Wpływ posłów na wybór sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, wprowadzenie czynnika politycznego do postępowania dyscyplinarnego, zwiększenie uprawnień ministra sprawiedliwości przy powoływaniu i odwoływaniu prezesów sądów – to tylko niektóre ze zmian, jakie planuje przeprowadzić resort sprawiedliwości. Dzięki nim sądownictwo ma być bardziej efektywne.
mówił Zbigniew Ziobro podczas piątkowej konferencji. Odbyła się ona po przeglądzie resortu sprawiedliwości dokonanym przez prezesa Rady Ministrów.
zaznaczała Beata Szydło.
Tymczasem środowisko sędziowskie uważa, że przedstawione propozycje do takich efektów nie doprowadzą.
komentuje Krystian Markiewicz, prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia". I ripostuje, że to nie państwo ma stać po stronie obywateli, lecz prawo.
kwituje sędzia Markiewicz.
zaznacza Waldemar Żurek, rzecznik prasowy KRS.
Ograniczenie kognicji
Zmianą, która chyba jako jedyna nie wywołuje żadnych kontrowersji, jest wprowadzenie sędziów pokoju do rozstrzygania spraw drobnych w lokalnych społecznościach. Zresztą trudno, żeby było inaczej, skoro jest to postulat od lat podnoszony przez samo środowisko.
przyznaje Waldemar Żurek.
pyta Marek Celej, sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie.
Upolitycznione dyscyplinarki
Pozostałe propozycje wzbudzają w środowisku sędziowskim już tylko obawy. Zwłaszcza te dotyczące postępowania dyscyplinarnego oraz procedury nominacyjnej.
ocenia Krystian Markiewicz.
Minister zaproponował m.in. utworzenie autonomicznej Izby Dyscyplinarnej w Sądzie Najwyższym. Jej zadaniem byłoby rozpatrywanie spraw dyscyplinarnych m.in. sędziów, prokuratorów i adwokatów. Na jej czele miałaby stać osoba powoływana przez prezydenta na wniosek zgromadzenia sędziów tej izby, a nie wskazywana przez I prezesa SN, tak jak ma to miejsce w przypadku pozostałych izb.
przypuszcza sędzia Markiewicz.
Zmian ma być więcej – w rolę oskarżycieli w postępowaniu dyscyplinarnym mają się wcielać prokuratorzy (obecnie funkcje te pełnią sędziowie), a rzeczników dyscyplinarnych – w określonych przypadkach – miałby wyznaczać sam minister sprawiedliwości.
Dlatego też Waldemar Żurek nie ma wątpliwości – to ma być straszak na sędziów.
podkreśla Żurek.
Podobnie uważa Marek Celej.
komentuje sędzia.
Mniej samorządności
Krytykowane są również zmiany dotyczące procesu nominacyjnego. Ich skutkiem będzie bowiem ograniczenie roli KRS. Rada będzie np. przedstawiać prezydentowi nie jednego, lecz dwóch kandydatów na sędziów. Jak twierdzi MS, dzięki temu proces nominacyjny będzie bardziej transparentny. Propozycja budzi jednak wątpliwości.
– uważa Mirosław Wróblewski, dyrektor Zespołu Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich.
Środowisko sędziowskie z nieufnością podchodzi również do zapowiedzianego zwiększenia uprawnień ministra sprawiedliwości w powoływaniu i odwoływaniu prezesów sądów.
snuje przypuszczenia Markiewicz.
Skutki takich zmian mogą być bardzo dotkliwe.
uważa Waldemar Żurek. I o to właśnie, jego zdaniem, chodzi rządzącym.
Zmiany w KRS
Osłabieniu niezależności sądów i niezawisłości sędziów mają również służyć – zdaniem środowiska – zmiany dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa. Miałyby one polegać na utworzeniu dwóch nowych organów KRS: Pierwszego i Drugiego Zgromadzenia Rady. Pierwsze miałoby się składać z I prezesa Sądu Najwyższego, ministra sprawiedliwości, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, osoby powołanej przez prezydenta, czterech posłów i dwóch senatorów, a także sędziów piastujących „szczególne funkcje w systemie władzy sądowniczej i cieszących się z tego względu wyjątkowym autorytetem”. W skład drugiego ma wejść 15 sędziów wszystkich szczebli, zgłaszanych przez kluby poselskie i marszałka Sejmu, a rekomendowanych przez stowarzyszenia sędziowskie.
zwraca uwagę Waldemar Żurek.
Z kolei Marek Celej zauważa, że do kompetencji rady należy także opiniowanie oraz kwestionowanie przed TK ustaw podejmowanych przez parlament.
mówi sędzia.
Podobnie uważa Krystian Markiewicz. Jego zdaniem rozwiązania nie da się pogodzić z konstytucyjną zasadą równowagi władz.
podkreśla prezes "Iustitii".
Reforma kodeksu karnego
Oprócz zmian dotyczących sądownictwa Zbigniew Ziobro potwierdził, że w ministerstwie nadal trwają prace nad zmianą kodeksu karnego zmierzającą do uelastycznienia kar. Oznacza to rezygnację z osobnej kary 25 lat pozbawienia wolności i podwyższenie maksymalnego wymiaru do 30 lat. Jednocześnie dolna granica ma zostać obniżona do 7 dni więzienia.
mówi dr hab. Marcin Kulik z Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie. Przypomina jednocześnie, że na tle innych krajów europejskich orzekane w Polsce kary są dość wysokie. Podobna sytuacja jest jeszcze na Litwie, Łotwie i w Estonii.
tłumaczy karnista.
Ministerstwo liczy też, że dzięki krótkoterminowym karom osoby, które trafiają do zakładów karnych, nie ulegną – pod wpływem współwięźniów – jeszcze większej demoralizacji. I dzięki temu nie wrócą na ścieżkę przestępstwa.
podkreśla prof. Kulik.
Resort planuje też wprowadzenie kwalifikowanego typu przestępstwa zabójstwa dokonanego „w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej” oraz ostrzejsze kary za gwałt, jeśli w jego następstwie doszło do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu bądź śmierci ofiary.
