skarżył się, że na ulicach Warszawy słychać okrzyki: „Bić Żydów, niech żyje Piłsudski!”. Naczelnik zapewnił, że będzie takim incydentom zapobiegać. Obiecał również rozważyć przedstawione postulaty, choć nie zamierzał się zgodzić na zagwarantowanie Żydom tak daleko idącej autonomii politycznej. Tymczasem plotki o możliwości powstania na terenie Polski oddzielnego państwa, Judeo-Polonii, podgrzały antysemickie nastroje.

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło Dziennik Gazeta Prawna
Zapisz się na newsletter
Świadczenia, emerytury, podatki, zmiany przepisów, newsy gospodarcze... To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik Radzi. Chcesz się dowiedzieć, kto może przejść na wcześniejszą emeryturę? A może jakie ulgi można odliczyć od podatku? Kto może otrzymać środki w ramach renty wdowiej? Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj