Część ekspertów sądzi nawet, że Moskwa dąży do podziału Ukrainy. Dlatego w połowie września grupa tamtejszych intelektualistów z byłym prezydentem Leonidem Krawczukiem oraz pisarzami Jurijem Andruchowyczem i Oksaną Zabużko na czele zaapelowała w liście otwartym do członków Rady Bezpieczeństwa ONZ o nowe gwarancje bezpieczeństwa dla swojego kraju. Ich zdaniem nie można nawet wykluczyć rosyjskiego ataku na Ukrainę. "Rosyjskie kierownictwo świadomie obrało kurs na demontaż systemu bezpieczeństwa. Skutkiem takiej strategii jest eskalacja napięcia w stosunkach dwustronnych. Bezprecedensowo zaostrzono wojnę informacyjną przeciwko Ukrainie” - czytamy w liście.
Zaniepokojenie Ukraińców w ostatnim okresie wywołały m.in. brutalne oskarżenia o prowadzenie antyrosyjskiej polityki, jakie wystosował Dmitrij Miedwiediew, a także brak zgody Rosji na wycofanie Floty Czarnomorskiej z krymskiego Sewastopola po 2017 r., gdy wygaśnie umowa o udostępnieniu czarnomorskiego portu. Moskwa nie chce słyszeć o ewakuacji wojsk. Ukraina nie może też liczyć na pomoc Zachodu, co coraz wyraźniej sugerują europejscy przywódcy. Konflikt polityczny nad Dnieprem i wojna w Gruzji zniweczyły zaś szanse na wejście do NATO.
DZIENNIK GAZETA PRAWNA rozmawia z byłym szefem Ukraińskiego MSZ Borysem Tarasiukiem o sposobach na zapewnienie bezpieczeństwa Ukrainie.
BORYS TARASIUK: To, że Rosja prowadzi przeciwko Ukrainie wojnę informacyjną, nie jest niczym nowym. Wątpię jednak, by werbalne ataki, jak chociażby niedawny agresywny list Dmitrija Miedwiediewa do Wiktora Juszczenki, doprowadziły do wojny. W naszej historii mieliśmy już trudniejsze sytuacje, jak choćby w latach 1992 – 1993, kiedy konflikt zbrojny faktycznie wisiał na włosku. Ale zarówno politycy, jak i wojskowi z obu krajów potrafili się w końcu porozumieć i uniknęliśmy katastrofy.
Tyle że Ukraina to nie Gruzja. Nie mamy u siebie separatystów, których nie kontrolujemy. Porównywanie Krymu do Abchazji i Osetii to przecież niedorzeczność. Na półwyspie całkiem normalnie
funkcjonują władze centralne i lokalne. Stacjonują tam nasze jednostki. Nie ma najmniejszego podobieństwa z Gruzją. Dodatkowo z ostatnich badań wynika, że 60 proc. Ukraińców jest gotowych
bronić swojej ojczyzny, gdyby została ona zaatakowana. Niezależnie od tego, czy są ze wschodu, czy też zachodu Ukrainy. To o czymś świadczy.
Rosji chodzi przede wszystkim o to, byśmy pamiętali, że Kreml nigdy nie pogodził się z utratą swoich wpływów tutaj. Dlatego też co jakiś czas rozpoczyna wojny gazowe albo pisze niedorzeczne
listy. W tej chwili ważny jest jeszcze jeden motyw: na Ukrainie zbliżają się wybory prezydenckie. A Moskwa po prostu daje do zrozumienia, jaki kandydat jest dla niej do przyjęcia, a jaki nie.
Najzwyczajniej w świecie próbuje wpływać na naszą wewnętrzną politykę.
Musimy liczyć przede wszystkim na siebie. Nie spychamy własnych problemów na kogoś innego. Oczywiście byłoby miło, gdyby takie instytucja jak NATO czy Unia Europejska zauważały, jak Rosja
próbuje wywierać na nas wpływ, i ostro na to reagowały. Ale nikt za nas samych nie załatwi tych problemów. Jeśli natomiast chodzi o gwarancje bezpieczeństwa, to nie ma sensu wymyślać
jakichś nowych instytucji i konstrukcji, tylko trzeba usprawnić istniejące.
W grudniu 1994 r. w Budapeszcie Ukraina zrzekła się znajdujących się na jej terytorium arsenałów atomowych. Niejako w zamian Rosja, Wielka Brytania i USA podpisały memorandum, w którym
dawały nam gwarancje bezpieczeństwa. Później dokument ten został także przyjęty przez Francję i Chiny. Kraje te, które są członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ, zagwarantowały np., że
Ukraina nie stanie się obiektem ataku z użyciem broni atomowej czy też z użyciem środków ekonomicznych. Nie wolno też naszemu krajowi grozić zastosowaniem takich środków. Jednak Rosja już
wielokrotnie złamała te regulacje.
Władimir Putin pod koniec swojej drugiej kadencji prezydenckiej oświadczył np., że Rosja może użyć broni strategicznej, jeśli Ukraina wstąpi do NATO. Nie liczę już, ile razy Moskwa
groziła nam zakręceniem kurka z gazem. Kilka razy faktycznie spełniła tę groźbę. Kraje, które podpisały memorandum z Budapesztu, albo nie zareagowały wcale, albo zrobiły to bardzo...
dyplomatycznie. I to właśnie należy zmienić. To jest główne zadanie dla naszych dyplomatów.
