Mitologia katastrofy

Jeszcze jeden wymiar kryzysu ujawnił się z całą wyrazistością: znaczenie mediów dla zachowań społecznych, które przyczyniały się do pogłębienia i poszerzenia kryzysu. Jego przyczyny tkwiły w ogromnej liczbie kredytów udzielanych na zakup nieruchomości bez należytego zabezpieczenia w USA. W Wielkiej Brytanii sytuacja na rynku kredytowania nieruchomości była całkiem stabilna. Lecz gdy do milionów Brytyjczyków doszły wieści o kryzysie amerykańskim, gwałtownie rzucono się do wycofywania pieniędzy i rezygnacji z kredytów. To pokazuje, jak istotne w mechanizmach rynkowych są także czynniki psychologiczne i - medialne!

W Polsce medialny aspekt kryzysu odgrywa także istotną rolę. I to jakże złożoną! Gra kryzysem dotyczy i polityków, i przedsiębiorców, i wreszcie zwykłych obywateli, którzy - jak pokazują badania – często używają kryzysu do różnych racjonalizacji swych decyzji, takich choćby jak rezygnacja z wakacyjnych wyjazdów za granicę czy oszczędności konsumpcyjne.

Jednak u nas jak dotąd raczej słabo rozwija się dyskusja dotycząca prawdziwie długofalowych konsekwencji kryzysu. Polska polityka, polegająca na konkurencji między PO a PiS, ślizga się po powierzchni problemów. Jedynie środowiska lewicowe, na przykład "Krytyki Politycznej", usiłowały - zgodnie z międzynarodowym trendem - rzucić antykapitalistyczne wyzwanie, lecz też bez szczególnego powodzenia. Trudno w Polsce odwoływać się do socjalizmu, nawet tego z ludzką twarzą.