Dlaczego do Monako? Bo tam miało udać się uniknąć odpowiedzialności za "podkręcanie" wyniku w wyborach prezydenckich przed sześcioma laty. Janukowycz przetrwał. W niecałe dwa lata po porażce objął urząd premiera. Teraz oficjalnie zostaje prezydentem.
Politycy z jego otoczenia nie ukrywają: Polska, która uznaje Kijów za strategicznego partnera na Wschodzie, niemal od podstaw będzie musiała budować relacje z nową głową państwa. Polscy politycy przekonują, że nic nie stoi na przeszkodzie, by dawny przeciwnik dziś stał się dobrym partnerem. DGP rozmawia z byłym prezydentem Aleksandrem Kwaśniewskim, któremu za czasów prezydentury Leonida Kuczmy udało się dobrze poznać dzisiejszych doradców Janukowycza w sprawach międzynarodowych. Kwaśniewski mówi o tym, jak układać się z nową głową państwa. Z kolei rosyjski deputowany do Dumy Siergiej Markow, w 2004 roku doradca Janukowycza, któremu Wiktor Juszczenko zabronił wjazdu na Ukrainę, odpowiada w rozmowie z nami na pytanie, czy Moskwa nie rozczaruje się prorosyjskością nowego prezydenta, tak samo jak Zachód rozczarował się prozachodniością pomarańczowych.
p
: Z Wiktorem Janukowyczem można się dogadać. Ale aby to było możliwe, polski rząd musi wyciągnąć wnioski z tego, co się stało na Ukrainie. Po pierwsze:
wybory na Ukrainie, wbrew temu, co twierdzi Julia Tymoszenko, zostały przeprowadzone prawidłowo. Po drugie: uświadomić sobie, że każda prezydentura zawsze będzie tylko epizodem w historii
Ukrainy, a naszym strategicznym celem pozostaje umacnianie państwowości naszego wschodniego sąsiada. Po trzecie: w nowej sytuacji nie należy osłabiać naszej aktywności w obronie interesów
Ukrainy na Zachodzie. Janukowycz już zapowiedział, że z pierwszą wizytą 1 marca poleci do Brukseli. To znaczący, choć na razie tylko symboliczny gest. Drugą wizytę złoży w Moskwie.
Prezydent Lech Kaczyński powinien wykorzystać udział w inauguracji Janukowycza w Kijowie i zaprosić go do Polski. Być może będzie to jedna z pierwszych wizyt, jakie złoży nowy prezydent za
granicą.
Znam tych ludzi. Jedno mogę powiedzieć już dziś: jeśli oni będą zajmowali się polityką międzynarodową w stosunkach polsko-ukraińskich zniknie poważny problem: historia i kultywowanie
UPA. Z nikim nie współpracowało mi się w tych sprawach lepiej niż z ekipą Kuczmy. Pamiętam jak podczas jednej z uroczystości na Wołyniu, aby nie było niepokojów - Medwedczuk ściągnął
ciężarówkami ludzi ze wschodnich i centralnych regionów kraju. Z kolei Oreł jest człowiekiem pragmatycznym, umiarkowanym. Dawne otoczenie Kuczmy dotrzymuje zobowiązań. To atut w polityce
międzynarodowej. Musimy go wykorzystać.
Pamiętam go z czasów pomarańczowej rewolucji. To człowiek zdolny do kompromisu, a jednocześnie osoba bardzo zdyscyplinowana. Przez ostatnie pięć lat wiele przemyślał. Wykazał się
niezwykłą odpornością psychiczną. Mało który polityk potrafiłby podnieść się z takiego upadku, jak przegrana w 2004 roku. Przede wszystkim musi wyciągnąć rękę do opozycji, nie
wsadzać Julii Tymoszenko do więzienia, jak mu podpowiadają niektórzy jego doradcy, tylko uznać, że ścisła kontrola poczynań rządu może być dla niego atutem. Musi także doprowadzić do
ustabilizowania sytuacji w kraju, uchwalić wreszcie budżet, spowodować, że Ukraina będzie wywiązywać się z obietnic złożonych Zachodowi.
czytaj dalej
Janukowycz jest przede wszystkim pragmatykiem. Polskim władzom radziłbym dać mu kredyt zaufania. Choć już nie tak wielki, jak pięć lat temu pomarańczowym. Moim zdaniem z Wiktorem Janukowyczem
można się dogadać wcale nie gorzej niż z Wiktorem Juszczenką.
Członkostwo Ukrainy w NATO rzeczywiście staje się celem najmniej realistycznym. Tu trzeba dać sobie więcej czasu. Są jednak ważniejsze sprawy niż NATO. Dziś powinniśmy wspierać przede
wszystkim ustabilizowanie sytuacji politycznej na Ukrainie. Największym dramatem rządów pomarańczowych był stan permanentnego kryzysu politycznego, w jaki wprowadzili kraj. Właśnie ten kryzys
najbardziej zniechęcił Zachód do Ukrainy. Jeśli Janukowycz będzie starał się z tym skończyć, powinniśmy go wspierać. On musi mieć realną władzę - choćby sprzyjający mu rząd - by
później rozliczać go z podjętych decyzji.
Jest kilka testów, które w najbliższych miesiącach pozwolą ocenić, czy tak rzeczywiście jest. Pierwszym z nich jest pytanie, czy Janukowycz zdecyduje się na przystąpienie do wspólnej
przestrzeni gospodarczej, którą chcą utworzyć Rosja, Kazachstan i Białoruś wraz z Ukrainą. Ten projekt jest niemożliwy do pogodzenia z integracją europejską. Jeśli się na niego zdecyduje,
to będzie oznaczało, że stawia na przeszłość, rezygnuje z modernizacji Ukrainy.
Stosunek do rosyjskiego pomysłu tzw. nowej architektury bezpieczeństwa. Włączanie Rosji do europejskiego systemu bezpieczeństwa oczywiście ma sens. Ale nie, jeśli ma to prowadzić do
likwidacji NATO. Jeśli Janukowycz przyłączy się do rosyjskiego pomysłu rozwadniania NATO, to współpraca z nim będzie dla polskich władz bardzo trudna.
Janukowycz jest związany z klanem Donieckim i oligarchą Rinatem Achmetowem. To są ludzie, którzy przeszli długą drogę i wiedzą, że integracja z Unią jest w ich interesie. Wiedzą również,
że w ich interesie jest umacnianie suwerenności Ukrainy. Wolą być pierwszym, drugim i trzecim biznesmenem ukraińskim niż 123., 344. i 526. biznesmenem rosyjskim.
* Aleksander Kwaśniewski, prezydent Polski w latach 1995-2005
p
: Zdecydowanie tak. Nie będę nawet udawał, że zachowywałem neutralność. Z całego serca trzymałem kciuki za Janukowycza. Tym bardziej się cieszę, że jego zwycięstwo
było przekonujące. Janukowycz odzyskał to, czego został podstępnie i bezprawnie pozbawiony w 2004 r.
Szczerze mówiąc, nigdy nie miałem problemów z wjazdem na Ukrainę.
czytaj dalej
Powiem uczciwie, że początkowo nie wiązałem większych nadziei z Janukowyczem. Sądziłem, że schedę w partii przejmie Jewhen Kusznariow, bardziej zdecydowany i ostrzejszy polityk. W 2007 r.
zginął jednak w tajemniczych okolicznościach, być może zamordowany. A z drugiej strony działania pomarańczowej władzy okazały się tak cudaczne, że ludzie wcześniej ją popierający
zwrócili się ponownie w jego stronę. Do końca 2005 r. nie wierzyłem w jego polityczny come back. Potem - po wielu rozmowach z nim - zmieniłem zdanie.
Stał się zdecydowanie bardziej samodzielny. Przeszedł prawdziwe tortury, na własnej skórze przekonał się, co znaczy zachodni cynizm, przez co stał się bardziej prorosyjski. Zachodni politycy
go okłamali i sprzedali, zabrano mu sukces wyborczy, rozpędzono parlament w 2007 r., a Rosja zawsze podawała mu pomocną dłoń.
Podczas pomarańczowej rewolucji to był rzeczywiście kolosalny stereotyp, bo Janukowycz reprezentował gospodarcze interesy Ukrainy. Teraz z kolei jest znacznie bardziej prorosyjski niż to się
wszystkim wydaje.
Boję się rozczarowania, ale mam nadzieję, że do tego nie dojdzie. Dopuszczam myśl, że rozmowy o współpracy będą trudne, ale przynajmniej w ogóle będą. Za Juszczenki, zdrajcy narodu i
rusofoba, ich w ogóle nie było.
Nie dziwi mnie to w ogóle. Janukowycz współpracował z Juszczenką, by wygrać, a Juszczenko z Janukowyczem - by przeżyć. A połączyły ich nienawiść do Tymoszenko i strach przed nią.
*Siergiej Markow, deputowany Jednej Rosji, politolog, doradca Wiktora Janukowycza podczas wyborów w 2004 r.
