Stół wigilijny należy duchowo wiązać z Eucharystią, na którą idziemy po wieczerzy wigilijnej na pasterkę czy w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia – podkreślił w rozmowie z PAP metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz.
Dodał, że przypomniał nam o tym papież Franciszek w liście apostolskim "Admirabile signum" (Godny podziwu znak) o znaczeniu i wartości bożonarodzeniowego żłóbka, mówiąc, że związek żłóbka z Eucharystią jest czymś bardzo ważnym, podstawowym.
– podkreślił kard. Nycz.
Drugą bardzo istotną sprawą stołu wigilijnego, jak zaznaczył metropolita warszawski, jest związek z rodziną.
– wskazał w rozmowie z PAP kard. Nycz.
Zdaniem hierarchy rzeczą wtórną, choć w Polsce ważną i szanowaną, jest to, jakie 12 potraw trafi na stół wigilijny.
– wyjaśnił kard. Nycz. Dodał, że zachowanie tradycji i zwyczaju tego stołu jest ważne.
Ale, jak przypomina papież Franciszek, do żłóbka betlejemskiego przychodzili ludzie prości i ubodzy, ale też Mędrcy. Scena ta, zdaniem metropolity, uczy nas, z jaką postawą trzeba przyjść, żeby uklęknąć przed Chrystusem narodzonym.
– zaznaczył metropolita warszawski.
Dodał, że żłóbek – jak podkreśla w liście apostolskim papież Franciszek – "jest znakiem, symbolem Ewangelii i ewangelizacji, ponieważ zapisane jest w Ewangelii św. Łukasza, że jest to miejsce przyjścia Boga na świat".
Kard. Nycz podkreślił jednocześnie, że do tej myśli ponadczasowej wrócił św. Franciszek, kiedy w XIII w. wymyślił i przedstawił propozycję przeżywania świąt Bożego Narodzenia z taką wizualizacją, ukazaniem, jak poglądowo można wyrazić to, co się stało w Betlejem.
– podkreślił metropolita warszawski.
Kard. Nycz zwrócił uwagę, że ważne jest to, żeby pusty talerz na stole wigilijnym nie był tylko pustym talerzem, ale żeby być gotowym duchowo i otwartym na biednych i potrzebujących.
– wskazał metropolita warszawski.
Wigilia poprzedza święto Bożego Narodzenia. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa "vigilia", czuwanie. Wigilią nazywana jest także uroczysta wieczerza, do której tego dnia w gronie najbliższych zasiada się o zmroku.
O północy we wszystkich kościołach Polski tego dnia zostaną odprawione uroczyste msze, tzw. pasterki.
Wieczerza wigilijna tradycyjnie rozpoczyna się wraz z pojawieniem się pierwszej gwiazdki, symbolizującej gwiazdę betlejemską, która prowadziła Trzech Króli do narodzonego Jezusa. Kolację rozpoczyna wspólna modlitwa i odczytanie fragmentu Ewangelii o narodzeniu Jezusa.
Wigilii towarzyszy wiele zwyczajów i symboli, bez których trudno wyobrazić sobie święta. Pod obrus zwykle wkłada się odrobinę siana – nawiązując do żłóbka, miejsca narodzin Chrystusa. Na stole pozostawia się również dodatkowe nakrycie dla zbłąkanego wędrowca.
Zanim goście skosztują przygotowanych potraw, wszyscy składają sobie życzenia, przełamując się opłatkiem, symbolizującym miłość i przebaczenie.
Zgodnie z tradycją na stole wigilijnym powinno znaleźć się 12 dań, a każdy z uczestników wieczerzy powinien skosztować każdego z nich, aby zapewnić sobie pomyślność w nadchodzącym roku. Wigilii towarzyszy obdarowywanie się prezentami kładzionymi pod choinką albo wręczanymi dzieciom przez mikołaja.
Od 2003 r. – zgodnie z formułą przykazań kościelnych, zatwierdzonych przez Watykańską Kongregację Nauki Wiary – formalnie nie obowiązuje post w wigilię Bożego Narodzenia. Niemniej Polacy zwykle nie spożywają tego dnia mięsa w poszanowaniu dla wielowiekowej tradycji, a biskupi polscy zachęcają wierzących do dochowania wierności tej tradycji. Wigilia postna obowiązuje katolików jedynie wówczas, gdy przypada w piątek.
W Polsce – jednym z nielicznych krajów – Wigilia jest również dniem wręczania prezentów. Na Zachodzie mikołaj pojawia się dopiero w Boże Narodzenie 25 grudnia. W wielu domach po kolacji wigilijnej śpiewa się kolędy. Choć 24 grudnia nie jest dniem wolnym od pracy, większość firm kończy pracę wcześniej. Dla wielu Polaków zarówno bardziej, jak i mniej religijnych Wigilia jest najbardziej rodzinnym dniem w roku.
Wigilia przypomina dawne agapy (uczty), na których chrześcijanie gromadzili się wieczorem przed dniem świątecznym, by przez czuwanie, modlitwy i śpiewy przygotować się na obchody święta.
Początkowo wigilię praktykowano przed wszystkimi uroczystościami kościelnymi. Dopiero w czasach nowożytnych upowszechniła się Wigilia w przeddzień Bożego Narodzenia.
W Polsce Wigilia zyskała popularność w XVIII w., a w XX w. stała się powszechną tradycją. Tego dnia w wiejskich chatach i dworach umieszczało się w czterech rogach głównej izby cztery snopy zbóż: pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa, aby narodzony Jezus nie skąpił w nowym roku niezbędnego pokarmu dla zwierząt i ludzi.
Pod obrus na stole kładziono siano na pamiątkę narodzenia Chrystusa w stajence betlejemskiej i położenia go w żłóbku na sianie. Stawiano osobne nakrycia dla członków rodziny zmarłych w mijającym roku, a także dla gościa, który może się niespodziewanie pojawić.
Ojciec rodziny lub najstarszy wiekiem rozpoczynał wieczerzę modlitwą, odczytaniem opisu narodzenia Pańskiego z Ewangelii św. Łukasza. Następnie dzielono się opłatkiem i składano sobie życzenia. Do tych zwyczajów doszła później tradycja ubierania choinki, która jest chrześcijańskim symbolem drzewa rajskiego. Przez swoją zieleń zachowywaną nawet w zimie jest dla wierzących symbolem Chrystusa jako "drzewa życia". Ozdobiona świecami lub lampkami elektrycznymi symbolizuje Chrystusa – "światłość świata".
Wigilia w polskiej obyczajowości jest świętem bardzo rodzinnym, powszechnie uważanym za najważniejszy dzień w roku (w wielu krajach nie ma on aż takiego znaczenia).
Podobnie jak w Polsce Wigilię obchodzi się na Litwie, w Czechach i na Słowacji. Poza Polską i Litwą zwyczaj łamania się opłatkiem nie jest znany.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło PAP
Powiązane
Zobacz
|