Najwyższa Izba Kontroli opublikowała wyniki z kontroli dotyczące działań podejmowanych przez organy administracji publicznej w celu udzielenia pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. NIK sprawdzał, czy były one prawidłowe i efektywne.
O wynikach kontroli NIK poinformowała w środę na platformie X. "Imponująca pomoc dla Ukraińców zorganizowana była prawidłowo i skutecznie, ale zabrakło oceny efektywności wypłaty środków z Funduszu Pomocy, konkursy ofert realizacji zadań publicznych bywały nieprzejrzyste, wprowadzano też nieuzasadnione formalności" - napisano w środę na profilu Najwyższej Izba Kontroli na platformie X.
Z informacji pokontrolnej NIK wynika, że działania skontrolowanych organów administracji publicznej realizowane były prawidłowo i efektownie oraz w dynamicznie zmieniającej się sytuacji związanej z napływem uchodźców z Ukrainy. Wskazano także uchybienia. "Po stronie Prezesa Rady Ministrów zabrakło jednak całościowej oceny efektów uzyskanych z wykorzystaniem środków z Funduszu Pomocy, zaś Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji niekiedy udzielał niejednoznacznych odpowiedzi na zgłaszane przez wojewodów i jednostki samorządu terytorialnego wątpliwości - napisano na stronie NIK. Dodano, że wyboru ofert realizacji zadania publicznego nie zawsze dokonywano w sposób przejrzysty.
Kogo skontrolowano?
NIK skontrolowała Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, MSWiA, sześć urzędów wojewódzkich, 18 urzędów miast oraz 18 ośrodków pomocy społecznej. Dodatkowo badaniem kwestionariuszowym objęto 2132 gmin. Kontrola NIK obejmowała okres 24 lutego 2022 r. do 9 listopada 2023 r.
Pomoc obywatelom Ukrainy
Z informacji pokontrolnej wynika, że Polska od początku konfliktu zbrojnego udzielała obywatelom Ukrainy niezbędnej pomocy polegającej w szczególności na: zapewnieniu zakwaterowania wraz z wyżywieniem, organizacji transportu, udzieleniu pomocy psychologicznej, medycznej i prawnej, zakupie środków czystości i higieny oraz wypłacie jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości 300 zł na osobę i świadczeń rodzinnych. Wskazano także, że były podejmowane działania integracyjne, które miały na celu ograniczenie izolacji społecznej obywateli Ukrainy. Przypomniano, że w pomoc - oprócz pracowników skontrolowanych urzędów - byli także przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz mieszkańcy skontrolowanych miast.
Wydatki z Funduszu Pomocy
Wskazano, że od dnia wejścia w życie tzw. ustawy pomocowej głównym źródłem finansowania pomocy były środki pochodzące z utworzonego w tym celu Funduszu Pomocy. Dodano, że wydatki poniesione na te zadania w latach 2022–2023 (do 30 kwietnia) z Funduszu wyniosły łącznie ponad 14 mld zł, w tym ponad 11 mld zł w 2022 r.
Przypomniano, że działania organów administracji rządowej miały w większości systemowy charakter, natomiast działania jst koncentrowały się przede wszystkim na zapewnieniu warunków realizacji konkretnych zadań pomocowych.
Na podstawie wniosków kontroli, Najwyższa Izba Kontroli wniosła m.in. do prezesa Rady Ministrów o zobowiązanie poszczególnych upoważnionych dysponentów Funduszu Pomocy do sprawozdawania o efektach realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy finansowanych ze środków Funduszu oraz zapewnienie monitorowania i oceny efektów tych zadań.
