Jarosław Sellin*: Posłowie Polski XXI konsekwentnie sprzeciwiali się tej ustawie, bo jest zagrożeniem dla przyszłości mediów publicznych. Mydlono nam oczy, że ustawa odpartyjni i odpolityczni
media publiczne, że je odkomercjalizuje i doprowadzi do lepszego wypełniania misji, a tymczasem przynosi efekt odwrotny od zamierzonego. Wprost można powiedzieć, że media publiczne zamienią
się w media rządowe, bo czymże będą, gdy zostaną całkowicie uzależnione od decyzji finansowania z budżetu. Co roku budżet jest konstruowany przez ministra finansów, akceptowany przez
premiera i uchwalany przez koalicję rządową. To bat dany do ręki politykom, by ubezwłasnowolnić media publiczne. No i czymże jest inny efekt tej ustawy, według której ma być mniej środków
na media publiczne, jeśli nie pokusą dalszej komercjalizacji? Mówimy o TVP, a zapominamy o Polskim Radiu. Ustawa uśmierciłaby publiczne radio.
To fundamentalne pytanie i nie znajduję w PO odpowiedzi na to pytanie. Dostrzegam tam trzy nurty myślenia. Pierwszy, mi najbliższy, nazwałbym patriotycznym wobec mediów publicznych. Uznaje, że
media to ważne instytucje dla kultury narodowej, debaty publicznej i edukacji. Ten nurt jest obecny w PO, ale to mniejszość.
Mimo wszystko minister kultury Bogdan Zdrojewski. Aczkolwiek teraz milczy i to jest niepokojące. Wydaje mi się, że Jarosław Gowin też tu jest. Obok jest nurt, który wygrał w Sejmie. Nazywam
ich marginalistami. To ludzie, którzy mówią, że „niech sobie będą te media publiczne, ale dlaczego mają być takie potężne? Dlaczego TVP ma mieć połowę rynku, dlaczego radio
publiczne ma mieć czwartą część rynku”? Ci ludzie chcą, by media publiczne były słabsze, co spowoduje zmniejszenie pokus politycznych wokół nich. To argument nawet dość
zasadny.
Zastanawiam się, czy nie Donald Tusk. Czy on mieści się w nurcie marginalistycznym, czy w nurcie, według którego media publiczne w ogóle nie są potrzebne.
Tak, likwidatorski. Według niego wszystkie zadania doskonale mogłyby wypełniać media prywatne. Fundamentalnie nie zgadzam się z tym. Wydaje mi się, że dziś w PO spór toczy się między
marginalistami a likwidatorami. To ponura konstatacja, bo źle wróży przyszłości mediów publicznych.
Przestrzegałbym prezydenta przed wetem. Nie ufam buńczucznym zapewnieniom SLD, że poprze weto. Myślę, że będzie kalkulować politycznie, nie merytorycznie. Rozważy, czy kolejne przyłączenie
do weta prezydenta nie zaszkodzi im w oczach elektoratu. Nie wiemy też, jakie są ustalenia z zacisza gabinetów. Nie mam wątpliwości, że ustalenia dotyczyły podziału wpływów –
składu personalnego KRRiT, rad nadzorczych, zarządów. Co, jeśli SLD uzna, że jednak opłaci się wprowadzić zmiany w mediach?
Tak, by skutecznie wyhamować skutki ustawy, ale także, by dać czas politykom. Teraz jest potrzebne ochłonięcie. Wysłanie do TK gwarantuje, że nie będzie likwidacji abonamentu – ani
w tym roku, ani w przyszłym, bo ustawa przewiduje likwidację od 1 stycznia 2010. Abonament oczywiście będzie powoli obumierał, bo przy polityce werbalnej rządu, że to nieuprawniony podatek,
ludzie przestają płacić. Niemniej nadal około 700 mln zł jest płacone przez obywateli.
Rozumiem ten argument, ale dlaczego zapewniał od półtora roku, że zniesienie abonamentu to prezent dla społeczeństwa, że zniesie tę niesłychaną uciążliwość w wysokości 17 zł od
gospodarstwa domowego? To czysty populizm. Jeśli znosi się abonament, to trzeba zapewnić inne środki publiczne dla mediów. Jeśli nie miał na to pomysłu, to po co z tym wychodził? Abonament
jest obok budżetu i w niczym nie przeszkadzał Tuskowi w wydawaniu pieniędzy na chore dzieci.
Były dobre pomysły uniezależnienia finansowania mediów publicznych od polityków. Były przedstawiane w trakcie prac sejmowej komisji kultury i środków przekazu. Dlaczego nie zostały
przyjęte? Np. pomysł, by fundusz zadań publicznych był zasilany przez część podatku VAT od reklam radiowych i telewizyjnych. Byłby to pewien uszczerbek dla dochodów państwa, ale wtedy
politycy by nie mogli przy tym gmerać.
To było do rozważenia, ale niestety nic się z tym nie dzieje. Przyjęto wariant najgorszy z możliwych, czyli finansowane z budżetu. Urządowienie i stworzenie mediów dworskich.
Nie stawiałbym tak ostrego zarzutu. Ale nie można abstrahować od tego, że PO wyczuwa sympatię ze strony mainstreamu mediów prywatnych. Jeśli w PO jest powszechna opinia o braku konieczności
istnienia mediów publicznych, to wynika raczej z przesłanek liberalnych, że lepiej, by wszystko było prywatne. Rozumiem to, ale nie zgadzam się z tym. To tak samo, jakby powiedzieć, że Opera
Narodowa lub Muzeum Narodowe powinny utrzymywać się tylko z biletów.
Nie zgadzam się z tym. Mediom publicznym trzeba pomóc dotrwać w obecnym kształcie do czasu upowszechnienia cyfryzacji, tak by przynajmniej jeden z kilku multipleksów był zagospodarowany przez
TVP. Dzięki temu każdy będzie miał dostęp nie tylko do programu pierwszego i drugiego, ale też do TVP Info, TVP Kultura, Historia itd. Od mediów komercyjnych niczego nie może wymagać. W TVP
państwo może wymagać, by był kanał z debatą publiczną. Chylę czoło przed TVN 24 i Polsat News, ale to są kaprysy właścicieli prywatnych.
Jest problem personalny, ale to proste do rozwiązania. Przez odrzucenie sprawozdania KRRiT. To jednak wymaga szerokiego porozumienia. PO musi porozumieć się z prezydentem, by on też zechciał
odrzucić sprawozdanie. Tak by rozwiązać dotychczasowy układ i powołać nową KRRiT, co też wymaga porozumienia. Dzisiaj mamy pięcioosobową Radę, z której dwóch członków mianuje
prezydent. Ale okazuje się, że dla PO Lech Kaczyński jest bardziej trędowaty niż prezes Farfał.
Wydaje mi się, że gdyby została złożona oferta rozmowy ze strony rządzących, to mogłaby zostać podjęta przez Lecha Kaczyńskiego.
Po pierwsze nie jest jasny los ustawy. Drugi znak zapytania to kwestia, co z KRRiT w obecnym kształcie? Czyli co z jej sprawozdaniem. A trzecia sprawa: co dalej z radami nadzorczymi, których
kadencja właśnie wygasa? Mamy przed sobą pół roku wielkiej niewiadomej. To też sprawdzian dla polityków, bo każdą z tych rzeczy dałoby się rozwiązać dzięki porozumieniu.
*Jarosław Sellin, przewodniczący klubu parlamentarnego Polska XXI, były wiceminister kultury i członek KRRiT
