Wiadomości - Historia

Zaraz po zamordowaniu prezydenta Narutowicza Polska stanęła na krawędzi wojny domowej. Jej wybuchowi zapobiegł rozsądek kilku osób. 

"Zdaniem niektórych badaczy rząd RP na uchodźstwie nie zajmował się w sposób dostateczny osobami pochodzenia żydowskiego. Ale zestawiając liczbę ludności i placówek, nie sądzę, aby inny kraj wykonał więcej czynności pomocowych niż Polska" - mówi w rozmowie z "Dziennikiem Gazetą Prawną" Piotr Długołęcki, sekretarz redakcji serii wydawniczej Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych "Polskie Dokumenty Dyplomatyczne", historyk.

Pod pomnikiem Ofiar Grudnia 1970, niedaleko stacji Szybkiej Kolei Miejskiej Gdynia Stocznia-Uniwersytet Morski, rozpoczęły się w piątek uroczystości z okazji 51. rocznicy Grudnia'70. To właśnie w okolicy tego przystanku SKM ok. godz. 6. rano 17 grudnia 1970 r. padły strzały do robotników udających się do pracy.

40 lat temu, 16 grudnia 1981 r., siły bezpieczeństwa na rozkaz junty wojskowej gen. Jaruzelskiego brutalnie stłumiły strajk okupacyjny w kopalni „Wujek”. Od kul milicji zginęło dziewięciu górników. Była to jedna z największych i nie w pełni osądzonych zbrodni stanu wojennego.

Administracja Bidena odtajniła w środę prawie 1,5 tys. dokumentów związanych z zamachem na prezydenta Johna F. Kennedy'ego. Mimo to, wciąż tajne i niejawne pozostaje ok. 10 tys. dokumentów. Wśród opublikowanych akt są m.in. informacje na temat prób zamachów przeciwko Fidelowi Castro i raport o zagadkowym zgłoszeniu "polskiego szofera" ambasady ZSRR.

Degradacja komunistycznych generałów? "Postulat pana premiera Mateusza Morawieckiego dotyczący konieczności degradacji komunistycznych wojskowych i generałów jest warty rozważenia i realizowania" - powiedział prezes Instytutu Pamięci Narodowej Karol Nawrocki.

Ofiarom stanu wojennego winni jesteśmy pamięć i cześć; pamięć jest ważna, bo buduje, wzmacnia wspólnotę, którą tworzymy - powiedział prezes PiS Jarosław Kaczyński w wywiadzie dla "Gazety Olsztyńskiej" w związku z 40. rocznicą wprowadzenia stanu wojennego.

"Chcę jasno powiedzieć: tutaj chodzi o to, że to rondo stało się symbolem walki o prawa kobiet. Nie chodzi o walkę z Dmowskim lecz o stanowienie pewnego symbolu" - powiedział prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.

"Będzie osobna ustawa, a nie jedynie szybka poprawka do jednej z ustaw, aby uniemożliwić "wymazywanie" bohaterów historycznych z nazw w przestrzeni publicznej" - zapowiedział we wtorek wiceszef MSZ Paweł Jabłoński.

"Stan wojenny ostatecznie zakończył się klęską komunistów, ale też w żadnym wymiarze nie został rozliczony. Cel wprowadzenia stanu wojennego nie został osiągnięty, socjalizmu nie obroniono" - powiedział PAP pierwszy przewodniczący łódzkiej Solidarności Andrzej Słowik.

"Najważniejsze, to nie pozwolić, by historia stanu wojennego wyparowała z pamięci przyszłych pokoleń. Musimy do niej wracać, by już nigdy więcej nie utracić polskiej ziemi obiecanej, czyli niepodległości" - napisał premier Mateusz Morawiecki w 40. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego.

"Chcieliśmy Pokazać Polakom i Francuzom, że "Solidarność" żyje, że stawiamy opór komunistycznemu reżimowi. Udało nam się w czasie stanu wojennego dotrzeć do francuskich elit i opowiedzieć naszą, a nie władz PRL, historię represji Polaków przez komunistów" - powiedział PAP działacz opozycyjny Andrzej Dembiński, Polak, który w lutym 1982 r. nielegalnie wywiesił na wieży Eiffla w Paryżu 200-kilogramową flagę "Solidarności".

"Kiedy w pierwszych dniach stanu wojennego skazano mnie na wieloletnie więzienie, zdałem sobie sprawę, że Polacy nie zapomną jednak oddechu wolności" - powiedział PAP jeden z przywódców opozycji niepodległościowej Jerzy Kropiwnicki.

Wprowadzenie przez reżim stanu wojennego zakończyło trwający od kilkunastu miesięcy karnawał „Solidarności”. Na zduszenie „kontrrewolucji” naciskał ZSRS, który dążył do rozwiązania tego problemu siłami polskich komunistów. Stan wojenny oznaczał nie tylko kres społecznych nadziei na zmiany, lecz i długotrwałe pogrążenie Polski w marazmie.

"Stan wojenny oznaczał dla wielu polskich patriotów więzienie albo śmierć. Chwała bohaterom walki o wolną Polskę, hańba zdrajcom wysługującym się Kremlowi i tym, którzy ich usprawiedliwiają" - napisała eurodeputowana PiS Beata Szydło.

"Bardzo bym chciał, żeby badacze przyjrzeli się temu, dlaczego wystarczyło raptem kilka godzin stanu wojennego, żeby rozbroić Solidarność – przecież przyjmuje się, że była bardzo silna" - mówi dr Michał Przeperski, badacz historii najnowszej, w rozmowie z "Dziennikiem Gazetą Prawną".

"13 grudnia 1981 r. to jedna z najczarniejszych dat w historii naszej ukochanej ojczyzny. To wtedy junta Jaruzelskiego wypowiedziała wojnę narodowi polskiemu, nie najeźdźcy zewnętrznemu, tylko swojemu społeczeństwu" - powiedział w niedzielę w Bydgoszczy szef Solidarności Piotr Duda.

Pół tysiąca uczestników powstania styczniowego wysłano z Austrii za Atlantyk, by walczyli o tron dla Habsburgów, tłumiąc meksykańskie powstanie.

"Gen. Wojciech Jaruzelski doskonale wiedział, jak kształtować swój wizerunek, jak rozgrywać pewne rzeczy w kontekście psychologicznym" - powiedział dr Maciej Korkuć podczas debaty "(Nie)rozliczony stan wojenny" zorganizowanej przez IPN w przededniu 40. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.

40 lat temu, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r., wprowadzono stan wojenny. Władzę w Polsce przejęła junta wojskowa pod przywództwem gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Celem reżimu komunistycznego było zniszczenie wielomilionowego ruchu "Solidarności”. Wojskowy zamach stanu kosztował życie co najmniej kilkudziesięciu Polaków.