Rewolucja w sklepach już od 20 lipca. Jak się zmienią codzienne zakupy?

Dlaczego Unia Europejska zakazuje BPA?

Bisfenol A (BPA) to substancja chemiczna, która od dziesięcioleci towarzyszyła nam w codziennym życiu, głównie jako składnik żywic epoksydowych oraz trwałych tworzyw sztucznych. Służyła ona do wzmacniania powłok w metalowych puszkach, produkcji butelek wielokrotnego użytku czy elementów dystrybutorów wody. Niestety, badania przeprowadzone przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) jednoznacznie wskazują na zagrożenia płynące z jej stosowania.

Eksperci ustalili, że nawet niewielkie ilości BPA przenikające do żywności mogą zaburzać gospodarkę hormonalną człowieka, osłabiać układ odpornościowy oraz negatywnie wpływać na funkcje rozrodcze. Ryzyko dotyczy wszystkich grup wiekowych, co skłoniło Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do podjęcia radykalnych kroków w celu wyeliminowania tej substancji z łańcucha żywnościowego.

Jakie produkty obejmuje zakaz?

Zakaz stosowania bisfenolu A, jego soli oraz pochodnych dotyczy szerokiego spektrum materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Od 20 lipca 2026 roku producenci nie mogą już wprowadzać do obrotu nowych wyrobów wykonanych z użyciem BPA, takich jak:

• Opakowania i naczynia: Plastikowe butelki wielokrotnego użytku, lunchboxy, kubki, talerze oraz sztućce jednorazowe.
• Elementy wyposażenia: Chłodziarki do dystrybucji wody oraz inne przybory kuchenne.
• Powłoki: Lakiery i żywice stosowane wewnątrz metalowych puszek na żywność i napoje.
• Materiały przemysłowe: Kleje, gumy, silikony, farby drukarskie oraz żywice jonowymienne.

Okresy przejściowe

Aby uniknąć zakłóceń w dostawach żywności, Unia Europejska zaplanowała proces wycofywania produktów z BPA w etapach. Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/3190 przewiduje różne terminy dla poszczególnych grup towarów:

• Podstawowy zakaz: Od 20 lipca 2026 roku nowe opakowania z BPA nie mogą trafiać na rynek.
• Wyjątek dla konserw: Opakowania (lakierowane powłoki) używane do konserwowania owoców, warzyw i przetworów rybnych mają dłuższy czas dostosowawczy – mogą być wprowadzane do obrotu do 20 lipca 2028 roku.
• Sprzęt profesjonalny: Wyroby wielokrotnego użytku używane w profesjonalnym przemyśle spożywczym podlegają odrębnym terminom (wprowadzanie do obrotu do 20 stycznia 2028 roku, obecność na rynku do 20 stycznia 2029 roku).

Ważne jest to, że produkty, które trafiły do sprzedaży zgodnie z dotychczasowymi przepisami przed wyznaczonymi datami, mogą pozostać na półkach aż do wyczerpania zapasów. Konsumenci nie muszą zatem obawiać się nagłego zniknięcia produktów z marketów.

Doskonale wspiera trawienie, reguluje poziom cukru we krwi. Ale wiele osób omija ją w sklepie

Zobacz również

Czy istnieją wyjątki?

Komisja Europejska przewidziała nieliczne i bardzo ograniczone wyjątki w sytuacjach, gdy bezpieczne alternatywy dla BPA nie są jeszcze dostępne. Dotyczy to m.in. niektórych membran filtracyjnych z tworzyw sztucznych, które zapewniają bezpieczeństwo mikrobiologiczne żywności (np. przy klarowaniu soków czy usuwaniu alkoholu z wina i piwa). W tych przypadkach ilości uwalnianego bisfenolu A są znikome i nie stwarzają ryzyka dla zdrowia, jednak rozwiązania te będą podlegały ciągłej kontroli i przeglądowi.

Komisarz ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt, Oliver Várhelyi, podkreślił, że zakaz to wynik solidnych dowodów naukowych. Ochrona obywateli przed szkodliwymi substancjami chemicznymi jest kluczowym elementem unijnej polityki bezpieczeństwa żywności. Eliminacja BPA to duży krok w stronę poprawy standardów życia.

Choć zmiany te wymagają od producentów sporych inwestycji w nowe technologie i materiały zastępcze, stanowią one konieczność w dobie rosnącej świadomości na temat szkodliwego wpływu chemii na organizm. Jako konsumenci możemy spodziewać się, że w kolejnych latach nasze kuchnie będą coraz bezpieczniejsze, a wybierane przez nas produkty – wolne od substancji mogących długofalowo osłabiać nasze zdrowie.